http://hdl.handle.net/11089/20376 Thu, 09 Apr 2026 06:47:43 GMT 2026-04-09T06:47:43Z https://dspace.uni.lodz.pl:443/bitstream/id/908ebaf3-f801-40a0-b86a-ca0a4013bedf/ http://hdl.handle.net/11089/20376 http://hdl.handle.net/11089/21294 Działalność organizacyjna mniejszości polskiej na Łotwie (dawne Inflanty Polskie) Leśniewska-Napierała, Katarzyna Polish Livonia is the most culturally diverse region in Latvia. Many organizations which work here, they try to uphold the traditions of national minorities. In the article discusses the organizational activities of the Polish minority in Latgale region. The study also shows the educational activities of Poles in the Republic of Latvia. In the research used a sociological method of in-depth interviews with the leaders of Polish organizations. The purpose of the interviews was to know the opinion of the most active and the most competent group of activists.; Inflanty Polskie stanowią najbardziej zróżnicowany kulturowo region Łotwy. Działa tu wiele organizacji, starających się podtrzymać tradycje mniejszości narodowych. W artykule omówiono działalność organizacyjną mniejszości polskiej w Łatgalii. Ukazano także działalność oświatową Polaków w Republice Łotewskiej. W badaniach wykorzystano socjologiczną metodę wywiadów pogłębionych z liderami organizacji polskich. Celem wywiadów było poznanie opinii najaktywniejszej, a jednocześnie najbardziej kompetentnej grupy działaczy. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/21294 2016-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/21293 Początki i rozwój geografii w wieloetnicznym Gdańsku Wendt, Jan A. The history of Gdansk geography, understood as an academic field of study is relatively short, and dates back to the first half of the twentieth century. However, geographical conditions, location and development of the city on the Vistula, the Baltic Sea, on the coast of the Gulf of Gdansk, leave no doubt as to the need for a very good knowledge of the geography by its residents. In the seventeenth and eighteenth century Gdańsk has become one of the most important centers in the country of culture and science and the implementation of new inventions. Gdańsk, the city of merchants and sailors, is also one of the important centers of plotting maps and atlases issuance of geographical, natural and finally astronomical. First Gdansk Academic Gymnasium, then under the name of Gymnasium Dantiscanum was established relatively late, because only in 1558. The first preserved statute gymnasium provided taught history in conjunction with geography, which from the beginning placed the Gdansk Gymnasium in a row the most distinguished institutions for the development of many disciplines. The first lectures in geography, by Bartholomeus Keckermann, were released under the title of Systema geographicum duobus libris adornatum et audience olim praelectum in 1612. The famous Gdansk Nature Society has been founded in 1742. In one of the first volumes published by the Society can be found to develop Gotffried Reyger devoted to observations weather in the city, based on meteorological data collected from 1,721 years.|After the end of the Second World War, in 1946, two-year Pedagogium in Gdansk-Oliwa was founded section studies geography and natural sciences with the Department of Geography. A year later Pedagogium transformed into the Pedagogical University, which created the Faculty of Life Sciences section of bio-geographical, which conducted a two-way studies of the biology of geography. In 2010, the Institute of Geography moved to the university campus in Gdansk-Oliwa. In the structure of departments geography functioned until 2005, pursuant to the Resolution of the Senate re-created at the Faculty of Biology, Geography and Oceanology Institute of Geography.; Celem artykułu jest ukazanie rozwoju i zmian w nauczaniu geografii na poziomie akademickim w wielokulturowym Gdańsku. Wprawdzie historia gdańskiej geografii, rozumianej jako kierunek studiów akademickich, jest stosunkowo krótka i sięga pierwszej połowy XX w., Gdańsk, miasto od samego swojego początku zamieszkane przez Polaków, Niemców i Kaszubów, kupców z miast hanzeatyckich, z Żuławami, zasiedlonymi przez Holendrów, z dzielnicą Stare Szkoty z jej szkockimi mieszkańcami, stał się miastem o zróżnicowanej strukturze etnicznej i wyznaniowej, która sprzyjała i chętnie przyjmowała nowinki naukowe, zwłaszcza przydatne w handlu i żegludze morskiej. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/21293 2016-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/21292 Naród polski jako żywa struktura. Kształtowanie się poczucia odrębności narodowej Ślązaków pod wpływem uwarunkowań geograficzno-historycznych i geograficzno-politycznych Rykała, Andrzej; Sobczyński, Marek At the beginning of the twenty-first century, it was a huge surprise for many Poles that over 173 thousand people declared in the National Census that their nationality was Silesian, not recognised by Polish legislation and not present in the collective consciousness. This article has the following goals: analysis of the geographic-political and geopolitical conditions of the shaping of Silesian identity; explanation of the reasons that made one of many regional groups living in Poland – the Silesians – unable to find their place within a larger nation; identification of the components of a sense of group identity of Silesians and definition of the institutional forms of its expression; definition of the character and social reach of the discussion concerning the transformations of ethnic structure in Poland exemplified by the emancipation ambitions of Silesians; answering the question: is Silesian nationality against Polish nationality or does it enrich it?The sense of Silesian national autonomy was shaped as a result of territorial, political and economic references to historical “big homelands” and the “small homeland” of Silesia and its history, marked by changing national affiliation and the resulting cultural influences of three main nations - Poles, Germans and Czechs. These three cultures most often overlapped their influences in the eastern part of the province, i.e. in Upper Silesia. While the western area (Lower Silesia) found itself quite quickly under the political and administrative influence of Bohemia and Germany, Upper Silesia remained under Polish rule for longer. But the memory of this multi-generational and multinational legacy that formed the unique circumstances of the region based on the potential of coal and other resources allowed for maintaining the emotional, cultural and, above all, genealogical relationship with the community shaped by the coexistence of Poles that have been here for centuries and immigrating Germans.In the context of national aspirations of Silesians, we should realise that a nation is not a permanent structure. Nations form and die. Besides, the survival of “Silesian nation” is not sure. Therefore, the fear of all those tightly clutching the permanence of the structure of Polish nation seems ungrounded and stems from the lack of awareness of historical processes that various kinds of communities, including national communities undergo. As the results of the latest census have shown, Silesians feel different from Poles, Germans and Czechs, while also feeling Silesian and Polish at the same time.; W artykule dokonano analizy terytorialnego formowania się i zmian przynależności państwowej Śląska, interpretując je w kategorii uwarunkowań kształtowania się poczucia odrębności narodowej jego mieszkańców. Przedstawiono liczebność osób deklarujących w początkach XXI w. śląską narodowość oraz podjęto próbę identyfikacji jej elementów składowych i instytucjonalnych form wyrażania. Ustalono, że poczucie odrębności narodowej Ślązaków ukształtowało się na podstawie terytorialno-politycznych i ekonomicznych odniesień do historycznych „dużych ojczyzn” oraz tej „małej”, jaką jest Śląsk i jego historia, znaczona zmienną przynależnością państwową, a co za tym idzie wpływami kulturowymi trzech głównych narodów – Polaków, Niemców i Czechów. Wpływy tych kultur krzyżowały się najczęściej w zachodniej części regionu, tj. na obszarze Górnego Śląska, gdzie koncentruje się w głównej mierze ludność identyfikująca się z narodem śląskim. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/21292 2016-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/21291 Morawianie (Morawcy) w Polsce Kowalski, Mariusz The paper aims to characterise the Moravian population (Moravs) who lives within the boundaries of Poland as a result of 20th-century territorial changes. Representatives of this group differ in their language (Lach dialect) and customs yet, unlike the inhabitants of the Czech Republic, do not identify as Moravians or Czechs. They instead consider themselves as Poles, Germans or Silesians, which stems from the national affiliation of the area between 1742 and 2016. The processes of acculturation may soon lead to the disappearance of the last signs of independence of this ethnic group. Moravian origins will only be seen in last names of some of the population.; W artykule podjęto charakterystykę ludności morawskiej (Morawców), która na skutek dwudziestowiecznych zmian terytorialnych zamieszkuje w granicach państwa polskiego. Przedstawiciele tej grupy wyróżniają się swym językiem (dialekt laski) i zwyczajami, jednak w odróżnieniu od mieszkańców Republiki Czeskiej, nie utożsamiają się z narodem morawskim lub czeskim. Uważają się za Polaków, Niemców lub Ślązaków, co wynika z przynależności państwowej tych ziem w latach 1742–2016. Procesy akulturacji sprawiają, że już niedługo mogą zniknąć ostatnie znamiona odrębności tej grupy etnicznej. O morawskim pochodzeniu będą świadczyły jedynie nazwiska, noszone przez część jej przedstawicieli. Fri, 01 Jan 2016 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/21291 2016-01-01T00:00:00Z