http://hdl.handle.net/11089/210 Sat, 04 Apr 2026 19:56:22 GMT 2026-04-04T19:56:22Z https://dspace.uni.lodz.pl:443/bitstream/id/5e4f09e7-0574-445c-899b-c231b920e439/ http://hdl.handle.net/11089/210 http://hdl.handle.net/11089/57267 Redystrybucyjne konsekwencje funkcjonowania podatku VAT w Polsce w latach 2011–2023 Stawiarski, Patryk The aim of this article is to assess the redistributive consequences of the Value Added Tax (VAT) in Poland between 2011 and 2023, with particular emphasis on the burden faced by Polish households. The study draws on consumption data from the Polish Central Statistical Office (GUS), disaggregated by socio-economic groups and income quintiles. As an indirect tax, VAT tends to be regressive, placing a heavier relative burden on lower-income households. The analysis revealed that although differences in the tax burden among income quintiles decreased over the analysed period, they still remained significant. The paper also explores potential policy measures – such as introducing more progressive elements into the tax system – to mitigate VAT’s regressive nature. The findings suggest that implementing such reforms could contribute to greater tax equity in the tax system.; Celem artykułu jest analiza redystrybucyjnych efektów podatku VAT w Polsce w latach 2011–2023, ze szczególnym uwzględnieniem obciążeń dla polskich gospodarstw domowych. Badania oparte są na danych GUS dotyczących konsumpcji podzielonej na grupy społeczno-ekonomiczne i grupy kwintylowe. Regresywny charakter podatku VAT, będącego podatkiem pośrednim, obciąża bardziej gospodarstwa o niższych dochodach. Analiza wykazała, że różnice w obciążeniu między kwintylami dochodowymi zmniejszały się w analizowanym okresie, jednak wciąż pozostawały istotne. W artykule omówiono również możliwe rozwiązania, takie jak wprowadzenie bardziej progresywnych elementów do systemu podatkowego, by złagodzić regresywny charakter VAT. Wnioski sugerują, że wprowadzenie takich reform mogłoby przyczynić się do większej sprawiedliwości społecznej w systemie podatkowym. Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/57267 2025-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/57266 Understanding the Silver Economy: Insights from Theory and Empirical Research Szukalski, Piotr; Wiktorowicz, Justyna; Warwas, Izabela The phenomenon of population ageing represents a global occurrence characterised by intricate social and economic ramifications, proffering both challenges and opportunities for the realms of innovation and economic growth. The aim of this paper is to explore the awareness and understanding of the silver economy and its associated products from the perspective of individuals in the pre-retirement age group and silver economy entities in Poland. This study employed a mixed-methods approach. The qualitative phase involved suppliers of silver economy products and services, while the quantitative phase surveyed consumers and potential consumers of such goods and services – Poles in pre-retirement age. Consequently, the contemporary perception of the Polish silver economy was examined from both demand and supply perspectives.In Poland, the phenomenon of long-term retirement preparation is not prevalent, a situation that can be attributed to systemic instability, economic constraints, and a general lack of trust in financial institutions. It is widely acknowledged that awareness of retirement needs typically emerges around age 50; however, only a minority of individuals take proactive steps to secure future income. Moreover, widespread concerns regarding the cost of living, financial security, and global instability have the potential to inhibit future-oriented thinking. The findings of this study underscore the pressing necessity to cultivate a culture of preparedness, financial literacy, and the provision of readily accessible planning instruments, thereby facilitating informed decision-making processes as individuals transition into their senior years.; Zjawisko starzenia się ludności jest zjawiskiem globalnym, charakteryzującym się złożonymi konsekwencjami społecznymi i gospodarczymi, stwarzającym zarówno wyzwania, jak i możliwości w dziedzinie innowacji i wzrostu gospodarczego. Celem badania jest ocena poziomu świadomości i rozumienia srebrnej gospodarki oraz jej produktów z perspektywy osób w wieku przedemerytalnym i podmiotów srebrnej gospodarki w Polsce. W badaniu tym zastosowano podejście oparte na metodach mieszanych. Faza jakościowa objęła dostawców produktów i usług związanych ze srebrną gospodarką, natomiast faza ilościowa ankietę przeprowadzoną wśród konsumentów i potencjalnych konsumentów takich towarów i usług. W rezultacie zbadano współczesne postrzeganie polskiej srebrnej gospodarki zarówno z perspektywy popytu, jak i podaży.Wyniki wskazują na niewielką świadomość srebrnej gospodarki i zaangażowanie konsumentów, które wynika przede wszystkim z bieżących potrzeb funkcjonalnych, a nie z długoterminowego planowania. W Polsce zjawisko długoterminowego przygotowywania się do emerytury nie jest powszechne, co można przypisać niestabilności systemowej, ograniczeniom ekonomicznym i ogólnemu brakowi zaufania do instytucji finansowych. Powszechnie uznaje się, że świadomość potrzeb emerytalnych pojawia się zazwyczaj w wieku około 50 lat, jednak tylko niewielka część osób podejmuje proaktywne działania w celu zabezpieczenia przyszłych dochodów. Co więcej, powszechne obawy dotyczące kosztów utrzymania, bezpieczeństwa finansowego i globalnej niestabilności mogą hamować myślenie zorientowane na przyszłość. Wyniki niniejszego badania podkreślają pilną potrzebę kultywowania kultury gotowości, wiedzy finansowej i zapewnienia łatwo dostępnych narzędzi planowania, ułatwiających podejmowanie świadomych decyzji w okresie przejścia do wieku senioralnego. Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/57266 2025-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/57264 Refleksje na temat zagospodarowywania przestrzeni w polskich miastach Stawasz, Danuta; Masłowski, Patryk Space is one of the city’s most valuable resources, and its development has a significant impact on the living conditions of residents and the possibilities for creating development processes. The article focuses on identifying trends in the development of space in Polish cities, which began at the turn of the 20th and 21st centuries. The factors and determinants of space development by various city users are discussed. The considerations presented in the article concern issues such as spatial chaos, urban sprawl, the dominance of developers in the housing market, the ghettoisation of urban space, the aesthetics of public places, and the lack of space for public service investments. The effects of the identified trends in the context of rational space management are also presented.; Celem artykułu jest wykazanie, iż obowiązujące w Polsce normy i przepisy związane z zarządzaniem miejską przestrzenią nie są wystarczające, aby poprawić jej funkcjonalność czy też estetykę. Ograniczenie chaosu i zarządzanie przestrzenią zgodnie z założeniami zrównoważonego rozwoju jest wymogiem ekonomicznej racjonalności odnośnie do wykorzystywania przestrzeni. Punktem wyjścia jest odniesienie się do przestrzeni w trzech wymiarach oraz zidentyfikowanie czynników, które mają na nią negatywny wpływ. Odwołanie się do aktów prawnych dotyczących zarządzania przestrzenią pozwoli na zidentyfikowanie głównych ograniczeń wpływających na porządkowanie miejskich przestrzeni w kierunku wprowadzania ładu przestrzennego i racjonalnego gospodarowania nią.Analizowanym w artykule problemem są zatem zmiany obserwowane w sposobie i formach zagospodarowania przestrzeni w polskich miastach. W pracy wykorzystano metody analizy literatury przedmiotu, analizy aktów prawnych, analizy opisowej oraz prowadzonej przez autorów wieloletniej obserwacji przekształceń dotyczących zagospodarowywania przestrzeni miast. Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/57264 2025-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/57265 An Evaluation of Tax Knowledge Among Small Business Owners in Gauteng, South Africa Ndlovu, Mphagahlele O.; Schutte, Daniel `The levels of tax knowledge influence the tax compliance behaviour of small business owners (SBOs). In turn, tax compliance has a direct impact on the growth and sustainability of small businesses and by default has an unequivocal effect on the country’s sustainable development, employment creation, as well as the alleviation of poverty and inequality. The objective of this study is threefold: Firstly, to examine the levels of tax knowledge among South African SBOs; secondly, to explore the underlying reasons for any observed deficiencies in tax knowledge; and thirdly, to offer recommendations for enhancing tax knowledge among SBOs. Semi-structured interviews were utilised to obtain information from 25 SBOs and 22 tax practitioners in the Gauteng Province of South Africa. The study found that SBOs lack basic tax knowledge to be able to be compliant all by themselves. SBOs outsource tax compliance, leading to a lack of interest in understanding tax laws, which results in low tax knowledge. SARS’s unfriendly approach and perceived complexity of the tax system further decreases SBOs willingness to learn. SBOs lack awareness of educational opportunities, which consequently worsens their tax knowledge levels.; Poziom wiedzy podatkowej wpływa na zachowanie właścicieli małych firm w zakresie przestrzegania przepisów podatkowych. Z kolei przestrzeganie przepisów podatkowych ma bezpośredni wpływ na wzrost i zrównoważony rozwój małych firm, co przekłada się na zrównoważony rozwój kraju, tworzenie miejsc pracy, a także zmniejszanie ubóstwa i nierówności. Cel przedstawionego badania jest potrójny: po pierwsze – ocena poziomu wiedzy podatkowej właścicieli małych firm w RPA, po drugie – zbadanie przyczyn leżących u podstaw wszelkich zaobserwowanych braków w wiedzy podatkowej i po trzecie – przedstawienie rekomendacji dotyczących zwiększenia wiedzy podatkowej wśród właścicieli małych firm. W celu uzyskania informacji od 25 właścicieli małych firm i 22 doradców podatkowych w prowincji Gauteng w Republice Południowej Afryki wykorzystano wywiady półstrukturalne. Badanie wykazało, że właściciele małych firm nie mają podstawowej wiedzy podatkowej, aby móc samodzielnie przestrzegać przepisów. Właściciele małych firm zlecają sprawy związane ze stosowaniem się do przepisów podatkowych firmom zewnętrznym, co prowadzi do braku zainteresowania zrozumieniem przepisów podatkowych i skutkuje niską wiedzą podatkową. Nieprzyjazne podejście urzędów podatkowych w RPA i złożoność systemu podatkowego jeszcze bardziej zmniejszają chęć właścicieli małych firm do nauki. Nie są też oni świadomi możliwości edukacyjnych, co w konsekwencji pogarsza ich poziom wiedzy podatkowej. Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/57265 2025-12-31T00:00:00Z