http://hdl.handle.net/11089/48523 2026-04-07T04:43:34Z http://hdl.handle.net/11089/48531 Rustica Nova. The new countryside in Hungary at the turn of the millennium Kovách, Imre This paper comprehensively presents the complex transformation of rural Hungary after the turn of the millennium. The post-socialist land re-privatization provided land to more than 2 million families, but by the time of EU accession (2004) a highly concentrated large estate structure had already developed. The number of the village population decreased somewhat, but its proportion remained high at around one-third, together with rural towns people 50% in Hungarian society. Despite the surviving and hybrid structures, depeasantization, the disappearance of the traditional peasantry, took place, as a result of tourism, the new type of town-village relations, the cultural reinterpretation of the countryside and its traditions began, but the social disadvantages are still more strongly concentrated in the villages than in the cities.; Artykuł stanowi kompleksowe spojrzenie na złożoną transformację obszarów wiejskich na Węgrzech na przełomie tysiącleci. Postsocjalistyczna reprywatyzacja gruntów zapewniła ziemię ponad 2 milionom rodzin, ale do czasu przystąpienia do UE (2004 r.) rozwinęła się już wysoce skoncentrowana struktura dużych posiadłości. Populacja wiejska, w społeczeństwie węgierskim, nieco się zmniejszyła, ale jej odsetek pozostał wysoki na poziomie około jednej trzeciej, a wraz z mieszkańcami miast wiejskich na poziomie 50%. Pomimo zachowanych i hybrydowych struktur nastąpił zanik tradycyjnego chłopstwa, a w wyniku turystyki powstał nowy rodzaj relacji między miastem a wsią. Rozpoczęła się kulturowa reinterpretacja wsi i jej tradycji. Mimo to niekorzystne warunki społeczne nadal silniej koncentrują się na wsiach niż w miastach. 2023-11-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/48530 Six theorems of the social disintegration theory Stempień, Jakub Ryszard In the article the author’s own theoretical view, intended to describe the specificity and condition of contemporary society, is presented. The approach discussed in the paper refers to the functionalist tradition in sociology, emphasizing the systemic nature of such social entities as society. At the same time, the conventional premise of functionalism regarding the cohesive nature of social systems is rejected here. Accordingly, the theoretical approach proposed is called social disintegration theory. Six theorems of this theory are introduced and discussed in the paper.; Artykuł prezentuje własną propozycję teoretyczną autora, stanowiącą próbę opisu specyfiki i kondycji współczesnego społeczeństwa. Prezentowane w pracy podejście nawiązuje do tradycji myśli funkcjonalnej w socjologii, akcentując systemiczny charakter takich całości społecznych, jak społeczeństwo. Zarazem konwencjonalna przesłanka funkcjonalizmu dotycząca zbornego charakteru systemów społecznych jest tu odrzucana. W związku z tym, proponowane podejście teoretyczne jest tu nazywane teorią dezintegracji społecznej. W artykule wprowadzonych i omówionych zostało sześć twierdzeń tej teorii. 2023-11-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/48528 Lodz in the process of deindustrialization. Social aspects of 1990–2004 systemic transformation Warzywoda-Kruszyńska, Wielisława; Kruszyński, Kamil The aim of this article is to present a brief history of Lodz in view of historical events leading to the deindustrialization of the city during the period of Poland’s economic transformation. As a “great change” trauma of 1990 to 2004, juvenilization of poverty in Lodz has been documented. This phenomenon seems to be disregarded and unnoticed by architects and implementers of the transition from a centrally planned economy to a market economy.; Celem artykułu jest przedstawienie krótkiej historii Łodzi na tle wydarzeń historycznych prowadzącej do dezindustrializacji miasta w okresie transformacji gospodarczej Polski. Jako trauma „wielkiej zmiany” w latach 1990–2004 dokumentowana jest juwenilizacja biedy w Łodzi, niebrana pod uwagę i niedostrzegana przez architektów i realizatorów przejścia od gospodarki centralnie sterowanej do gospodarki rynkowej. 2023-11-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/48529 Have special economic zones contributed to regional disparities in Poland? Dorożyński, Tomasz; Świerkocki, Janusz The main objective of the paper is to present the performance of special economic zones (SEZs) by province over 25 years of their operation and their role in reducing regional economic disparities. SEZs were created with the aim to mitigate the unemployment problem revealed by the transformation of the Polish economy. It was hoped that, thanks to investment incentives, capital would flow primarily to the regions most affected by the transformation. However, these intentions failed to receive statutory protection. As a result, SEZ investments could be found in southern, central and western Poland, i.e., they were scattered across almost the entire country. Only the eastern, poorest voivodeships enjoyed significantly less interest. This was a consequence of the ownership structure of capital because the zones were clearly dominated by foreign investors. The Polish Investment Zone, the successor to the SEZs, brought some changes in this respect. Simple statistical analyses suggest that, contrary to assumptions, the SEZs have not contributed to the reduction in regional disparities measured by GDP per capita, and may even have increased them. Resolving this question would require more in-depth research.; Głównym celem artykuły jest zaprezentowanie wyników specjalnych stref ekonomicznych (SSE) w układzie wojewódzkim osiągniętych w ciągu 25 lat działalności oraz ich roli w ograniczaniu regionalnych nierówności gospodarczych. SSE utworzono z myślą, aby łagodzić trudności związane z bezrobociem, które ujawniła transformacja polskiej gospodarki. Liczono, że dzięki zachętom inwestycyjnym kapitał napłynie przede wszystkim do regionów najbardziej dotkniętych zmianami. Intencje te nie znalazły jednak ustawowego zabezpieczenia. W efekcie inwestycje strefowe koncentrowały się w południowej, centralnej i zachodniej Polsce, czyli znalazły się na terenie niemal całego kraju. Tylko wschodnie, najbiedniejsze województwa cieszyły się wyraźnie mniejszym zainteresowaniem. Było ono pochodną struktury własnościowej kapitału. W strefach zdecydowanie dominowali bowiem inwestorzy zagraniczni. Pewne zmiany w tym zakresie przyniosła Polska Strefa Inwestycji, następczyni SSE. Proste analizy statystyczne sugerują, że, wbrew założeniom, strefy nie przyczyniły się do zmniejszenia regionalnych dysproporcji mierzonych poziomem PKB na mieszkańca, a nawet mogły oddziaływać w kierunku ich wzrostu. Rozstrzygniecie tej kwestii wymagałoby bardziej pogłębionych badań. 2023-11-30T00:00:00Z