Między dyskursem a doświadczeniem: osoby queer w Polsce http://hdl.handle.net/11089/59555 2026-10-30T23:41:28Z 2026-10-30T23:41:28Z Bąk, Tomasz http://hdl.handle.net/11089/59564 2026-10-28T03:09:20Z 2026-10-27T00:00:00Z

Wiersze Tomasza Bąka Bąk, Tomasz

2026-10-27T00:00:00Z Wieczorek, Dominik http://hdl.handle.net/11089/59563 2026-10-28T03:09:12Z 2026-10-27T00:00:00Z

Wolność, konieczność i balansowanie między nimi. Analiza przypadku pewnego dłużnika Wieczorek, Dominik Artykuł prezentuje studium przypadku osoby zadłużonej – Leszka, prawie pięćdziesięcioletniego mężczyzny, dorastającego w czasach transformacji ustrojowej, aktualnie posiadającego duże zobowiązania wobec banków. W badaniu wykorzystano technikę autobiograficznego wywiadu narracyjnego. Zgromadzony materiał został poddany analizie według zasad interpretacyjnej analizy fenomenologicznej. W efekcie wyłoniono ogólne znaczenia, jakie narrator przypisuje swoim doświadczeniom. Wyróżniono przestrzenie: wolności (gdzie narrator odczuwał sens, mógł realizować swoje aspiracje) i konieczności (gdzie narrator był zmuszony do koncentrowania się na przetrwaniu), a także proces przemieszczania się między nimi, określony jako balansowanie. Jednym ze sposobów balansowania w pewnym momencie stał się również kredyt. Prócz socjologii biograficznej i fenomenologii hermeneutycznej, autor inspirował się też filozofią egzystencjalną.; This article presents a case study of an indebted individual – Leszek, a man in his forties who grew up during the period of political and economic transformation and currently carries substantial debt obligations to banks. The study employed the autobiographical narrative interview technique. The collected material was analyzed in accordance with the principles of Interpretative Phenomenological Analysis. As a result, general patterns of meaning that the narrator assigns to his life experiences were identified. The analysis distinguished between spaces of freedom (where the narrator experienced meaning and was able to pursue his aspirations) and spaces of necessity (where he was compelled to focus on survival), as well as the process of moving between them, conceptualized as balancing. At a certain stage of the narrator’s life, credit also became one of the means of maintaining this balance. In addition to biographical sociology and hermeneutic phenomenology, the author drew inspiration from existential philosophy.

2026-10-27T00:00:00Z Świat, Wiktoria http://hdl.handle.net/11089/59559 2026-10-28T03:09:15Z 2026-10-27T00:00:00Z

Dewiacja strukturalna a neuroróżnorodność. Przekraczanie paradygmatu patologii w socjologii dewiacji Świat, Wiktoria This article presents a critical analysis of the evolution of the concept of deviance in the social sciences, advocating for a paradigm shift from a normocentric pathology model toward a framework of structural deviance. By reconstructing the classical approaches of É. Durkheim, F. Znaniecki (the concept of supernormality), and Polish sociology of deviance (J. Kwaśniewski, A. Siemaszko, A. Kojder), the author demonstrates the relational and generative potential of non-normative behavior. Drawing upon labeling theory, M. Foucault’s power-knowledge framework, and the social model of disability, the paper examines how disciplinary institutions (education, the labor market, the legal system) enforce behavioral homogenization and penalize cognitive differences. The proposed category of “structural deviance” offers a nuanced analytical tool, redefining the stigmatization of neurodivergent individuals not as an inherent pathology, but as an outcome of institutional rigidity and systemic misfit. The theoretical discussion is complemented by a methodological framework for relational empirical research in educational settings, grounded in participatory paradigms and universal design principles.; Artykuł podejmuje krytyczną analizę ewolucji pojęcia dewiacji w naukach społecznych, postulując przejście od normocentrycznego paradygmatu patologii ku modelowi dewiacji strukturalnej. Rekonstruując klasyczne koncepcje É. Durkheima, F. Znanieckiego (kategoria nadnormalności) oraz polskich badaczy dewiacji (J. Kwaśniewski, A. Siemaszko, A. Kojder), wykazano relacyjny i potencjalnie prorozwojowy charakter odstępstwa od normy. W oparciu o teorię etykietowania, foucaultowską analizę władzy-wiedzy oraz społeczny model niepełnosprawności, w tekście zdemaskowano mechanizmy dyscyplinujące instytucji społecznych (edukacyjnych, rynku pracy, wymiaru sprawiedliwości), które homogenizują zachowania i penalizują odmienność poznawczą. Wprowadzona przez autorkę kategoria „dewiacji strukturalnej” pozwala na zniuansowaną konceptualizację zjawiska: stygmatyzacja osób neuroodmiennych zostaje zdefiniowana nie jako cecha inherentna czy patologia jednostki, lecz jako rezultat instytucjonalnego niedopasowania struktur społecznych. Rozważania dopełnia zarys propozycji metodologicznej dla badań relacyjnych w instytucjach edukacyjnych, opartej na paradygmacie partycypacyjnym i kryteriach projektowania uniwersalnego.

2026-10-27T00:00:00Z Sobańska, Aleksandra http://hdl.handle.net/11089/59561 2026-10-28T03:09:21Z 2026-10-27T00:00:00Z

Wywiad z Alicją i Jolantą Sienkiewicz-Prochowicz Sobańska, Aleksandra

2026-10-27T00:00:00Z