http://hdl.handle.net/11089/46075 2026-04-06T17:37:20Z 2026-04-06T17:37:20Z Szmytkie, Robert Sikorski, Dominik http://hdl.handle.net/11089/46127 2023-02-27T08:05:12Z 2022-12-31T00:00:00Z

Małe miasta w Polsce w systemie dojazdów do pracy Szmytkie, Robert; Sikorski, Dominik In Poland, small towns are important elements in the settlement system, serving as local centres mainly for the surrounding rural areas. In this context, the following questions seem relevant: (1) Does the local functions determine the commuting structure of small towns?; (2) What is the importance of small towns in the national commuting system?; and (3) What factors influence the structure of commuting in small towns? The main objectives of the article were to determine the position of small towns in the national commuting system and their typology in the context of commuting structure. In order to determine the structure of job and residence place in small towns, data on employment-related population flows obtained from the years 2006, 2011, and 2016 was used. Based on the number of people commuting to work, the typology of small towns was decided, distinguishing three main types of relationships: (1) a balanced mix of job and residence places; (2) a preponderance of job places; and (3) a preponderance of residence places. In turn, the use of data from three cross-sections of time made it possible to trace trends in changes in the structure of job and residence places in small towns. In addition, small towns were divided according to their size and rank in the settlement system (distinguishing small county towns). An attempt was also made to identify regional differences and the influence of other urban centres (especially large cities) on the commuting structure of small towns. The study led to the following conclusions: (1) in recent years, there has been an increase in the number of small towns with a preponderance of residence places, as well as a decrease in the number of towns with a preponderance of job places; (2) the specifics of the settlement network in a given region influence the occurrence of regional differences in the commuting structure of small towns; (3) the function of a small town in the commuting system is influenced by its population and rank in the settlement system, contributing to an increase in the importance of the workplace function; and (4) small towns located in the functional urban areas tend to be specialised in terms of the commuting structure.; Małe miasta stanowią w Polsce ważne ogniwo w systemie osadniczym, pełniąc funkcje ośrodków lokalnych głównie dla otaczających je obszarów wiejskich. W tym kontekście zasadne wydają się następujące pytania: (1) Czy pełnienie funkcji lokalnych przekłada się na strukturę dojazdów do pracy w małych miastach? (2) Jakie jest znaczenie małych miast w systemie dojazdów do pracy? (3) Jakie czynniki mają wpływ na kształtowanie struktury dojazdów do pracy w małych miastach? Głównymi celami artykułu było określenie pozycji małych miast w krajowym systemie dojazdów do pracy oraz ich typologia w kontekście struktury tych dojazdów. Do określenia struktury miejsc pracy i miejsc zamieszkania w małych miastach wykorzystano dane dotyczące przepływów ludności związanych z zatrudnieniem z lat 2006, 2011 i 2016. Na podstawie liczby osób przyjeżdżających i wyjeżdżających do pracy określono typy małych miast, wyróżniając trzy zasadnicze rodzaje relacji: (1) zrównoważony układ miejsc pracy i miejsc zamieszkania, (2) przewagę miejsc pracy i (3) przewagę miejsc zamieszkania. Użycie danych z trzech przekrojów czasowych umożliwiło z kolei prześledzenie trendów zmian w zakresie struktury miejsc pracy i miejsc zamieszkania w małych miastach. Dodatkowo małe miasta podzielono z uwagi na ich wielkość i rangę w systemie osadniczym (wyróżniając małe miasta powiatowe). Podjęto także próbę identyfikacji różnic regionalnych oraz wpływu innych ośrodków miejskich (zwłaszcza dużych miast) na strukturę dojazdów do pracy w małych miastach. Przeprowadzone badania pozwoliły wysunąć następujące wnioski: (1) w ostatnich latach nastąpił wzrost liczby małych miast pełniących funkcję miejsca zamieszkania i spadek liczby miast o funkcji miejsca pracy, (2) specyfika sieci osadniczej w danym regionie wpływa na występowanie różnic w zakresie struktury dojazdów do pracy w małych miastach, (3) na funkcję małego miasta w systemie dojazdów do pracy ma wpływ jego liczba mieszkańców i ranga w systemie osadniczym, przyczyniając się do wzrostu znaczenia funkcji miejsca pracy, (4) małe miasta położone w miejskich obszarach funkcjonalnych są zwykle wyspecjalizowane w zakresie struktury dojazdów do pracy.

2022-12-31T00:00:00Z Mordwa, Stanisław http://hdl.handle.net/11089/46126 2023-02-27T08:05:11Z 2022-12-30T00:00:00Z

Punkty sprzedaży alkoholu jako miejsca koncentracji przestępczości w przestrzeni miasta Mordwa, Stanisław Literature from within the geography of crime and environmental criminology has for decades presented evidence for the existence of certain patterns of distribution of places where crime is committed in the urban space, as well as for the fact that various ways of land utilisation influence the distribution of crime. Already in previous analyses of the spatial distribution of crime, attention had been directed towards their (the crimes’) relations with the localisation of the points of sale (POS) of alcohol, as well as the relationship between consuming such drinks and the inclination towards committing illegal acts and acts that contradict the social norms by people under the influence of hard liquors. Such relationships were already noticed two hundred years ago by A. Quetelet, and after him, of course, by the representatives of the Chicago School of Social Ecology.The objective of the presented research results is to draw attention to the role of the POS of alcohol in the spatial distribution of crimes in the area of the Old Bałuty estate in Łódź. The specific area of the district which has a ‘difficult’ past and is stereotypically perceived as strongly encumbered with crime among other things has been selected purposefully. In the future, it will be worth to confront these results with areas of the city that have a different history and social characteristics.This article answers the questions about the spatial structure of chargeable acts committed within the space of the said estate, as well as about the sphere of influence of the POS of alcohol on the intensification of particular categories of crime in the immediate neighbourhood. The article broadens the Polish literature on the subject of crime distribution within the space of estates, analysing the so far insufficiently described range of influence of the POS of alcohol.For defining the intensity of crimes and determining the zone of influence consisting in attracting some categories of crimes in the neighbourhood of the POS of alcohol, the LQC index was used. Information about the structure of registered crimes and their localisation was obtained from the Voivodeship Police Headquarters, while the database about the POS of alcohol was created based on the stock-taking of the estate’s terrain. The database initially used in the analysis included 739 identified crimes and 49 POS of alcohol.As a result of conducting these analyses, it was determined that there exists a strong negative influence of the POS of alcohol, which attract particular categories of crimes; it turned out that these are mainly criminal offences against property, against life and health, and against dignity and bodily inviolability. The zone of negative impact of the POS of alcohol in relation to the places where crimes were committed was limited – based on this research – to around 100 metres, while only sexual crimes are moved beyond the 100-metres-wide neighbourhood of the alcohol distribution. In comparison with the results from the works cited in this article, the zone of influence of the POS of alcohol is of a relatively small size. Also on the contrary; in comparison with what has been determined in world literature, it turned out that in the zone of the Old Bałuty, higher LQC values were calculated for the direct neighbourhood of supermarkets and convenient shops rather than for off-licences and bars.Recommendations and discussion resulting from these facts should influence the policy of crime prevention in terms of the localisation of objects, managing them, and the rules of maintaining the social and spatial order in their neighbourhood.; Literatura z zakresu geografii przestępczości i kryminologii środowiskowej od dziesięcioleci przedstawia dowody na to, że miejsca popełniania przestępstw są ulokowane w przestrzeni miasta zgodnie z pewnymi wzorcami, oraz na to, że różne sposoby użytkowania terenu wpływają na rozmieszczenie przestępczości. Już w najwcześniejszych analizach przestrzennego rozkładu przestępczości zwracano uwagę na jej związki z lokalizacją punktów sprzedaży alkoholu, jak również jego spożyciem i skłonnością osób będących pod jego wpływem do popełniania czynów niezgodnych z prawem i normami społecznymi. Związki takie zauważał już prawie 200 lat temu Adolphe Quetelet, a po nim oczywiście także przedstawiciele chicagowskiej szkoły ekologii społecznej.Celem prezentowanych wyników badań jest zwrócenie uwagi na rolę punktów sprzedaży alkoholu w przestrzennej dystrybucji przestępstw na obszarze osiedla Stare Bałuty w Łodzi. Do badań specjalnie wybrany został specyficzny obszar dzielnicy o „trudnej” przeszłości, stereotypowo postrzeganej jako silnie obciążona m.in. przestępczością. W przyszłości warto by skonfrontować uzyskane tutaj wyniki z obszarami miasta o innej historii i charakterystyce społecznej.W artykule udzielone zostaną odpowiedzi na pytania o strukturę przestrzenną czynów karalnych popełnionych na osiedlu oraz o strefę oddziaływania wspomnianych punktów sprzedaży na nasilenie poszczególnych kategorii przestępstw w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Niniejszy artykuł rozszerza literaturę polską na temat dystrybucji przestępstw w przestrzeni osiedla, analizując niedostatecznie dotąd opisany zasięg oddziaływania punktów sprzedaży alkoholu.Do określenia natężenia przestępstw i wyznaczenia strefy oddziaływania polegającego na przyciąganiu niektórych kategorii przestępstw w okolice punktów sprzedaży alkoholu użyto indeksu lokalizacji przestępstw (LQC). Informacje o strukturze zarejestrowanych przestępstw i ich lokalizacji uzyskano z Komendy Wojewódzkiej Policji. Natomiast baza danych o punktach sprzedaży alkoholu powstała na podstawie inwentaryzacji terenu podmiotowego osiedla. Wstępnie wykorzystana w analizie baza danych objęła 739 przestępstw stwierdzonych i 49 punktów sprzedaży alkoholu.W wyniku przeprowadzonych analiz stwierdzono, że istnieje silne negatywne oddziaływanie punktów sprzedaży alkoholu, które przyciągają konkretne kategorie przestępstw – okazało się, że są to głównie przestępstwa kryminalne skierowane przeciwko mieniu, przeciwko życiu i zdrowiu oraz czci i nietykalności cielesnej. Strefa negatywnego oddziaływania punktów sprzedaży alkoholu została ograniczona na podstawie tych badań do ok. 100 metrów. Jedynie przestępstwa o charakterze seksualnym dokonywane są poza stumetrowym sąsiedztwem miejsc dystrybucji alkoholowej. W porównaniu z wynikami przywoływanych w tym artykule prac strefa oddziaływania punktów sprzedaży alkoholu ma stosunkowo niewielki rozmiar. Okazało się również, że wbrew ustaleniom wynikającym z literatury światowej w przestrzeni Starych Bałut wyższe wartości LQC obliczono dla bezpośredniego sąsiedztwa supermarketów i sklepów ogólnospożywczych niż dla sklepów monopolowych i barów.Zalecenia i dyskusja wynikające z tych ustaleń powinny mieć wpływ na politykę zapobiegania przestępczości w zakresie lokalizacji obiektów, zarządzania nimi i zasad utrzymania ładu społeczno-przestrzennego w ich sąsiedztwie.

2022-12-30T00:00:00Z Grzelak, Anna Pielesiak, Iwona http://hdl.handle.net/11089/46125 2023-02-27T08:05:13Z 2022-12-30T00:00:00Z

Ocena potencjału terenów poprzemysłowych w Ozorkowie – kontekst rewitalizacji Grzelak, Anna; Pielesiak, Iwona The article presents the assumptions and results of the evaluation of post-industrial areas in a town of over 18,000 inhabitants – Ozorków, located in the metropolitan area of Łódź. The analysis covered 12 areas abandoned, at least temporarily, by industrial activity, and it concerned the usefulness (potential) for the implementation of urban regeneration activities. The focus was on individual features of the areas and their immediate surroundings, ignoring external and general factors such as national law, the presence of an investor, or financial resources for investments. Post-industrial areas were assessed in five categories: physical characteristics, economic and legal factors, land development, the development of its surroundings, and transport accessibility. The study was general in nature, i.e. not focused on a specific type and purpose of the revitalisation project, which on the one hand constituted a significant obstacle in the selection of indicators for assessment, while on the other hand, it provided the basis for flexible use of the proposed procedure in comparisons on a larger scale.Post-industrial areas in Ozorków have their roots in the 19th-century textile and clothing production, which used to be typical of the Łódź Industrial District. The majority of the areas in question are the remains of the textile industry – wool and cotton spinning mills as well as fulling and weaving mills. Some of them were accompanied by traditional mills and dyehouses. For this reason, most of them were located near surface hydrographic objects (on the Bzura River banks and by three artificial water reservoirs). Taking into account the contemporary spatial and functional structure of Ozorków, apart from individual exceptions, the areas selected for the analysis are located in the oldest, central part of the city, surrounded by residential and service-type buildings of the rental type. The further away from the city centre, the younger and larger the post-industrial areas are. Those areas are generally characterised by good transport accessibility. Services, returning to production, and storage functions as well as housing all play a key role in the contemporary structure of land use. However, a significant part of the examined areas is undeveloped or returned to the state of urban fallow land, thus enabling the implementation of ‘greenfield’ investments. The complicated ownership situation is an important aspect affecting the possibility of re-integrating the analysed areas into contemporary spatial and economic structure of the city. On the other hand, a significant share of ownership or co-ownership of the Municipality of Ozorków may be considered an advantage. The procedure proposed in the article suggests that the greatest potential for urban renewal is attributed to small, centrally-located areas originated in the 19th-century light industry. On the other hand, the biggest challenge turned out to be the most extensive areas – the remains of the largest socialist textile and clothing factories, located on the outskirts of the town.; W artykule przedstawiono założenia i wyniki oceny terenów poprzemysłowych Ozorkowa – małego miasta leżącego w województwie łódzkim. Analizą objęto 12 obszarów w kontekście ich endogenicznego potencjału do wdrażania działań rewitalizacyjnych. Większość z omawianych terenów to korzystnie zlokalizowane pozostałości po XIX-wiecznym przemyśle lekkim. W ich współczesnej strukturze kluczową rolę odgrywają usługi, powrót do funkcji produkcyjnej i magazynowej, a także mieszkalnictwo. Znaczna ich część pozostaje jednak niezagospodarowana. Wyzwaniem jest także skomplikowana sytuacja własnościowa. Największym potencjałem cechują się niewielkie, centralnie położone tereny związane z XIX-wiecznym przemysłem lekkim. Najniżej oceniono z kolei predyspozycje najbardziej rozległych, peryferyjnie zlokalizowanych terenów po socjalistycznych zakładach włókienniczych i odzieżowych.

2022-12-30T00:00:00Z Majdzińska, Anna http://hdl.handle.net/11089/46124 2023-02-27T08:05:09Z 2022-12-07T00:00:00Z

Depopulacja i demograficzne następstwa tego procesu w makroregionie wschodnim Polski w drugiej dekadzie XXI wieku Majdzińska, Anna The Eastern Poland Macroregion – which comprises the Lublin Voivodeship, the Subcarpathia Voivodeship, and the Podlasie Voivodeship – has seen a real annual decline in the population since 1999, which resulted mainly from the migration loss (an annual natural decline has occurred since 2013). These are areas that are rather unattractive in terms of settlement: all three of the above-mentioned voivodeships have shown a negative migration balance for over two decades. Additionally, in the regions of Lublin and Podlasie, the effect of the migration loss is amplified by the natural loss. These two voivodeships differ in terms of the course and intensity of depopulation processes in urban and rural areas. Within each of them there are poviats and municipalities which have experienced depopulation in a long period, as well as those in which an actual population increase is observed.The study seeks to analyse the intensity of the depopulation process in voivodeships, poviats, and municipalities of the Eastern Macroregion, including the identification of those administrative units which experienced an annual decline in population in the second decade of the 21st century. An additional goal was to assess the advancement of demographic ageing and the progress of this process in the depopulation municipalities of the Macroregion in the period of 2011–2020. The study employed dynamics indices, intensity indices, and relative frequencies. The analyses were based on statistical data from the Central Statistical Office.Summarising briefly the results, it should be stated that in the second decade of the 21st century, a relatively least favourable demographic situation could be observed in the municipalities (mainly rural ones) of the Lublin and Podlasie voivodeships, in most cases characterised by a significant, long-term intensity of the depopulation process as well as a high level of advancement of demographic old age. On the other hand, the areas surrounding the cities (especially large in terms of the number of inhabitants) were in a relatively favourable situation.; Makroregion wschodni, tworzony przez województwa lubelskie, podkarpackie i podlaskie, doświadcza corocznego ubytku rzeczywistego populacji od 1999 r. Jest to obszar mało atrakcyjny osiedleńczo (wspomniane jednostki administracyjne od ponad dwóch dekad odznaczają się ujemnym saldem migracji, a w lubelskim i podlaskim obserwowany jest również ubytek naturalny ludności). Makroregion ten cechuje się znacznym wewnątrzregionalnym zróżnicowaniem, zarówno pod względem natężenia ubytku ludności, jak i zaawansowania starości demograficznej.Podstawowy cel opracowania stanowiła analiza natężenia procesu depopulacji w województwach, powiatach i gminach makroregionu wschodniego, w tym identyfikacja tych jednostek administracyjnych, które w drugiej dekadzie bieżącego stulecia doświadczały corocznego ubytku ludności. Celem dodatkowym była ocena zaawansowania starości demograficznej i postępu tego procesu w gminach depopulacyjnych. W badaniu zastosowano indeksy dynamiki, wskaźniki natężenia oraz wskaźniki struktury. Podstawę analiz stanowiły dane statystyczne GUS.Uzyskane wyniki wykazały, że w drugiej dekadzie XXI w. najmniej korzystną sytuacją demograficzną charakteryzowały się gminy (głównie wiejskie) położone w obrębie województw lubelskiego i podlaskiego doświadczające długotrwałej depopulacji.

2022-12-07T00:00:00Z