http://hdl.handle.net/11089/54880 2026-04-06T19:59:58Z 2026-04-06T19:59:58Z Zarycki, Tomasz http://hdl.handle.net/11089/54917 2025-03-11T02:38:45Z 2025-02-28T00:00:00Z

Interdyscyplinarność a zagrożenia strukturalne dla socjologii krytycznej. Artykuł dyskusyjny Zarycki, Tomasz The text presents a view on the threats posed to sociology – especially critical sociology – by the structural changes in social sciences, which are legitimized by the growing importance of interdisciplinarity. As pointed out, it can be linked to the growing external pressures on social sciences as well as the associated competition between the various disciplines, which is currently increasing and in which sociology appears to be in a rather dominated position. The text pays particular attention to the dangers that sociology faces from the expansion of influences of social psychology. The processes under discussion heavily rely on the slogans of interdisciplinarity, as is the expansion of so-called ‘areas studies’ or ‘migration studies’ and other ‘studies’ that limit sociology’s autonomy and thus deepen its crisis.; W artykule przedstawiono pogląd na temat zagrożeń wynikających dla socjologii, w szczególności socjologii krytycznej, ze strukturalnych przemian w naukach społecznych, których legitymizacją jest coraz większe znacznie interdyscyplinarności. Jak wskazano, można je wiązać z rosnącymi presjami zewnętrznymi na nauki społeczne, a także związanym z tym wzrastającym współzawodnictwem pomiędzy poszczególnymi dyscyplinami, w której to konfrontacji sytuacja socjologii nie jest najlepsza. W tekście szczególną uwagę zwrócono na zagrożenia płynące dla socjologii z ekspansji wpływów psychologii społecznej. Rozszerzają się one między innymi pod hasłami interdyscyplinarności, podobnie jak wpływy tak zwanych areas studies i studiów migracyjnych oraz innych studies ograniczających autonomię socjologii i pogłębiających w ten sposób jej kryzys.

2025-02-28T00:00:00Z Stefaniak, Kamila http://hdl.handle.net/11089/54916 2025-03-11T02:38:40Z 2025-02-28T00:00:00Z

Czy dziewictwo może być problemem? Wizyty ginekologiczne osób nieaktywnych seksualnie z perspektywy socjologicznej Stefaniak, Kamila A gynecological appointment begins with an interview in which a question about sexual initiation is asked. The patient’s response determines the course of the appointment. The article shows how different strategies are adopted by doctors of gynecology when a so-called virgin comes for an appointment. Individual in-depth interviews (with 11 persons) and statements in online forums were qualitatively analyzed. Strategies for examining virgins adopted by doctors contradict scientific knowledge about the hymen, as well as recommendations toward the first gynecological appointment. One of the recurring experiences of sexually-inactive patients is that examinations are limited to taking only a medical interview. This article shows that virginity is, therefore, valued and placed higher than the health of patients. Gynecologists actively participate in the creation of sexuality by expressing their opinion on the sexual status of the patients. These, on the other hand, fully submit to the medical discourse by handing over power over their corporeality to doctors.; Wizyta ginekologiczna rozpoczyna się od wywiadu, w którym pada pytanie o inicjację seksualną. Od odpowiedzi pacjentki zależy przebieg wizyty. Artykuł pokazuje, jak różne strategie są przyjmowane przez lekarzy ginekologów, kiedy na wizytę przychodzi tak zwana dziewica. Jakościowej analizie zostały poddane indywidualne wywiady pogłębione (z 11 osobami) oraz wypowiedzi na forach internetowych. Strategie badania dziewic przyjmowane przez lekarzy przeczą naukowej wiedzy na temat błony dziewiczej, jak również rekomendacjom wobec pierwszej wizyty ginekologicznej. Jednym z powtarzających się doświadczeń nieaktywnych seksualnie pacjentek jest ograniczenie badań do wykonania wywiadu lekarskiego. Niniejszy artykuł pokazuje, że dziewictwo jest wartościowane i stawiane wyżej niż zdrowie pacjentek. Ginekolodzy aktywnie uczestniczą w kreowaniu seksualności poprzez wyrażanie swojej opinii na temat seksualnego statusu pacjentek. Te natomiast w pełni poddają się medycznemu dyskursowi, przekazując władzę nad swoją cielesnością lekarzom.

2025-02-28T00:00:00Z Kasprzak, Tomasz http://hdl.handle.net/11089/54914 2025-03-11T02:38:41Z 2025-02-28T00:00:00Z

„Były problemy ze znalezieniem pracy”. Doświadczenia osób głuchoniewidomych na rynku pracy Kasprzak, Tomasz The aim of the article is to show the conditions for taking up work and employment opportunities for deafblind people in Poland. The study is a report on research that the author carried out in 2022–2023 among deafblind people and people associated with the deafblind community (including a volunteer and a translator-guide). As part of them, 10 autobiographical narrative interviews were conducted. The deafblind people examined by the author experienced stereotypical perception and reluctance to employ them. The research results indicate the need to create vocational schools addressed exclusively to deafblind students. Both institutional and non-institutional support from the community is important in entering the labor market. The research is located within disability studies and deafblind studies.; Celem artykułu jest ukazanie uwarunkowań podejmowania pracy przez osoby głuchoniewidome w Polsce oraz ich szans zatrudnieniowych. Opracowanie jest relacją z badań, które autor zrealizował w latach 2022–2023 wśród osób głuchoniewidomych oraz osób związanych ze środowiskiem osób głuchoniewidomych (m.in. z wolontariuszką i tłumaczem-przewodnikiem). W ich ramach przeprowadzono dziesięć autobiograficznych wywiadów narracyjnych. Badane przez autora osoby głuchoniewidome doświadczyły stereotypowego postrzegania i niechęci do ich zatrudnienia. Wyniki badań wskazują na potrzebę tworzenia szkół zawodowych skierowanych wyłącznie do uczniów głuchoniewidomych, a następnie wsparcia instytucjonalnego i pozainstytucjonalnego ze strony środowiska w wejściu na rynek pracy. Badania lokowane są w obrębie disability studies i deaf blind studies.

2025-02-28T00:00:00Z Lewicka, Barbara http://hdl.handle.net/11089/54915 2025-03-11T02:38:39Z 2025-02-28T00:00:00Z

Świat kryptosztuki w latach 2020–2021. Reprodukcja znanej rzeczywistości Lewicka, Barbara In 2020–2021, along with the growing interest in NFT art, some structures of the traditional art world were reproduced in the virtual space. They might be called CryptoArt world. This study investigates the state of the CryptoArt world in that period compared to the conventional art world. The aim is to classify CryptoArt world entities, specify their roles, characterize their internal and external relationships, and, finally, to indicate that the classic perspective of the production of culture is suitable for analyzing contemporary phenomena in art, such as NFT creativity. The analysis is based on the primary and secondary sources. These results show that the traditional art world was reproduced in the CryptoArt world in five areas: institutionalization, the acquisition of the privilege to legitimate art, hierarchization and polarization, centralization, and the emergence of ideological conflict. The results fill the gap in the NFT art qualitative analyses and expand the conclusions of previous papers on that subject.; W latach 2020–2021 doszło do wzrostu zainteresowania sztuką NFT i jednocześnie do reprodukcji niektórych struktur klasycznego świata sztuki w przestrzeni wirtualnej. Tę nowo powstałą rzeczywistość można określić mianem świata kryptosztuki, który porównano w artykule z klasycznym światem sztuki. Celem opracowania była klasyfikacja podmiotów świata kryptosztuki, określenie ich ról, scharakteryzowanie relacji wewnętrznych i zewnętrznych, wreszcie wskazanie, że klasyczna perspektywa produkcji kulturowej jest adekwatna do analizy współczesnych zjawisk artystycznych, takich jak twórczość NFT. Badanie oparte było na analizie źródeł pierwotnych i wtórnych. Wyniki wskazują, że klasyczny świat sztuki został odtworzony w świecie kryptosztuki w pięciu obszarach: instytucjonalizacji, legitymizacji, hierarchizacji i polaryzacji, centralizacji, konfliktu ideologicznego. Wyniki wypełniają lukę w jakościowych analizach sztuki NFT i poszerzają wnioski z poprzednich prac na jej temat.

2025-02-28T00:00:00Z