http://hdl.handle.net/11089/24756 Mon, 06 Apr 2026 19:18:06 GMT 2026-04-06T19:18:06Z https://dspace.uni.lodz.pl:443/bitstream/id/20b277ec-18c9-4c52-afbf-2b8c9f2ec3d5/ http://hdl.handle.net/11089/24756 http://hdl.handle.net/11089/25095 Wprowadzenie Zajda, Katarzyna Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/25095 2017-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/25094 Zmiana paradygmatu rozwoju obszarów wiejskich w krajach Unii Europejskiej Podedworna, Hanna The article analyses the paradigm shift regarding rural development in the EU. Social changes taking place in rural areas, the development of new rural economy as well as globalization process redefines rural developmental objectives and strategies. The quality of life becomes developmental goal in rural local communities, instead of narrowly defined rural development, which was described in terms of increase in agricultural production. This change requires a new developmental policy, focusing on territorial cohesion. Participation in the developmental proces depends on the level of civil society organisation in local communities. A better use of positive consequences of developmental intervention ensures a high level of organization and connections of different social actors and institutions.; W artykule poddano analizie zmianę paradygmatu rozwoju obszarów wiejskich w krajach UE. Zmiany społeczne zachodzące na obszarach wiejskich, rozwój nowej gospodarki i globalizacja redefiniują cele i strategie rozwojowe. Zamiast wąsko definiowanego rozwoju obszarów wiejskich, który utożsamiano ze wzrostem produkcji rolnej, celem rozwoju staje się jakość życia w konkretnych społecznościach wiejskich. Wymaga to nowej polityki rozwojowej, która koncentruje się wokół spójności terytorialnej. Uczestnictwo w procesie rozwoju zależy od poziomu organizacji społeczeństwa obywatelskiego w społecznościach lokalnych. Lepsze wykorzystanie pozytywnych skutków interwencji rozwojowej zapewnia wysoki poziom organizacji i dostęp do zasobów egzogennych. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/25094 2017-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/25091 Aktywizacja społeczności lokalnych w obliczu likwidacji szkół wiejskich Kołomycew, Anna The aim of the article is to describe the processes of local communities mobilization in the face of (small) schools liquidation in the rural areas. The author focuses on those cases of local activism which resulted in the formalization of undertaken activities and the establishment of local associations willing to lead local schools. The article presents determinants of social mobilization processes, pointing to the important role of local authorities (executive bodies) and teachers perceived as leaders of local activism. Based on the results of qualitative research conducted in selected rural municipalities in Poland, the author identifies three models of local activism leading to the creation of local (grassroots) associations that act as school governing bodies. Two of the identified models of activism are of a cooperative nature, based on the co-action of local authorities and the local community. While third one is non-cooperative. In this case, the mobilization of the local community and the formation of the association resulted from the lack of community acceptance for the decision of the municipality related to schools liquidation. Theoretical frameworks of the article are based on the concept of local governance, assuming the active participation of nonpublic actors in the process of public tasks implementation. The author also refers to the concept of public participation and presents selected definitions of social activity. The article is based on empirical research conducted in the form of semi-structured interviews and available statistical data (GUS). The author used the following methods: the literature review method and elements of the comparative and systemic methods.; Celem artykułu jest opis procesów aktywizacji społeczności lokalnej w obliczu likwidacji szkół na obszarach wiejskich, ze szczególnym uwzględnieniem tych, których efektem była formalizacja działań i powołanie stowarzyszeń prowadzących szkoły. Autorka koncentruje się na uwarunkowaniach procesów aktywizacji społecznej, wskazując na istotną rolę władz lokalnych (organów wykonawczych) oraz nauczycieli, jako liderów lokalnej mobilizacji. Bazując na wynikach badań jakościowych prowadzonych w wybranych gminach wiejskich, wskazuje na trzy modele aktywizacji prowadzącej do powstania oddolnych stowarzyszeń prowadzących szkoły. Dwa ze zidentyfikowanych rozwiązań mają charakter kooperatywny, oparty na współpracy władz lokalnych i społeczności lokalnej. Jeden zaś niekooperatywny, w przypadku którego władze gminy nie wspierały społeczności lokalnych w tworzeniu oddolnych stowarzyszeń, które podjęłyby się prowadzenia szkół. W tym przypadku aktywizacja społeczności lokalnej i powstanie stowarzyszenia były rezultatem braku akceptacji społeczności dla decyzji władz gminy. Ramy teoretyczne artykułu wyznacza koncepcja współrządzenia na poziomie lokalnym (local governance), zakładająca aktywny udział podmiotów niepublicznych w procesach realizacji zadań publicznych. Ponadto autorka dokonuje przeglądu definicji aktywności społecznej i partycypacji publicznej. W artykule wykorzystane zostały wyniki z badań empirycznych prowadzonych w formie wywiadów półustrukturyzowanych wśród 60 interesariuszy lokalnej polityki oświatowej oraz danych zastanych (GUS). W badaniu wykorzystano takie metody jak analiza literatury przedmiotu oraz metoda porównawcza. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/25091 2017-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/25093 Współczesnej socjologii wsi portret własny. Refleksje w świetle dwóch podręczników Gorlach, Krzysztof In this analysis, based on the content of two handbooks, some considerations concerning ways and areas of rural studies have been considered. Both handbooks have been designed as kinds of global analyses. In fact, both of them have been focused on the so-called Global North issues, with a few exemptions concerning Eastern Europe and Latin America. At the same time, there are some differences between both handbooks. While in the first one (published in 2006) some leading theoretical coordinates seem to be of primary importance, in the second one (published in 2016) some more peculiar analyses seem to dominate the whole discourse. Moreover, in the first handbook, the lack of major introduction and conclusion have been quite visible. It means that considerations focused on particular theoretical coordinates have been more autonomous. Quite contrary, in the second handbook, a whole number of quite specific analyses has required some significant remarks prepared by the editors. These differences have led to the conclusion that in the last 10 years rural studies have experienced some important impacts of inter- as well as trans-disciplinarity leading to combinations of various themes and analyses not easily forming more general and autonomous perspectives on rural issues.; W rozważaniach podjęta jest refleksja nad obszarami i sposobami badań w zakresie socjologii wsi, prezentowanymi w dwóch ostatnio opublikowanych podręcznikach z tego zakresu. Obydwa, chociaż mają ambicje odniesienia do globalnych zjawisk i problemów, tak naprawdę skupiają się na zagadnieniach dotyczących obszarów tzw. Globalnej Północy, z niewielkimi wyjątkami dotyczącymi Europy Wschodniej i Ameryki Łacińskiej. Zasadnicze jednak różnice między obydwoma podręcznikami są dwie. O ile w pierwszym (z roku 2006) ważna jest kwestia perspektyw analityczno-teoretycznych (tzw. teoretycznych koordynatów), o tyle w drugim (z roku 2016) istotniejsze są zagadnienia dotyczące rozmaitych bardziej szczegółowych kwestii, którym poświęcono odpowiednie fragmenty analiz. Ponadto w pierwszym opracowaniu brakuje wyraźnego wstępu i zakończenia, co świadczyć może o większej autonomii poszczególnych podejmowanych w analizach kwestii. Natomiast w opracowaniu drugim obszerna ilość szczegółowych analiz wymusza sformułowanie jakichś ogólniejszych uwag ze strony redaktorów tomu. Różnice między nimi świadczą o tym, że w ciągu 10 lat socjologia wsi (czy raczej studiów nad obszarami wiejskimi) doświadczyła efektów inter- i transdyscyplinarności, co spowodowało wymieszanie rozmaitych wątków i perspektyw analiz, które nie dają się łatwo wyodrębnić w bardziej autonomiczne perspektywy analizy obszarów wiejskich. Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/25093 2017-01-01T00:00:00Z