http://hdl.handle.net/11089/10230 Sun, 05 Apr 2026 22:29:47 GMT 2026-04-05T22:29:47Z https://dspace.uni.lodz.pl:443/bitstream/id/d94901b8-6dd4-406e-84a1-a264be3b3278/ http://hdl.handle.net/11089/10230 http://hdl.handle.net/11089/10274 Social Identity: Some Preliminary Comparisons between Finland and Poland Tolkki-Nikkonen, Mirja Przedstawione badania mają swoje źródła w studium społecznej tożsamości mężczyzn i kobiet w świetle osobistych kontaktów. Ustalono, że tożsamość społeczna kobiet jest jakby wewnętrznie sprzeczna, podczas gdy opisy przedstawione przez mężczyzn są bardziej stereotypowe. Struktura opisów jest bardzo zbliżona do polskich autocharakterystyk, analizowanych przez Z. Bokszańskiego. 100 fińskich studentów wypełniło kwestionariusze testu 20 zdań wiosną 1987 r. Na podstawie tego materiału w artykule podano autocharakterystyki studentów, użycie kategorii i autodefinicji czyli społeczne i osobiste definicje tożsamości, różnice między mężczyznami i kobietami. Rezultaty testu 20 zdań (TST) pokazują, że studenci opisują siebie głównie przy pomocy czterech kategorii: praca (studencka i zawodowa), cechy osobiste, hobby i płeć. Odniesienia moralne, polityczne i religijne należą do kategorii peryferyjnych. Studia i cechy osobiste są wymieniane zarówno przez mężczyzn, jak i kobiety, ale mężczyźni głównie podawali hobby i płeć, podczas gdy kobiety - więzi rodzinne. Kobiety również definiowały, bardziej niż mężczyźni, w terminach relatywnych. Jednakże na pytanie o najważniejszą kategorię autodefinicji odpowiadano, że jest nią cecha osobista, tzw. charakter. We wszystkich społeczeństwach i kulturach znaleźć można modele tożsamości, które stanowią komponenty symbolicznych "kodów" dominującej kultury danego społeczeństwa. Jednym z takich wzorów jest praca, bądź świadomy wybór własnej drogi. W badaniu ogłoszeń poświęconych poszukiwaniu partnerów (przyjaciół) silniejszy nacisk kładziono na społeczną niż na indywidualną tożsamość - na to co zwykle traktuje się jako typowe cechy płci, podczas gdy w wypowiedziach studentów nacisk położono na indywidualną tożsamość. Pojawia się pytanie czy elementy tożsamości społecznej w studenckich autodefinicjach rzeczywiście zanikają? Tue, 01 Jan 1991 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/10274 1991-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/10273 Social Ageing in Changing Society: An Introduction to a Research Project Jyrkamä, Jyrki W Uniwersytecie w Tampere podejmuje się badania poświęcone starzeniu się. Obok celów poznawczych pragnie się uzyskać praktyczne wyniki. Artykuł przedstawia teoretyczne i społeczne przesłanki projektu badań. W Finlandii obserwuje się wzrost ludzi starej generacji do 12% całej populacji. Rodzi to istotny problem społeczny - rosnącą klientelę usług w zakresie zdrowia i emerytur, a także, w płaszczyźnie indywidualnej, problem adaptacji do życia w starości. W projekcie badawczym poszukuje się perspektywy socjologicznej, m. in. relacji między starością a innymi przeobrażeniami społeczeństwa fińskiego. Autor odwołuje się do amerykańskich antropologów Amoss i Harvella, według których ludzie starzy nie są pozytywnymi podmiotami działającymi, lecz dążą do właściwej im pozycji w bliższym i dalszym otoczeniu. Rozważa się treść pojęcia społeczna starość przyjmując, że starszy wiek stanowi określoną fazę w życiu jednostki społecznie ustrukturyzowaną. jest to zatem określona pozycja socjetalna z prawami i obowiązkami. Społeczne starzenie stanowi całość złożoną z procesu przejścia do pozycji starej osoby i do identyfikacji z nią. Socjalizacja do starości może być aktywna i twórcza. W badaniach będą wykorzystane różnorodne metody i procedury. Jako materiał posłużą statystyki i dokumenty oraz wyniki dotychczasowych badań (zwłaszcza nt. przeobrażeń rodziny i warunków życia). Szczególną wagę przywiązuje się do różnic regionalnych. W centrum uwagi badaczy znajduje się sposób w jaki starzy ludzie doświadczają swoją sytuację. Przewiduje się przeprowadzenie wywiadów kwestionariuszowych z próbą 1000 osób oraz serię wywiadów wolnych zarówno z ludźmi starymi, jak też o ludziach starych. Tue, 01 Jan 1991 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/10273 1991-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/10271 Social Bonds and Mass Organizations in the Rural Milieu Piotrowski, Wacław; Starosta, Paweł W niniejszym artykule analizujemy układy więzi społecznych zachodzące pomiędzy instytucjonalną infrastrukturą środowiska wiejskiego reprezentowaną przez sformalizowane organizacje masowe a kulturowymi orientacjami mieszkańców wsi. Innymi słowy, interesować nas będzie problem sprowadzający się do pytania: jakiego typu nastawienia i zachowania wobec funkcjonujących na wsi organizacji masowych przejawiają jednostki socjalizowane zwykle według innych celów kulturowych aniżeli cele organizacji? Pojęcie celów kulturowych - wprowadzone za R.K.Mertonem oznacza tu "kulturowo zdefiniowane zamierzenia i zainteresowania dla wszystkich lub dla różnie umiejscowionych członków społeczeństwa". Aby udzielić odpowiedzi na tak sformułowane pytanie, w artykule staramy się przedstawić zarówno: a) motywy przynależności do organizacji masowych, b) identyfikację psychiczną badanych z organizacjami, jak i c) wzory uczestnictwa jednostek w organizacjach, czyli względnie powtarzające się sposoby grania ról członkowskich w danej organizacji i sposoby wchodzenia w sieć interakcji z daną strukturą poprzez określone podmioty w mniej lub bardziej uświadomiony i dający się wyodrębnić behawioralnie sposób. Obiektem obserwacji uczyniono zatem organizacje spełniające wymogi zarówno struktur formalnych, jak i masowybh. Przymiotnik "masowy" nie sprowadza się w naszym rozumieniu jedynie do liczebności składu danej struktury. Drugą cechą organizacji masowych jest fakt, że ich działalność polega yłdwnie na mobilizowaniu swoich członków do zachowań zbiorowych, poprzez które manifestowana jest głównie przynależność. Wreszcie trzecią cechą organizacji masowych jest unifikacja i standaryzacja treści ich programów działania zorientowanych na pozyskanie masowego odbiorcy. Analizie poddano trzy typy organizacji masowych funkcjonujących w środowisku wsi polskiej: kościoła, organizacji politycznych oraz organizacji obsługi wsi i rolnictwa. Dominujący typ więzi z organizacjami masowymi występujących w środowisku wiejskim jaki wyłania się z niniejszych rozważań można nazwać postawą czy też nastawieniem adaptacyjnym. Jego istota sprowadza się do silnej orientacji na własną grupę pierwotną i instrumentalnego traktowania organizacji formalnych. Innowacyjność tej postawy polega na tym, że jednostka nie uznając a czasami i nie akceptując ideologicznych przesłanek działania struktur zgłasza do nich akces i wszystkimi dostępnymi sobie środkami stara się ową strukturę uczynić sobie przydatną. Czyni to zwykle poprzez personalne kontakty i nie pomija przy tym sposobów niezgodnych z formalnym ustawodawstwem, ale zwyczajowo utrwalonych. Zresztą wszystkie sposoby postępowania są przyzwalane o ile prowadzą do osiągnięcia dobra grupy pierwotnej. Powyższy utylitarnie zorientowany wzór uczestnictwa wykazuje trwałość w czasie. Jego wytłumaczenia należy szukać nie tyle w sferze świadomości społecznej, co przede wszystkim w zbyt dużej nieodpowiedniości elementów struktury instytucjonalnej w stosunku do naczelnych wartości kulturowych, powszechnie akceptowanych i uznawanych w środowisku wiejskim. Tue, 01 Jan 1991 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/10271 1991-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/10270 Community Ties and Educational Function of School Kawka, Zdzisława; Rokicka, Ewa Artykuł podejmuje problem charakteru więzi tworzonych w szkole z punktu widzenia jej zadań wychowawczych i dydaktycznych. Szkoła stanowiąca obok domu - wspólnoty najważniejszą instytucję socjalizującą musi spełniać określane warunki, aby proces (socjalizacji) wychowania był zgodny z założonymi oczekiwaniami. Perspektywa historyczno-socjologiczna zastosowana w artykule pozwala postawić tezę, że warunkiem tyra jest m.in. wspólnotowy charakter więzi funkcjonujących w szkole. Tymczasem szkoła współczesna przybiera coraz bardziej charakter zrzeszenia co ogranicza możliwość wypełniania zadań wychowawczych, a także dydaktycznych przez tę instytucję. Więzi występujące w szkole współczesnej mają w większości charakter rzeczowy a nauczyciele i uczniowie tworzą dość wyraźnie oddzielone zbiorowości połączone wewnętrznymi, rzadko krzyżującymi się więziami pozytywnymi, w rezultacie szkoła współczesna nie wyzwala pozytywnej, emocjonalnej motywacji do uczestnictwa w nie jr coraz bardziej ogranicza sferę autentyczności i spontaniczności zachowań, ograniczając również sferę potrzeb, które mogą być w jej ramach zaspokajane. Z tego punktu widzenia niezbędnym wydaje się przynajmniej częściowe odformalizowanie szkoły. Konsekwencją takich zmian strukturalnych byłoby poszerzenie ról nauczycielskich o funkcje wychowawcze i wzrost poczucia podmiotowości u uczniów. Tue, 01 Jan 1991 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/10270 1991-01-01T00:00:00Z