http://hdl.handle.net/11089/41329 2026-04-16T20:42:05Z http://hdl.handle.net/11089/41344 Odnowienie doktoratu Jana Stanisława Goździka w Uniwersytecie Łódzkim Rdzany, Zbigniew 2021-12-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/41343 XXV Konferencja Naukowa STRATYGRAFIA PLEJSTOCENU POLSKI „Plejstocen Gór Świętokrzyskich”, 3–7 września 2018, Huta Szklana Ludwikowska-Kędzia, Małgorzata; Wachecka-Kotkowska, Lucyna; Wieczorek, Dariusz 2021-12-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/41342 Complex genesis of N-channel eskers illustrated with the example of an esker near Tosie (east-central Poland) Frydrych, Małgorzata The study presents the problem of complex genesis of eskers formed in N-channels on the example of an esker located near Tosie in east-central Poland. The lithofacies analysis revealed a high diversity of structural and textural characteristics of sediments in this form. The esker consists of three sedimentation units. Coarse sediments of the esker core were deposited in the subenvironment of a subglacial tunnel, as an effect of bedforms migration under hydrostatic pressure. Opening of the tunnel resulted in the forming of an open crevasse, in which the cover of the esker core sediments was accumulated. These deposits recorded a significant variability of flow energy and sedimentation mechanisms, which indicates a strong influence of the ice-sheet ablation dynamics. During the final deglaciation stage, a part of the esker was covered with diamicton. Numerous soft-sediment deformation structures were identified within the esker. The sediments were dislocated vertically to the elevation of more than 8 metres. They constitute the record of buried dead-ice masses melting in the esker core sediments. Melting of the masses resulted in vertical displacement of sediments and formation of "the dead-ice structure". The complexity of esker genesis is characteristic of postglacial areas in Poland, where most eskers were formed in subglacial N-channels. Numerous research results confirm a considerably more frequent occurrence of the facies sequence of subglacial tunnel and open crevasse in eskers formed in N-channels than R-channels. This is indicated by a much greater dissimilarity of processes during different stages of esker formation on soft bed and solid substratum.; Badania ukazują problem złożoności genezy ozów powstających w tunelach typu N na przykładzie ozu okolic Tosi w środkowo- -wschodniej Polsce. Analiza litofacjalna wykazała duże zróżnicowanie strukturalnych i teksturalnych cech osadów tworzących formę. Oz zbudowany jest z trzech jednostek sedymentacyjnych. Gruboziarniste osady jądra ozowego powstawały w subśrodowisku tunelu subglacjalnego na skutek migracji form dna pod ciśnieniem hydrostatycznym. Otwarcie się tunelu spowodowało powstanie rozpadliny lodowej, w której następowała akumulacja jednostki pokrywającej osady jądra ozu. W osadach tych zapisała się znaczna zmienność energii przepływu oraz mechanizmów sedymentacji, co wskazuje na duży wpływ dynamiki ablacji lodowca. Podczas ostatniego etapu deglacjacji część ozu pokryta została diamiktonem. W ozie stwierdzono liczne struktury deformacyjne. Osady zostały przemieszczone pionowo na wysokość ponad 8 m. Stanowią one zapis wytapiania się pogrzebanych brył martwego lodu w osadach jądra ozu. Wytapianie się brył powodowało pionowe przemieszczanie się osadów i powstawanie tzw. dead-ice structure. Złożoność genezy ozów jest charakterystyczna dla obszarów polodowcowych Polski, gdzie większość ozów powstaje w rynnach subglacjalnych. Liczne badania potwierdzają znacznie częstsze występowanie następstwa facji subglacjalnego tunelu i otwartej rozpadliny w ozach powstających w tunelach typu N niż typu R. Wskazuje to na dużo większą odmienność procesów podczas różnych etapów formowania się ozów na nieskonsolidowanym oraz litym podłożu. 2021-12-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/41341 Natural gamma radiation at the sea level around the Antarctic continent recorded south of the 62° parallel Długosz-Lisiecka, Magdalena; Krystek, Marcin; Koper, Mariusz; Grala, Tomasz; Leniec-Koper, Hanna; Barasiński, Michał; Talar, Magdalena; Kamiński, Ireneusz; Kibart, Robert; Małecki, Wojciech; Kukliński, Piotr This study presents the results of dosimetry radiation measurement performed in the Antarctic region at the surface of the sea which was conducted between January and March 2018. Over 2 200 records were collected using a portable Gamma Scout Online radiometer during a 72-day voyage circumnavigating the continent of Antarctica. The mean average of the measured radiation dose rate was 0.091 μSvh-1 and varied from 0.052 to 0.193 μSvh-1. These result are above global average dose rate of radiation at sea level (0.031 μSvh-1) and often higher than those recorded on the Antarctic continent. Yet generally our records fall within well recognized latitudinal trend of radiation being higher toward poles. This is results of troposphere begins at lower altitude in Antarctic in comparison to lower latitudes. The origin of this radiation is natural and results from the presence of higher cosmic rays and secondary radiation induced in the atmosphere. The presence of terrestrial radionuclides in the Antarctic environment has a local, secondary influence on the measured values of radiation. The theoretical calculated annual dose equivalent for humans present in Antarctica could often exceed the limit of 1 mSv as recorded for other Antarctic locations yet our results (0.772 mSv per year) do not confirm that.; W pracy przedstawiono wyniki dozymetrycznych pomiarów promieniowania, przeprowadzonych przez załogę jachtu Katharsis II, w trakcie 72-dniowego rejsu wokół Antarktydy. Podczas rejsu trwającego od stycznia do marca 2018 roku, za pomocą przenośnego radiometru Gamma Scout Online rejestrowano dawki promieniowania na poziomie morza w odstępach 10-minutowych. Po wstępnej analizie statystycznej uzyskano dane w postaci 2 200 rekordów, które wykorzystano do wnioskowania o rozkładzie promieniowania w rejonie Antarktyki. Średnia zmierzona moc dawki promieniowania wyniosła 0,091 μSvh-1 i wahała się od 0,052 do 0,193 μSvh-1. Wyniki te są powyżej średniej globalnej mocy dawki promieniowania na poziomie morza (0,031 μSvh-1) i często wyższe niż te zarejestrowane bezpośrednio na Antarktydzie. Jednak, generalnie zarejestrowane przez nas dawki promieniowania mieszczą się w dobrze rozpoznanym równoleżnikowym trendzie, w którym promieniowanie jest wyższe w kierunku biegunów. Związane jest to z cieńszą warstwą troposfery w rejonach biegunowych w porównaniu z niższymi, równikowymi szerokościami geograficznymi. Ogólnie pochodzenie tego promieniowania jest naturalne i związane z silniejszą penetracją troposfery przez promieniowanie kosmiczne oraz obecnością promieniowania wtórnego indukowanego w atmosferze. Obecność radionuklidów naziemnych w środowisku Antarktyki ma lokalny, wtórny wpływ na mierzone wartości promieniowania. Teoretycznie obliczony roczny ekwiwalent dawki dla ludzi, w różnych miejscach Antarktydy, może przekraczać limit 1 mSv, natomiast nasze wyniki (0,772 mSv rocznie) tego nie potwierdzają. 2021-12-30T00:00:00Z