http://hdl.handle.net/11089/15440 Thu, 09 Apr 2026 07:56:14 GMT 2026-04-09T07:56:14Z http://hdl.handle.net/11089/58037 Socio-Pragmatic Aspects of Translation: Rendering Language Register Bogucki, Łukasz Rozprawa koncentruje się na funkcjonalnym stylu językowym (rozumianym jako stopień formalności) i ma za zadanie zilustrować, czy i w jaki sposób styl ten oddawany jest w przekładzie. Część pracy umownie określona jako „teoretyczna” wprowadza czytelnika w ewolucję teorii tłumaczenia i typowych dla niej pojęć, ze szczególnym uwzględnieniem rozwijającej się obecnie głównie w Belgii i krajach ościennych opisowej teorii pod nazwą „Translation Studies”. W tej części są również omówione podstawowe zagadnienia pragmatyki i socjolingwistyki. Autor pracuje nad modelem oddawania stylu funkcjonalnego w przekładzie. Rozdział trzeci opisuje założenia niniejszego modelu. Poruszone również są specyficzne problemy tłumaczenia niektórych typów tekstów: specjalistycznych (np. prawniczych), literackich, czy tekstów satyrycznych charakteryzujących się zróżnicowanym stylem (rozdział czwarty). Część „praktyczna” sensu stricto zawiera sześć tekstów z różnych źródeł (np. artykułów prasowych), oraz ich tłumaczeń, bądź to opublikowanych, bądź przygotowanych specjalnie dla potrzeb pracy. Poszczególne teksty i ich tłumaczenia (jedno lub więcej dla danego tekstu) mają ilustrować problemy związane z oddawaniem rejestru językowego w przekładzie. Z uwagi na obowiązujące prawo autorskie dostęp do plików został ograniczony do sieci lokalnej w Bibliotece UŁ, natomiast metadane pozostają otwarte na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa (CC BY). Wed, 01 Jan 1997 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/58037 1997-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58036 Linguistic Models and Speech Deficits Theories Ciepiela, Kamila Rozprawa podejmuje temat modeli językowych i teorii deficytów mowy. Autorka przedstawia wyniki badań prowadzonych w związku z zaburzeniami mowy (afazja Broca). Na podstawie obserwacji dwóch pacjentów z afazją Broki ocenia modele języka oraz ich znaczenie dla badań nad afazją. Obu pacjentów obserwowano przez okres pięciu lat. Analizy nie stanowią próby wyjaśnienia związków między mózgiem a językiem w kategoriach fizjologicznych — nie mają charakteru mechanistycznego na poziomie struktury i funkcji neurologicznej. Pełny opis eksperymentów, wyników oraz analizy na poziomie struktury powierzchniowej znajduje się w załączniku do rozprawy. Ponadto opis każdego modelu językowego uzupełniają przykłady zaczerpnięte z danych eksperymentalnych. Szczegółowa analiza na poziomie abstrakcyjnej struktury bazowej została zawarta w rozdziałach poświęconych modelom językowym. Z uwagi na obowiązujące prawo autorskie dostęp do plików został ograniczony do sieci lokalnej w Bibliotece UŁ, natomiast metadane pozostają otwarte na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa (CC BY). Thu, 01 Jan 1998 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/58036 1998-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58035 Biblia, apokryficzność, strategie intertekstualne. O relacjach między tekstem, intertekstem i archetekstem w prozie o tematyce biblijnej Bawoł, Dariusz Główny cel teoretyczny dysertacji stanowi wypracowanie syntetyczne kategorii, w jakiej ramy można ująć wyodrębniony korpus tekstów, czemu posłuży właśnie kategoria apokryficzności. Cel praktyczno-analityczny stanowi zaś rozbiór konkretnych tekstów w relacji do tejże kategorii ogólnej, przy ich jednoczesnej systematyzacji ze względu na realizowaną w nich strategię intertekstualną. Uwzględnione w analizie zostają dzieła prozatorskie o tematyce biblijnej, które są utworami pisarzy polskich w języku rodzimym lub utworami pisarzy spoza polskiego kręgu językowego, ale przełożonymi na ten język, jakie zostały opublikowane w latach 1945–1995. Przy czym jeśli chodzi o krótkie formy prozatorskie, są to wyłącznie te, które znalazły się w zbiorach takich form. Autor rozważa następujący problem badawczy: czy i w jakim sensie możemy mówić o apokryficzności analizowanych utworów literackich, a także: na czym mogłaby ich apokryficzność polegać. Pierwsza część pracy poświęcona została zagadnieniom metody oraz wypracowaniu typu-wzorca apokryfu, do jakiego odnoszą się analizowane w części drugiej dzieła literackie, aby na tej podstawie ustalić treść kategorii apokryficzności. W części drugiej, która ma profil analityczno-hermeneutyczny, dzieła literackie zaliczone do ustalonego korpusu tekstów zostają poddane analizie przy użyciu omówionych w części pierwszej kategorii intertekstualnych, czego celem jest ujawnienie występującej w nich jakości apokryficzności, jaka jest tekstowym odpowiednikiem kategorii apokryficzności. Z uwagi na obowiązujące prawo autorskie dostęp do plików został ograniczony do sieci lokalnej w Bibliotece UŁ, natomiast metadane pozostają otwarte na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa (CC BY). Sat, 01 Jan 2000 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/58035 2000-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58034 Przekłady Karla Dedeciusa liryki polskiej z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku Juszczyk-Rygałło, Joanna Dysertacja omawia przykłady tłumaczeń Karla Dedeciusa z polskiej liryki powojennej, które powstały w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Celem rozprawy jest zaprezentowanie wyczerpującą analizy tych transpozycji, ze wskazaniem na ich wartość kulturową i literacką. Z oglądu różnych podejść teoretycznych i metodologicznych, jakie poczyniono w pierwszym rozdziale, jako najbardziej przekonywający o swej funkcjonalności i określonej niezawodności, wybrano model badawczy zaproponowany przez niemiecką autorkę wielu prac traduktologicznych Katharinę Reiss. Korzystając z obranej metodologii, autorka dokonuje analizy zarówno udanych, jak i uznawanych za mniej udane przekładów autorstwa Dedeciusa. Rozprawę kończą refleksje dotyczące kulturowej roli tłumacza i granicy między przekładem a parafrazą poetycką. Z uwagi na obowiązujące prawo autorskie dostęp do plików został ograniczony do sieci lokalnej w Bibliotece UŁ, natomiast metadane pozostają otwarte na licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa (CC BY). Fri, 01 Jan 1999 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/58034 1999-01-01T00:00:00Z