http://hdl.handle.net/11089/53034 2026-04-11T21:41:55Z http://hdl.handle.net/11089/53078 Amulety, talizmany, ofiary zakładzinowe i inne materialne świadectwa wykorzystywania magii przez średniowiecznych mieszkańców ziem polskich Marciniak-Kajzer, Anna The article attempts to point out two categories of medieval monuments that are associated with magical activities by archaeologists. This interpretation is possible in two cases. Firstly, these are things that were not necessary in everyday life, hence their role is difficult to determine. Objects considered as amulets or talismans, figurines, rattles, specific containers and masks are discussed here. Another category of monuments considered to be related to magical activities are those that do not differ from those used in everyday activities, but their finding in specific stratification systems indicates their use for magical, most often apotropaic, purposes. Particularly noteworthy here are items considered as foundation offerings and items of natural origin, such as belemnites or stone and flint tools from earlier eras, which were stored in houses or placed in the walls or under the floors of buildings. Such objects were called “thunderstones” (Latin: ceraunie).; W artykule podjęto próbę wskazania na dwie kategorie średniowiecznych zabytków, które przez archeologów łączone są z działaniami magicznymi. Interpretacja taka możliwa jest w dwóch przypadkach. Po pierwsze, są to rzeczy, które nie były konieczne w codziennym życiu, stąd ich rola jest trudna do określenia. Tutaj omówione zostały przedmioty uważane za amulety czy talizmany, figurki, grzechotki, specyficzne pojemniki czy maski. Inną kategorią zabytków uznawanych za powiązane z działaniami magicznymi są te, które nie różnią się wprawdzie od wykorzystywanych w codziennych zajęciach, jednak ich odnalezienie w specyficznych układach stratyfikacyjnych wskazuje na użycie ich w celach magicznych, najczęściej apotropaicznych. Tutaj na szczególną uwagę zasługują przedmioty uznane za ofiary zakładzinowe oraz przedmioty pochodzenia naturalnego, takie jak belemnity, czy kamienne i krzemienne narzędzia pochodzące z wcześniejszych epok, które były przechowywane w domach lub umieszczane w ścianach czy pod podłogą budynków. Przedmioty takie były określane mianem „kamieni piorunowych” (łac. ceraunie). 2024-08-20T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/53077 Od symbolu do znaku i z powrotem. Na marginesie znaleziska złotej lunuli spod Fiugajek Sobieraj, Jarosław The article concerns a rare type of gold pendant – a lunula from the Roman Iron Age, from Fiugajki (Warmian-Masurian Voivodeship). On the margin of this discovery, the author of the text presents a sketch of the changing attributions, contexts and meanings of this category of decorations in antiquity and the Middle Ages.; Artykuł dotyczy rzadkiego typu złotej zawieszki – lunuli z okresu wpływów rzymskich, pochodzącej z miejscowości Fiugajki (woj. warmińsko-mazurskie). Na marginesie jego odkrycia autor tekstu prezentuje szkic dotyczący zmieniających się atrybucji, kontekstów i znaczeń tej kategorii ozdób w starożytności i wiekach średnich. 2024-08-20T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/53080 Trzy najstarsze drewniane kościoły ziemi bytowskiej Kwaśkiewicz, Maciej In the text, the author presents monuments of wooden religious buildings preserved in the western part of Kashubia, in the Bytów region. The article shows both the architecture and furnishings of churches in Sominy, Jasień and Ugoszcz. The author presents both the current state of monuments and historical information about these objects. The description were based on three types of sources: conservation documentation, field research and archival research. It is complemented by an introduction explaining the specificity of these temples (mainly their equipment), which over the centuries have changed their affiliation to Catholic and Evangelical religious associations.; Autor przedstawia w tekście zabytki drewnianej architektury sakralnej zachowane w zachodniej części Kaszub, na ziemi bytowskiej. Artykuł ukazuje zarówno architekturę, jak i wyposażenie kościołów w Sominach, Jasieniu i Ugoszczy. Autor przedstawia zarówno stan obecny zabytków, jak i informacje historyczne dotyczące tych obiektów. Opis powstał na podstawie trzech rodzajów źródeł: dokumentacji konserwatorskiej, badań terenowych i kwerendy archiwalnej. Dopełnieniem obrazu jest wstęp wyjaśniający specyfikę tych świątyń (głównie ich wyposażenia), które na przestrzeni wieków zmieniały swą przynależność do związków wyznaniowych katolików i ewangelików. 2024-08-20T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/53076 Maria z Nazaretu – pokorna służebnica czy niezależna kreatorka? Kurowska, Katarzyna The author of the article, based on the analysis of canonical and apocryphal texts, tries to answer the question whether Mary of Nazareth can be a model and an example for a modern woman. The author sees in her a femininity that cannot be reduced to being the Mother of God.; Autorka artykułu na podstawie analizy tekstów kanonicznych i apokryficznych stara się odpowiedzieć na pytanie, czy Maria z Nazaretu może być wzorem i przykładem dla współczesnej kobiety. Autorka dostrzega w Niej kobiecość, której nie da się zredukować do bycia Matką Boga. 2024-08-20T00:00:00Z