http://hdl.handle.net/11089/4 2026-07-01T03:42:50Z http://hdl.handle.net/11089/58689 The Life of St. Symeon Stylites the Younger of the Admirable Mountain as a Paratext in One of the Manuscript Copies of the Novgorod Fourth Letopis Brzozowska, Zofia The dataset contains an edition and Polish translation of a variant of the life of St. Symeon Stylites the Younger taken from the Verse Prologue, written on last pages of the mid-16th-century manuscript containing the Novgorod Fourth Letopis (historical work from the 15th century) as a gloss-paratext. Symeon Stylites the Younger, also known in the Byzantine-Orthodox tradition as St. Symeon of the Admirable Mountain, is probably one of the most famous and best-documented Syrian ascetics. Many hagiographic works devoted to him have been preserved in Syrian, Arabic, Georgian, Greek and Church Slavic literatures. The corpus of Greek texts is quite extensive and includes two long biographies, several abridged lives and their redactions for the needs of Byzantine liturgical books. Both versions of the Greek extensive life and several versions of the prologue life were translated into Church Slavic. This shows the extraordinary durability of the Byzantine hagiographic tradition in the culture of the Eastern Slavs until the 16th century.; Dataset zawiera edycję i tłumaczenie na język polski wariantu żywotu św. Symeona Słupnika Młodszego zaczerpniętego z prologu z wersetami, zapisanego na jednej z ostatnich kart kodeksu z połowy XVI w., będącego odpisem Latopisu nowogrodzkiego czwartego (dzieło historyczne z XV w.). Tekst ten został tam umieszczony jako glosa-paratekst. Symeon Słupnik Młodszy, znany w tradycji bizantyńsko-prawosławnej także jako św. Symeon z Cudownej Góry, jest prawdopodobnie jednym z najsłynniejszych i najlepiej udokumentowanych źródłowo syryjskich ascetów. W literaturach syryjskiej, arabskiej, gruzińskiej, greckiej oraz cerkiewnosłowiańskiej istniało wiele poświęconych mu utworów hagiograficznych. Korpus tekstów greckich jest dość obszerny i obejmuje dwa żywoty obszerne, kilka krótkich oraz ich redakcje przeznaczone na potrzeby bizantyńskich ksiąg liturgicznych. Obydwie wersje greckiego żywotu obszernego, jak również kilka wersji żywotu prologowego, zostały przetłumaczone na język cerkiewnosłowiański. Świadczy to o niezwykłej trwałości bizantyńskiej tradycji hagiograficznej w kulturze Słowian Wschodnich aż do XVI w. The dataset contains an edition and Polish translation of a variant of the life of St. Symeon Stylites the Younger taken from the Verse Prologue, written on last pages of the mid-16th-century manuscript containing the Novgorod Fourth Letopis as a gloss-paratext. 2026-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58688 Nazewnictwo osób z niepełnosprawnością i osób chorujących a świadomość językowa studentów kierunków medycznych Rybicka, Julia Celem niniejszego badania była ocena wiedzy językowej studentów Uniwersytetu Medycznego w Łodzi dotyczącej nazewnictwa osób z niepełnosprawnościami oraz osób chorujących, zarówno psychicznie, jak i fizycznie. Badanie miało na celu ustalenie, czy studenci kierunków medycznych UMED zwracają uwagę na negatywne konotacje terminów używanych w praktyce akademickiej i zawodowej oraz czy są świadomi zasad języka inkluzywnego. Badanie przeprowadzono za pomocą ankiety, w której wzięło udział łącznie 64 studentów różnych kierunków medycznych. Kwestionariusz obejmował zarówno pytania zamknięte, jak i otwarte, a jego struktura została oparta na rekomendacjach ekspertów Rady Języka Polskiego, wytycznych Judy Cohen oraz wskazówkach językoznawców z Uniwersytetu Warszawskiego. Analizy ilościowa i jakościowa wykazały, że choć studenci przejawiają wrażliwość językową, ich wiedza na temat komunikacji inkluzywnej pozostaje niepełna. Badanie ujawniło potrzebę wprowadzenia zajęć poświęconych językowi inkluzywnemu, które umożliwiłyby przyszłym specjalistom bardziej empatyczne i pełne szacunku podejście do pacjentów, a zarazem pomogłyby unikać języka stygmatyzującego, mogącego pogłębiać poczucie wykluczenia u osób doświadczających różnego rodzaju ograniczeń.; The aim of this study was to assess the linguistic knowledge of students from the Medical University of Łódź regarding terminology for people with disabilities and those with illnesses (both mental and physical). The study aimed to determine whether medical students at UMED pay attention to the negative connotations of the terms they use in their academic and professional practice and whether they are aware of inclusive language. The research was conducted using a survey in which a total of 64 students from various medical fields participated. The survey included both closed and open-ended questions, and its structure was based on recommendations from experts at the Polish Language Council, Judy Cohen’s guidelines, and suggestions from linguists at the University of Warsaw. Quantitative and qualitative analyses showed that, although students demonstrate linguistic sensitivity, their knowledge of inclusive communication is incomplete. The study revealed the need to introduce courses in inclusive language to enable these future professionals to approach patients with greater empathy and respect, avoiding stigmatizing language that could deepen the sense of exclusion among people dealing with various limitations. 2026-06-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58687 „Ale bardzo niemrawy i bardzo koślawy”. Niekonwencjonalne sposoby kreowania problemu niepełnosprawności w tekstach kultury. Od poezji po wystąpienia kabaretowe XXI wieku Połetek, Mikołaj Celem artykułu jest analiza niekonwencjonalnych sposobów przedstawiania postaci z niepełnosprawnościami w różnorodnych tekstach kultury. Materiał badawczy obejmuje utwory reprezentujące odmienne obszary twórczości – poezję, prozę, film oraz wystąpienia kabaretowe – w których osoby z niepełnosprawnościami występują jako bohaterowie znaczący dla struktury i przesłania tekstu. Twórcy wykorzystują problem niepełnosprawności w sposób nieoczywisty, niekiedy prowokacyjny, aby ukazać między innymi głębię cierpienia, a zarazem przełamywać negatywne stereotypy dotyczące osób z niepełnosprawnościami. Ich celem jest podkreślenie, że osoby postrzegane jako „Inne” nie różnią się zasadniczo od osób pełnosprawnych. Niepełnosprawność często pełni funkcję tła, na którym wyraźniej ujawniają się szkodliwe mechanizmy społeczne, uprzedzenia i formy wykluczenia. Do niekonwencjonalnych technik twórczych należą między innymi ironia, komizm, czarny humor, a także emocjonalne, niekiedy pejoratywne słownictwo, które w XXI wieku nabrało znaczeń wulgarnych, stygmatyzujących i wykluczających.; The aim of this article was to analyze unconventional methods used by authors of various cultural texts to portray characters with disabilities. The study drew on works on a variety of topics (poetry, prose, film, cabaret performances) in which people with disabilities were prominent characters. The authors exploited the issue of disability in a rather inappropriate way to depict, among other things, the depth of suffering and to debunk negative stereotypes about people with disabilities, in order to highlight the fact that people perceived as “Others” are no different from able-bodied individuals. Disability often serves as a backdrop, with the prevailing harmful social conditions taking center stage. Unconventional creative techniques often include irony, comedy, and emotional or even pejorative vocabulary, which in the 21st century has acquired vulgar and stigmatizing meanings. 2026-06-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58686 Motyw świętego szaleńca a obraz osób z niepełnosprawnością intelektualną – próba przekroju Miszczuk, Magdalena Artykuł koncentruje się na ukazaniu podobieństw między czołowymi bohaterami romantycznymi a figurą jurodiwego, czyli szaleńca Chrystusowego. Święty szaleniec jest typem świętego obecnym w kulturze prawosławnej. Jego postawa wiąże się ze skrajną ascezą, wyrzeczeniem się życia społecznego oraz świadomym udawaniem „głupoty”. Dla romantyków motyw ten stał się podstawą nobilitacji kulturowej różnego rodzaju zaburzeń i chorób psychicznych.; The article focuses on showing the similarities between the leading romantic characters and the Fool of Christ figure. A Holly Fool is a type of saint in Orthodox culture. It consists of extreme asceticism and renunciation of social life, as well as the deliberate feigning of “stupidity.” For the romantics, this motif has become a cause for ennoblement in the culture of all kinds of disorders and mental illness. 2026-06-30T00:00:00Z