http://hdl.handle.net/11089/53992 2026-04-16T20:42:43Z http://hdl.handle.net/11089/54018 Pułapki socjologii reportażowej Stempień , Jakub Ryszard The article introduces the idea of reportage sociology, undertaking the description – willingly employing the perspective of social actors – of new or unusual social phenomena, not caring about their social scope or significance. The content and workshop characteristics of reportage sociology are indicated, as well as the assumptions underlying this way of doing sociology. A critical discussion of the premises and features of reportage sociology is based on their relations with the subject (proposals of P. Sztompka and A. Giddens) and tasks (the position of E. Wnuk-Lipiński and A.Podgórecki) of sociology in general. Differences between reportage sociology and other variants of practicing the discipline, such as “hot topic” sociology, veranda sociology or studies of social innovations are indicated. The relationship of reportage sociology and sociography is also considered. The article concludes with an enumeration of the weaknesses and circumstances favoring the development of the discussed trend.; W artykule jest wprowadzane pojęcie socjologii reportażowej, podejmującej się opisu – chętnie z uwzględnieniem perspektywy aktorów społecznych – nowych lub niezwykłych zjawisk społecznych, bez przywiązywania wagi do ich społecznego zasięgu lub znaczenia. Wskazane są właściwości treściowe i warsztatowe socjologii reportażowej oraz założenia leżące u podstaw tego sposobu uprawiania socjologii. Krytyczne omówienie przesłanek oraz cech socjologii reportażowej opiera się na odniesieniu ich do ustaleń odnośnie przedmiotu (propozycje P. Sztompki i A. Giddensa) i zadań (stanowisko E. Wnuka-Lipińskiego i A. Podgóreckiego) socjologii w ogóle. Wskazane są różnice pomiędzy socjologią reportażową a innymi, częściowo pokrewnymi, wariantami uprawiania dyscypliny, takimi jak: socjologia gorąca (oraz tzw. disastser researches), socjologia werandowa czy studia nad innowacjami i reformami społecznymi. Rozpatrywane są też relacje socjologii reportażowej i socjografii. Artykuł kończy wyliczenie słabości oraz okoliczności sprzyjających rozwojowi nurtu, którego wyodrębnienie w dyskursie socjologicznym jest proponowane. 2024-11-20T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/54019 Review of "Epistemic Rights in the Era of Digital Disruption": by Minna Aslama Horowitz, Hannu Nieminen, Katja Lehtisaari and Alessandro D’Arma (Eds.) 2024. Palgrave Macmillan. Molek-Kozakowska, Katarzyna This review essay summarizes and evaluates the merits of individual chapters in the collection entitled Epistemic Rights in the Era of Digital Disruption, a recent publication in Palgrave’s International Association for Media and Communications Research series. The reviewer offers an overview of the current understanding of the concept of “epistemic rights”, explains how the book portrays the disruptive context of recent digital transformation of the public sphere, and echoes the call articulated by the editors and authors in the collection to strengthen democracies by acknowledging citizens’ epistemic rights as part of larger extension of human rights in the mediatized societies. 2024-11-20T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/54020 Exploring the Blurred Lines: A Review of “Truth Claims Across Media” Ilis, Ecaterina 2024-11-20T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/54016 Kilka uwag na temat postprawdy i technologii komunikowania w dobie późnego kapitalizmu Krakowiak, Tomasz This essay explores the phenomenon described by journalists as ‘post-truth’ against the backdrop of Richard Rorty’s neopragmatic concept of truth. An additional frame of reference involves a reflection on the technologies developed by consumerist societies of late capitalism that are controlling the conscious and unconscious rhythms of bodies and souls. In Rorty’s philosophy, truth turns out to be a derivative of pragmatic efficiency, or more precisely, the reconciliation of human beliefs and desires. It is by far the best definition of ‘post-truth.’ Such an approach undoubtedly raises concerns and objections. It gives the impression that the world is falling apart into increasingly smaller fragments that remain only relatively coherent. These separate ‘social worlds’ or ‘interpretive communities’ seem to be reduced to increasingly less stable elements. At the same time they are forming certain ethoi that produce their own alethourges, i.e. sets of procedures by means of which we create what we consider to be true. This is facilitated by the development of the internet, and in particular social media, which has opened up far-reaching possibilities for the controlling and modelling of consciousness. The development of artificial intelligence takes us to the uncanny valley. Engels’s dialectic between hand and tool fits ever more closely into the broader framework of the lord–bondsman dialectic. Therefore, ‘post-truth’ turns out to be an unintended consequence of pragmatism.; Esej ten jest próbą wyjaśnienia zjawiska opisywanego przez publicystykę jako „postprawda” w perspektywie neopragmatycznej koncepcji prawdy Richarda Rorty’ego. Dodatkową ramę odniesień stanowić będzie refleksja dotycząca rozwijanej przez konsumpcjonistyczne społeczeństwa późnego kapitalizmu technologii kontrolujących świadome i nieświadome rytmy ciał i dusz. W filozofii Rorty’ego prawda okazuje się pochodną pragmatycznej efektywności, a ściślej uzgodnieniem ludzkich przekonań i pragnień. Choć trudno o lepszą definicję „postprawdy”, takie postawienie sprawy budzi niepokój i sprzeciw. Sprawia bowiem wrażenie, że świat rozpada się na coraz mniejsze fragmenty trwające we względnej tylko spójności. Te specyficzne „światy społeczne” czy „wspólnoty interpretacyjne” wydają się rozpadać na coraz mniej stabilne elementy, jednocześnie formując pewne ethoi, które wytwarzają własne aleturgie, czyli zespoły procedur, za pomocą których tworzymy to, co uznajemy za prawdę. Sprzyja temu rozwój internetu, a w szczególności sieci społecznościowych, który otworzył daleko idące możliwości kontrolowania i modelowania świadomości. Rozwój sztucznej inteligencji wprowadza nas w dolinę niesamowitości. Engelsowska dialektyka ręki i narzędzia coraz wyraźniej wpisuje się w szerszą ramę dialektyki pana i sługi. „Postprawda” okazuje się w tym ujęciu niezamierzoną konsekwencją pragmatyzmu. 2024-11-20T00:00:00Z