http://hdl.handle.net/11089/2402 2026-04-08T18:23:21Z http://hdl.handle.net/11089/57511 Eksport produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie z Wielkiej Brytanii w latach 2000–2023 Szarek-Piaskowska, Aleksandra Purpose: The aim of this article is to verify how the exports of high technology manufactures has altered in the United Kingdom in the 21st century, during a period of turbulent changes in the global economy and domestic events (Brexit). The high technology manufactures include the goods identified by Lall in his classification of goods (Lall 2000).Methodology: An empirical study of the UK’s foreign trade in high technology manufactures has been conducted for the period 2000–2023. The analysis examines the volume and physical composition of exports, the balance of trade and the indicator of revealed comparative advantage. In addition, the UK’s position in the world as an exporter of high technology manufactures has been determined.Findings: In the 21st century, UK’s position in the export of high technology manufactures has weakened. The share of exports of hi-tech products in total exports fell over the period analysed. The balance of trade in products belonging to the indicated category was negative for almost entire period analysed. In the first years of the 21st century UK exported mainly electronics and electrical products, and since the end of the first decade of the 21st century other high technology manufactures. However, the shifts in the structure of exports have not entirely prevented UK from weakening its position as a global exporter of high-tech products.; Cel: Celem artykułu jest weryfikacja, jak kształtował się w Wielkiej Brytanii eksport produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie w XXI w. w czasach burzliwych zmian w gospodarce światowej oraz wydarzeń krajowych (Brexit). Do produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie zostały zaliczone dobra wskazane przez Lalla w opracowanej przez niego klasyfikacji dóbr (Lall 2000).Metoda: Badania empiryczne handlu zagranicznego Wielkiej Brytanii produktami najbardziej zaawansowanymi technologicznie zostały przeprowadzone dla lat 2000–2023. W ramach analizy zbadane zostały wielkość i struktura rzeczowa eksportu, saldo obrotów handlowych oraz wskaźnik ujawnionych przewag komparatywnych. Ponadto określona została pozycja Wielkiej Brytanii na świecie jako eksportera produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie.Wyniki: W XXI w. pozycja Wielkiej Brytanii w eksporcie produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie uległa osłabieniu. W analizowanym okresie spadł udział eksportu produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie w eksporcie ogółem. Saldo obrotów produktami wskazanej kategorii w prawie całym analizowanym okresie było ujemne. W pierwszych latach XXI w. Wielka Brytania eksportowała głównie elektronikę i produkty elektryczne, a od końca pierwszej dekady XXI w. inne produkty najbardziej zaawansowane technologicznie. Zmiany w strukturze eksportu nie do końca jednak zapobiegły osłabieniu pozycji Wielkiej Brytanii jako globalnego eksportera produktów najbardziej zaawansowanych technologicznie. 2025-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/57510 Gender Pay Gap in European Economy System with Focus on Poland from Global Perspective: in the Pursuit of Sustainability Bojarska, Joanna; Kowalczyk, Wiktoria; Dusza, Dominik; Wolf, Wojciech M. Aim: This paper presents a comprehensive analysis of the gender pay gap (GPG) in Poland, examined within the national, European, and global contexts. It explores key causes, sectoral disparities, and the broader economic and policy implications. Particular emphasis is placed on the adjusted gender pay gap (GPG), which provides a more accurate measure by controlling for variables such as education, experience, and job position. This method reveals deeper and more persistent wage disparities than those suggested by the unadjusted GPG.Methodology/Data sources: The study adopts a narrative literature review approach supported by secondary data analysis. It draws upon a wide range of national and international data sources, including Eurostat, Poland’s Central Statistical Office (GUS), OECD, and various EU and global reports published between 2015 and 2025.Findings: In 2023, the unadjusted GPG in the EU was 12%, while in Poland it stood at 7.8%. Despite appearing relatively low, Poland’s GPG has stagnated or worsened over the past decade, while the EU has seen a gradual decline. The adjusted GPG – reflecting education, experience, and job type – was 11.4% for the EU and 12.5% for Poland (as of 2018). Sectoral differences in Poland are striking: 24.8% in information and communication and 27.6% in finance and insurance. Misinterpretation of unadjusted vs. adjusted data may distort the public debate and policy response.Conclusions: The GPG remains a persistent challenge in both the EU and Poland. The lack of clarity between adjusted and unadjusted measures risks underestimating systemic inequality. Effective implementation of recent EU regulations, such as the Pay Transparency and Work-Life Balance Directives, will be key to narrowing the gap.Significance/Originality: This is, to our knowledge, the first holistic synthesis of various GPG indicators for Poland, presented alongside EU and global comparisons. The findings underscore the importance of integrated, data-informed policies to advance gender equality as a cornerstone of sustainable development.; Cel: W artykule przedstawiamy kompleksową analizę luki płacowej ze względu na płeć (GPG) w Polsce, uwzględniając kontekst krajowy, europejski i globalny. Omawiamy główne przyczyny, różnice sektorowe oraz szersze konsekwencje gospodarcze i społeczne. Szczególny nacisk kładziemy na skorygowaną lukę płacową ze względu na płeć (adjusted GPG), która stanowi dokładniejszy miernik, ponieważ uwzględnia zmienne takie jak wykształcenie, doświadczenie zawodowe oraz zajmowane stanowisko. Metoda ta ujawnia głębsze i trwalsze nierówności płacowe niż te wskazywane przez nieskorygowaną lukę płacową (unadjusted GPG).Metodologia/Źródła danych: Badanie ma charakter narracyjnego przeglądu literatury, wspartego analizą danych wtórnych. Wykorzystaliśmy szeroki zakres źródeł krajowych i międzynarodowych, m.in. Eurostat, GUS, OECD oraz raporty UE i organizacji globalnych z lat 2015–2025.Główne wyniki: W 2023 r. niezrównana (niekorygowana) luka płacowa w UE wynosiła 12%, a w Polsce 7,8%. Choć ten wynik wydaje się korzystny, GPG w Polsce nie ulega poprawie od dekady, w przeciwieństwie do trendów unijnych. Skorygowana GPG (uwzględniająca m.in. wykształcenie, doświadczenie i stanowisko) wynosiła 11,4% w UE i 12,5% w Polsce (dane z 2018 r.). W niektórych sektorach w Polsce różnice są znacznie wyższe: np. 24,8% w sektorze informacji i komunikacji czy 27,6% w finansach. Niezrozumienie różnicy między danymi korygowanymi i niekorygowanymi może prowadzić do błędnych wniosków.Wnioski: Luka płacowa nadal stanowi poważne wyzwanie – zarówno w Polsce, jak i w UE. Klarowne rozróżnienie między metodami pomiaru (GPG skorygowana vs. niekorygowana) jest kluczowe dla skutecznych działań. Nowe regulacje UE, jeśli zostaną właściwie wdrożone, mogą pomóc w zmniejszeniu GPG.Znaczenie/Oryginalność: To, według naszej wiedzy, pierwsza tak kompleksowa synteza różnych wskaźników GPG dla Polski w porównaniu z kontekstem unijnym i globalnym. Wyniki podkreślają potrzebę zintegrowanych, opartych na dokładnych danych działań na rzecz równości płci jako warunku zrównoważonego rozwoju. 2025-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/57331 Czynniki determinujące opinię publiczną w Polsce w kwestii przyjęcia euro Kuna, Jakub The aim of the paper is to analyze the attitudes of Poles towards the euro’s adoption in Poland and to identify factors that determine their opinions on this issue. For the analysis, the logit models of a dichotomous variable were constructed separately for each year, based on data from the Flash Eurobarometer surveys. The study covers the period 2020–2022, which is marked by a significant instability due to the COVID-19 pandemic and the outbreak of the full-scale war in Ukraine. During the analyzed period, not only did support for the euro increase, but also knowledge about this currency improved as well as the benefits awareness of using the euro raised. The study demonstrates that two factors had the strongest impact on the Poles’ reluctance to the euro in this period: (1) respondents’ perception that the introduction of the common currency would lead mainly to negative consequences and (2) respondents’ various concerns, for example, about the possibility of price increase, a loss of Poland’s identity and control over economic policy, or difficulties in adapting to the use of the euro. Other factors determining Poles’ attitudes towards the euro include: age, gender, level of education, size of a residence place, and labor market position.; Celem pracy jest analiza poglądów Polaków dotyczących przyjęcia euro w Polsce oraz zidentyfikowanie czynników, które determinują ich stosunek do tej kwestii. Do analiz wykorzystano wyniki badań opinii publicznej Flash Eurobarometer, na podstawie których skonstruowano modele logitowe zmiennej dychotomicznej oddzielnie dla każdego roku. Badaniem objęto okres 2020–2022, który charakteryzował się dużą niestabilnością z powodu pandemii COVID-19 oraz wybuchu pełnoskalowej wojny w Ukrainie. W analizowanym okresie nie tylko wzrosło poparcie dla euro, ale również poprawił się stan wiedzy na temat tej waluty i zwiększyła świadomość korzyści płynących z posługiwania się euro. Badanie wykazało, że dwa czynniki miały najsilniejszy wpływ na niechęć Polaków wobec euro w tym okresie: (1) przekonanie respondentów o istnieniu głównie negatywnych skutków przyjęcia wspólnej waluty oraz (2) odczuwanie przez respondentów różnego rodzaju obaw dotyczących np. możliwości wzrostu cen, utraty przez Polskę tożsamości oraz kontroli nad polityką gospodarczą czy trudności z przystosowaniem się do stosowania euro. Wśród innych czynników determinujących stosunek Polaków wobec euro należy wymienić: wiek, płeć, poziom wykształcenia, wielkość miejsca zamieszkania oraz pozycję na rynku pracy. 2025-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/57329 Rynki funduszy zrównoważonych: porównanie Europy i Stanów Zjednoczonych Domańska, Katarzyna; Miziołek, Tomasz In recent years, sustainable funds have emerged as one of the most dynamically expanding segments of the global fund market. This trend has been particularly pronounced in two most developed markets: the United States and Europe. However, the rate of expansion, together with its associated conditions, shows substantial differences between these two regions. This article compares the development of sustainable fund markets in the U.S. and Europe between 2020 and 2024 and identifies the key factors driving these trends. Europe significantly outpaced the U.S. in sustainable fund growth due to a more effective legal framework that includes ESG reporting standards and financial investment regulations. The European market has demonstrated stronger resilience to economic and geopolitical disturbances. Investor sentiment declined between 2022 and 2024, which resulted in decreased fund inflows, increased fund closures, mergers, and rebranding activities in both regions.; W ostatnich latach fundusze zrównoważone stały się jednym z najszybciej rozwijających się segmentów globalnego rynku funduszy inwestycyjnych. Zjawisko to jest szczególnie wyraźne w dwóch najbardziej rozwiniętych regionach świata – Stanach Zjednoczonych i Europie. Tempo ekspansji oraz warunki jej towarzyszące wykazują jednak istotne różnice pomiędzy tymi rynkami. Artykuł porównuje rozwój rynków funduszy zrównoważonych w USA i w Europie w latach 2020–2024, wskazując kluczowe czynniki determinujące obserwowane tendencje. Europa zdecydowanie wyprzedziła Stany Zjednoczone pod względem dynamiki wzrostu funduszy zrównoważonych, co wynika przede wszystkim z bardziej skutecznych ram prawnych, obejmujących standardy raportowania ESG oraz regulacje dotyczące inwestycji finansowych. Rynek europejski wykazał również większą odporność na zaburzenia gospodarcze i geopolityczne. W latach 2022–2024 nastroje inwestorów uległy pogorszeniu, co przełożyło się na spadek napływu kapitału do funduszy, wzrost liczby ich likwidacji, fuzji oraz procesów rebrandingu w obu regionach. 2025-12-31T00:00:00Z