http://hdl.handle.net/11089/54571 2026-04-06T04:41:09Z 2026-04-06T04:41:09Z Górski, Paweł http://hdl.handle.net/11089/54587 2025-02-11T02:02:50Z 2024-11-28T00:00:00Z

Chosen Aspects of Psychiatric Confidentiality in the Jurisprudence of the Supreme Court Górski, Paweł Psychiatric secrecy, which is based on Article 50 of the Law of August 19, 1994 on Mental Health Protection, is intended to protect the dignity and privacy of patients and their families. However, it does not have an absolute character and can be limited or abrogated in certain situations, examples of which can be found in case law. Accordingly, the purpose of the article was to analyze the Supreme Court’s rulings on mental health issues and the protection of secrecy related to it.The article is an overview, analyzing the case law of the Supreme Court on the issue of psychiatric secrecy.The results of the analysis show that in the jurisprudence of the Supreme Court, the issue of psychiatric secrecy appears in the context of criminal proceedings, especially in cases related to the work of expert witnesses. The Court emphasizes that this secrecy is not absolute and may be subject to restrictions to protect other constitutional goods, but in proportion between the purpose of the restriction and the scope of the information disclosed. The Court’s rulings also emphasize the autonomy of psychiatric experts and the need to trust their professional competence, noting various aspects related to the evaluation of their work.Based on the analysis of the Supreme Court’s jurisprudence, it can be concluded that psychiatric confidentiality does not have an absolute character and can be limited in certain situations, but always with respect for the patient’s personal rights. The case law further indicates the need to balance this secrecy with other values, such as the welfare of the patient or society. It should also be noted that existing differences in the interpretation of the rules on the appointment of psychiatric experts in the criminal process may affect judicial practice in this area.; Tajemnica psychiatryczna, której podstawę stanowi art. 50 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, ma na celu ochronę godności i prywatności pacjentów oraz ich rodzin. Nie posiada ona jednak charakteru absolutnego i w określonych sytuacjach może zostać ograniczona lub uchylona, czego przykłady można znaleźć w orzecznictwie. W związku z tym celem artykułu była analiza orzeczeń Sądu Najwyższego poświęconych problematyce zdrowia psychicznego oraz ochrony tajemnicy z nią związanej.Artykuł ma charakter przeglądowy, zawiera analizę orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego problematyki tajemnicy psychiatrycznej.Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego problematyka tajemnicy psychiatrycznej pojawia się w kontekście postępowań karnych, zwłaszcza w sprawach związanych z pracą biegłych sądowych. Sąd podkreśla, że tajemnica ta nie posiada charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom w celu ochrony innych dóbr konstytucyjnych, jednak przy zachowaniu proporcji między celem ograniczenia a zakresem ujawnianych informacji. Wyroki Sądu podkreślają także autonomię biegłych z zakresu psychiatrii oraz konieczność zaufania do ich zawodowych kompetencji, zwracając uwagę na różne aspekty związane z oceną ich pracy.Na podstawie przeprowadzonej analizy orzecznictwa Sądu Najwyższego można stwierdzić, że tajemnica psychiatryczna nie posiada charakteru absolutnego i w określonych sytuacjach może zostać ograniczana, zawsze jednak z poszanowaniem dóbr osobistych pacjenta. Orzecznictwo wskazuje ponadto na potrzebę równoważenia tej tajemnicy z innymi wartościami, jak dobro pacjenta czy społeczeństwa. Należy również zauważyć, że istniejące różnice w interpretacji przepisów dotyczących powoływania biegłych psychiatrów w procesie karnym mogą wpływać na praktykę sądową w tej dziedzinie.

2024-11-28T00:00:00Z Żak, Mariola http://hdl.handle.net/11089/54586 2025-02-11T02:02:43Z 2024-11-28T00:00:00Z

The Theory of Epistemic (In)Justice in the Perspective of the Performance of Law: An Approach Based On The Concept Of Hermeneutic Therapy Żak, Mariola In this paper, the assumptions of Miranda Fricker’s theory of epistemic (in)justice read in the context of the neo-Wittgensteinian philosophical trend, also called therapeutic or resolute approach, will be approximated. The theory in question concerns the issue of unequal participation of the experiences of specific marginalised individuals or their groups in the practices of legal meaning-making. The aim of the paper is to show the role of the said theory in legal theory. In the first step, I will discuss the main assumptions of the theory of epistemic (in)justice and its varieties from the perspective of the lawyer-layperson epistemic dependence. I will also present normative proposals for implementing the ideal of epistemic justice as well as a justification for abandoning such a research approach. In the second step, I will show an alternative to normative approaches in the form of a theoretical innovation consisting in supplementing the assumptions of the epistemic (in)justice theory with a therapeutic-resolute reading of the late Wittgenstein in the hermeneutic perspective. In the third step, I will demonstrate that the full application of the theoretical innovation presented in the previous steps within legal institutions requires taking into account the critical category of legal imagination related to “playing” or the performance of law (the game activity) in the sense of performance studies. The fourth step will be to identify sensitive legal institutions that can be improved by including the categories proposed by the theory in question while taking into account the concept of hermeneutic therapy derived from Type III deliberation. In order to illustrate the application possibilities of the theory of epistemic (in)justice in the area of law, I will use a case study. I will apply the following methods: analytical, thick description, and critical legal studies with elements of feminist research methodology.; W niniejszym artykule przybliżone zostaną założenia teorii (nie)sprawiedliwości epistemicznej Mirandy Fricker odczytywane w kontekście filozoficznego nurtu neowittgensteinowskiego, zwanego też podejściem terapeutycznym lub rozjaśniającym. Teoria będąca przedmiotem analizy dotyczy kwestii nierównomiernego udziału doświadczeń konkretnych marginalizowanych jednostek lub ich grup w praktykach tworzenia znaczenia prawnego. Celem artykułu jest ukazanie roli omawianej teorii w teorii prawa. W pierwszym kroku omówię główne założenia teorii (nie)sprawiedliwości epistemicznej i jej rodzaje w perspektywie problemu zależności epistemicznej prawnik-laik. Przedstawię też normatywne propozycje realizacji ideału sprawiedliwości epistemicznej oraz uzasadnienie rezygnacji z takiego podejścia badawczego. W drugim kroku ukażę alternatywę dla ujęć normatywnych w postaci innowacji teoretycznej polegającej na uzupełnieniu założeń teorii (nie)sprawiedliwości epistemicznej o terapeutyczno-rozjaśniające odczytanie myśli późnego Wittgensteina w perspektywie hermeneutycznej. W trzecim kroku wykażę, że pełna aplikacja przedstawionej w poprzednich etapach innowacji teoretycznej w obrębie instytucji prawnych wymaga uwzględnienia krytycznej kategorii wyobraźni prawniczej odnoszonej do „odgrywania” lub performowania prawa (aktywności growej) w rozumieniu performatyki. Czwarty krok będzie polegał na identyfikacji newralgicznych instytucji prawnych, które mogą być udoskonalane poprzez uwzględnienie kategorii proponowanych przez omawianą teorię z uwzględnieniem koncepcji hermeneutycznej terapii zaczerpniętej z teorii deliberacji typu III. W celu zobrazowania możliwości aplikacyjnych teorii (nie)sprawiedliwości epistemicznej w obszarze prawa posłużę się studium przypadku. Wykorzystam przy tym następujące metody: analityczną, opisu zagęszczonego, krytycznych nauk o prawie z elementami feministycznej metodologii badawczej.

2024-11-28T00:00:00Z Raburski, Tomasz http://hdl.handle.net/11089/54585 2025-02-11T02:02:46Z 2024-12-30T00:00:00Z

Legal Consciousness in the Polish People’s Republic: The Epistemological Roots of the High Consensus Concept Raburski, Tomasz The paper explores the case of legal consciousness research in Poland during the period from the 1960s to the 1990s, focusing on its epistemic foundations. Three distinct traditions – Western, Soviet, and Polish – are identified, each with varying levels of scholarly consensus and diverse sources of that consensus. The study offers a concise analysis of different conceptualisations of legal consciousness. The methodological framework of the sociology of law during this era is examined, drawing from Carl. E. Schorske’s concept of “new rigorism”. The research observes a certain feature of the Polish legal consciousness research – a prevalence of tripartite distinctions. The reasons behind this phenomenon are explored and interpreted as a consequence of deep epistemic assumptions rooted in positivism.; Artykuł bada konceptualizacje pojęcia świadomości prawnej w polskiej socjologii prawa w okresie od lat 60. do 90. XX w. i analizuje ich podstawy epistemiczne. Porównywane są trzy tradycje, wyraźnie odrębne w tym okresie: zachodnia, polska i radziecka, charakteryzujące się odmiennym poziomem konsensu i odmiennymi jego źródłami. Omawiane są różne konceptualizacje pojęcia w tych tradycjach. Koncepcje te umieszczane są w perspektywie “nowego rygoryzmu” (pojęcie Carla E. Schorskego), który był dominującą ramą metodologiczną, określającą kryteria naukowości w tym okresie. Analizując konceptualizacje świadomości prawnej w Polsce, artykuł zwraca uwagę na wszechobecność trójczłonowych kategoryzacji. Jako propozycja wyjaśnienia tego zjawiska, wskazuje się głębokie założenia epistemiczne pozytywizmu (w jego odmianach filozoficznej, socjologicznej i prawnej).

2024-12-30T00:00:00Z Mazur, Paweł Nowak, Ewa http://hdl.handle.net/11089/54584 2025-02-11T02:02:47Z 2024-12-30T00:00:00Z

Research Freedom and Access to Knowledge in Archaeological Research on Human Remains: Legal and Extra-Legal Perspectives Mazur, Paweł; Nowak, Ewa Present-day bioarchaeology of human remains has a complex, normative foundations, and this results in a nearly paradigmatic shift in research conducted in that discipline of science. This article first introduces the manifold non-scientific significance of human remains and mortuary sites and the essentials of bioarchaeological research as well. It subsequently examines the concept of research freedom in the context of international and domestic regulations. Each state regulates bioarchaeological research distinctly. The article outlines a diplomatic pathway for undertaking research abroad. We then examine (de)colonial, indigenous, religious, and political contexts in which extra-legal regulations on the study of human remains also gain validity. This leads to a normative pluralism, the sources and justification of which we analyse and examplify. Such a pluralism unveils the deficits of positive legal regulation in the various contexts of discussed research. Our article is to support researchers in dealing with normative challenges – legal and extralegal – when it comes to undertaking research on human remains.; Dzisiejsza bioarcheologia szczątków ludzkich ma złożone umocowanie normatywne, które pociąga za sobą zgoła paradygmatyczne zmiany w badaniach prowadzonych w tej dyscyplinie nauki. Niniejszy artykuł w pierwszej kolejności przybliża wielorakie pozanaukowe znaczenie szczątków ludzkich i miejsc pochówki i istotę badań bioarcheologicznych. Następnie analizuje pojęcie wolności badań w kontekście międzynarodowych i rodzimych regulacji. Każde państwo odrębnie reguluje badania bioarcheologiczne. W artykule nakreślamy dyplomatyczną ścieżkę umożliwiającą podjęcie badań za granicą. Następnie badamy konteksty (de)kolonialne, rdzenne, religijne i polityczne, w których ważność zyskały także pozaprawne regulacje dotyczące badania ludzkich szczątków. Prowadzi to do pluralizmu normatywnego, którego źródła i zasadność analizujemy i egzemplifikujemy. Pluralizm taki odsłania deficyty pozytywnych regulacji prawnych w najróżniejszych kontekstach badań nad ludzkimi szczątkami. Nasz artykuł ma wesprzeć naukowców w radzeniu sobie z wyzwaniami normatywnymi – prawnymi i pozaprawnymi – gdy przychodzi im podjąć badania na ludzkich szczątkach.

2024-12-30T00:00:00Z