http://hdl.handle.net/11089/55159 2026-04-09T06:35:20Z http://hdl.handle.net/11089/55265 Die romantische Entzifferung der Welt von CERVANTES bis CALVINO. Über die Wiederkehr der Romantik und ihrer Beziehung zu kollektiven Unbewussten Schulte, Sanna Wie wirkmächtig sind die ästhetischen Konzepte der Romantik und welche Gültigkeit haben sie über die Epoche der Romantik hinaus bei literarischen Versuchen, die Welt zu entziffern? Ausgehend von dieser Fragestellung stehen die Transzendentalpoesie der Romantik und das Prinzip der frühromantischen Ironie im Zentrum dieses Beitrags. Ihre Bedeutung allerdings reicht über die Epochengrenzen der Romantik hinaus; das zeigen Vorläufer wie CERVANTES und ebenso postmoderne Autoren, deren poetologischen Programme im engen Zusammenhang mit der frühromantischen Ironie nach der Definition FRIEDRICH SCHLEGELS stehen. Auf dieser Basis wird die These eruiert, inwiefern die selbstreflexiven Momente als Diskussion der Möglichkeitsbedingungen von Kunst die anhaltende Faszination für die Romantik begründen. Eine mögliche Erklärung für die beständige Wiederkehr und Aktualisierung der romantischen Ästhetik im Verlauf der Literaturgeschichte liegt in ihrer Fähigkeit, das Verhältnis des Menschen zur Welt versuchsweise zu fassen. Sie vermittelt somit eine Ahnung von der Schöpfung ebenso wie von unserer Psyche.; How potent are the aesthetic concepts of Romanticism, and what validity do they have beyond the epoch of Romanticism in literary attempts to decipher the world? Starting from this question, the transcendental poetry of Romanticism and the principle of early Romantic irony are at the center of this essay. However, their significance extends beyond the Romantic epoch, as shown by precursors such as CERVANTES and postmodern authors whose poetological ideas are closely related to early romantic irony as defined by FRIEDRICH SCHLEGEL. On this basis, this thesis explores how the self-reflexive moments are a discussion of the conditions of the possibility of art and are the reason for the enduring fascination with Romanticism. A possible explanation for the constant return to and renewal of romantic aesthetics over the course of literary history lies in Romanticism’s constant attempt to grasp the relationship between human existence and the world. In this respect the Romantic aesthetic conveys a sense of creation as well as of the human psyche.; Jak istotne są estetyczne koncepcje romantyzmu i jaką rolę zyskują one po epoce romantyzmu w literackich próbach czytania świata? Opierając się na tym pytaniu, artykuł koncentruje się na poetyce romantyzmu i wczesnoromantycznej ironii. Koncepcje te wykraczają poza epokowe granice romantyzmu; pokazują to zarówno prekursorzy tacy jak CERVANTES jak i postmodernistyczni twórcy, których programy literackie są ściśle związane z ironią, zdefiniowaną przez FRIEDRICHA SCHLEGLA. Na tej podstawie artykuł formułuje tezę dotyczącą autorefleksji jako znaku trwałej fascynacji romantyzmem w sztuce. Jednym z możliwych wyjaśnień ciągłego powracania i aktualizowania się estetyki romantycznej w historii literatury jest jej zdolność do uchwycenia relacji między człowiekiem a światem. W ten sposób zaczynamy rozumieć zarówno ideę stworzenia jak i psychikę człowieka. 2024-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/55268 REZENSIONEN Englhart, Andreas; Kofer, Martina 2024-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/55267 INFORMATIONEN und BERICHTE Janowska, Aleksandra 2024-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/55264 Bahnsteig und Viehwaggon als Topoi von Deportation und Vertreibung in der deutschsprachigen Gegenwartsliteratur: REINHARD JIRGLS Die Unvollendeten, SABRINA JANESCHS Katzenberge und JULIA FRANCKS Mittagsfrau Egger, Sabine In den 2000ern sind Flucht und Vertreibung erneut zum Thema in der deutschsprachigen Gegenwartsliteratur geworden. REINHARD JIRGLS Die Unvollendeten (2003), JULIA FRANCKS Mittagsfrau (2007) und SABRINA JANESCHS Katzenberge (2010) können hierfür als Beispiele genannt werden. Es sind autofiktionale Romane und Formen literarischer “postmemory” (HIRSCH 2012), in denen die Autor_innen sich mit der oft traumatischen Erfahrung ihrer Eltern und Großeltern in den Jahren vor und nach 1945 auseinandersetzen. Im Beitrag wird gezeigt, inwiefern diese Texte „multidirektionale“ (ROTHBERG 2010; 2011; 2021) Perspektiven auf Orte, Ereignisse und Gegenstände eröffnen, die nach 1945 überwiegend konkurrierenden Opfer- und Täternarrativen zugeordnet werden. Gefragt werden soll insbesondere nach der Funktion von Motiven wie dem Bahnhof, der Bahnfahrt und dem Viehwaggon – Kollektivsymbole konkurrierender Gedächtnisdiskurse –, d.h. ob und wie diese in den untersuchten Texten miteinander verknüpft werden, ohne unterschiedliche Erfahrungen einfach miteinander gleichzusetzen.; In the 2000s, flight and expulsion have once again become a topic in contemporary German-language literature. REINHARD JIRGL'S Die Unvollendeten (2003), JULIA FRANCK'S Mittagsfrau (2007) and SABRINA JANESCH'S Katzenberge (2010) are examples of this. In their autofictional novels, or forms of literary “postmemory” (HIRSCH 2012), the authors deal with the often traumatic experiences of their parents and grandparents in the years just before and after 1945. The article shows how the novels open up “multidirectional” (ROTHBERG 2010; 2011; 2021) perspectives on places, events and objects that have predominantly been assigned to competing victim and perpetrator narratives after 1945. It examines the functions of motifs such as the train station, the train journey and the cattle wagon – collective symbols of competing memory discourses – in the examined texts, and asks whether and how these motifs are interlinked, without equating different experiences.; Na przełomie tysiącleci ucieczka i wypędzenie ponownie stały się ważnym tematem we współczesnej literaturze niemieckojęzycznej. Die Unvollendeten (2003) REINHARDA JIRGLA, Mittagsfrau (2007) JULII FRANCK i Katzenberge (2010) SABRINY JANESCH są tego przykładami. W powieściach autofikcjonalnych, czyli formach literackiej „postpamięci” (HIRSCH 2012), autorzy i autorki często zajmują się traumatycznymi doświadczeniami rodziców i dziadków z okresu końca drugiej wojny światowej. Artykuł pokazuje, w jaki sposób powieści te otwierają „wielokierunkowe” (ROTHBERG 2010; 2011; 2021) perspektywy na miejsca, wydarzenia czy przedmioty, które po 1945 roku przypisywano głównie konkurującym ze sobą narracjom ofiar i sprawców. Analizuje funkcje motywów takich jak stacja kolejowa, podróż pociągiem i bydlęcy wagon – symbole konkurujących ze sobą dyskursów pamięci –, ponadto zastanawia się, czy i w jaki sposób motywy te są ze sobą powiązane i jednocześnie różnicują odmienne doświadczenia. 2024-12-31T00:00:00Z