http://hdl.handle.net/11089/22082 2026-04-04T20:53:55Z 2026-04-04T20:53:55Z Brzechczyn, Krzysztof http://hdl.handle.net/11089/24118 2018-02-22T02:00:38Z 2017-01-01T00:00:00Z

From Interpretation to Refutation of Marxism. On Leszek Nowak’s non-Marxian historical materialism Brzechczyn, Krzysztof The aim of this article is to outline the theory of a historical process developed within the framework of the Poznań School of Methodology, mainly by Leszek Nowak and a team of his co-workers. In the first part of the paper, the meta-philosophical and meta-theoretical assumptions of Poznań school are reconstructed and juxtaposed with the relevant assumptions of Western analytical Marxism. In the central part of the paper, the main ideas of adaptive reconstruction of historical materialism and non-Marxian historical materialism are presented. In its final part, some problems of reception of Leszek Nowak’s theory of historical process in Polish People’s Republic and the Third Republic are discussed.; Celem artykułu jest interpretacja teorii procesu historycznego rozwijanej w poznańskiej szkole metodologicznej przez Leszka Nowaka i zespól jego współpracowników. W pierwszej części artykułu przedstawiana metafilozoficzne i metateoretyczne założenia poznańskiej szkoły metodologicznej, które zestawiane są z założeniami zachodniego marksizmu analitycznego. W drugiej, zasadniczej części artykułu przedstawione są główne idee adaptacyjnej interpretacji materializmu historycznego i nie-Marksowskiego materializmu historycznego, zaś w trzeciej - problemy recepcji teorii procesu historycznego rozwijanej przez Leszka Nowaka w PRL i III RP.

2017-01-01T00:00:00Z Pałubicka, Anna http://hdl.handle.net/11089/24117 2018-02-22T02:00:36Z 2017-01-01T00:00:00Z

Jerzy Kmita’s Methodological Interpretation of Karl Marx’s Philosophy. From Ideology to Methodological Concepts Pałubicka, Anna The article presents J. Kmita’s methodological interpretation of selected cognitive methods used by K. Marx. Those methods were (and I believe they still are) significant for the social sciences and the humanities, even a century after they had been developed. J Kmita’s interpretation reveals specificity of epistemic procedures carried out by the author of “Capital” and emphasizes contemporary actuality of Marx’s epistemological ideas. To achieve that aim, Kmita refers to the concepts established in the field of philosophy of science of his time. According to J. Kmita, the attractiveness of Marx’s approach lies in the opportunity to develop a methodological interpretation of Marx philosophy, which in turn enables the formation of a unique theory of science development, alternative to those provided by logical positivism, falsificationism, neopragmatism or sociology of knowledge. Such theory would combine the perspective of sociology of knowledge with an epistemological approach to the development of science; W artykule przedstawia się interpretację metodologiczną wybranych przez J. Kmitę metod poznawczych stosowanych przez K. Marksa. Metody te, były (i mys lę, z e są nadal) doniosłe dla uprawiania nauk społecznych i humanistycznych jeszcze po stu latach od ich powstania. W przeprowadzonej interpretacji, wydobywa J. Kmita specyfikę sposobu postępowania poznawczego two rcy Kapitału oraz ukazuje aktualnos c rozwiązan epistemologicznych Marksa. Wykorzystuje do tego celu dorobek wspo łczesnego mu stanu filozofii nauki. Atrakcyjnos c Marksa, zdaniem J. Kmity, lez y w moz liwos ci wypracowania w oparciu o metodologicznie zinterpretowany dorobek Marksa, nowatorskiej w stosunku do logicznego empiryzmu, falsyfikacjonizmu, neopragmatyzmu czy socjologii wiedzy, koncepcji rozwoju nauki. Łączyłaby ona perspektywę socjologii wiedzy z podejs ciem epistemologicznym w charakteryzowaniu procesu rozwoju nauki.

2017-01-01T00:00:00Z Leszczyński, Marcin http://hdl.handle.net/11089/24116 2021-07-02T10:41:17Z 2017-01-01T00:00:00Z

Historiography after Revisionism. Remarks on Pomian’s Idea of Writing History Leszczyński, Marcin Krzysztof Pomian’s works on history are one of the most interesting theoretical achievements of contemporary humanities. Being one of the prominent revisionists, Pomian took part in an important period of Polish history. Revisionist movement has also played an important role in shaping some basic ideas of Pomian’s later work. Article shows the meaning of revisionism in Polish tradition concerning historiography, and more specifically the meaning of Pomian’s ideas on historiography; Prace Krzysztofa Pomiana dotyczące historii są jednym z najciekawszych osiągnięć współczesnej humanistyki. Pomian, będąc tak zwanym rewizjonistą, brał udział w ważnych wydarzeniach w historii Polski powojennej. Jednocześnie sam ruch rewizjonistyczny wpłynął znacząco na kształt podstawowych wątków w późniejszej działalności naukowej Pomiana. Niniejszy artykuł pragnie ukazać znaczenie rewizjonizmu w Polskiej tradycji historiograficznej, a w szczególności w poglądach Pomiana na historiografię.

2017-01-01T00:00:00Z Świrek, Krzysztof http://hdl.handle.net/11089/24115 2018-02-22T02:00:36Z 2017-01-01T00:00:00Z

Getting Hands Dirty: on Adam Schaff's Political Writings Świrek, Krzysztof Adam Schaff was one of the most important Marxist philosophers in Poland. His work well documents the time, when Marxism was an 'official philosophy', burdened with political responsibilities and problems of strategy. The text is a critical analysis of Schaff's political writings. It highlights the most specific traits of his often paradoxical position, that was termed in literature as 'orthodox-revisionism'. Schaff tried to meet double and often conflicting requirements: tried to develop Marxist theory by posing problems unforeseen by the classics, and to stay faithful to what he understood as strategic interests of socialist countries at the same time. It will be argued, that even in its theoretical shortcomings, his writings are still among the most important resources for reflection on complex and tragic history of the Left in 20th Century.; Adam Schaff był jednym z najważniejszych filozofów marksistowskich w Polsce. Jego prace dobrze dokumentują czasy, kiedy marksizm był “oficjalną filozofią”, obciążoną polityczną odpowiedzialnością i kwestiami strategii. Artykuł jest krytyczną analizą pism politycznych Schaffa. Zostały w nim zaakcentowane najbardziej charakterystyczne cechy jego często paradoksalnej pozycji, określonej niegdyś jako “ortodoksyjny rewizjonizm”. Schaff próbował sprostać podwójnym, nierzadko sprzecznym, wymaganiom: rozwinąć teorię marksizmu, podejmując problemy nieobecne w pracach klasyków, a zarazem pozostać wiernym temu, co definiował jako strategiczne interesy bloku socjalistycznego. Celem artykułu jest pokazanie, że nawet w swoich teoretycznych słabościach, jego pisma pozostają jednymi z najważniejszych materiałów dla refleksji o złożonej i tragicznej historii lewicy w XX wieku.

2017-01-01T00:00:00Z