http://hdl.handle.net/11089/4 Sat, 02 May 2026 02:29:33 GMT 2026-05-02T02:29:33Z https://dspace.uni.lodz.pl:443/bitstream/id/56c160fd-4ca3-4af8-9b06-ce54d4095623/ http://hdl.handle.net/11089/4 http://hdl.handle.net/11089/58256 Horror literacki w Polsce — ankieta dla wydawców Zatora, Anna Dane zostały zebrane w ramach projektu "Groza w wielu wydaniach — horror literacki i jego odmiany na współczesnym polskim rynku wydawniczym" (Narodowe Centrum Nauki). Zawierają formularz oraz wyniki ankiety przeprowadzonej online przy użyciu aplikacji Microsoft Forms. W badaniu wzięło udział 13 polskich wydawnictw (lub imprintów wydawnictw) mających w swojej ofercie literaturę grozy lub literaturę kojarzoną z literaturą grozy. Badanie dotyczyło obecności horroru i pokrewnych gatunków lub odmian literackich w ofercie polskich wydawnictw oraz klasyfikowania utworów literackich w ofercie wydawniczej i dystrybucji. Zbiór danych składa się z czterech plików. (1) „Form_original_Polish” — Oryginalny formularz ankiety, który otrzymali respondenci (w języku polskim). Formularz został utworzony za pomocą aplikacji Microsoft Forms i zapisany w formacie PDF. (2) „Form_translate_English” — Formularz ankiety został przetłumaczony na język angielski i zapisany jako plik PDF. (3) „Survey_results_in_Polish_anonymized” — Wyniki ankiety w języku polskim zostały pobrane bezpośrednio z serwisu Microsoft Forms po zakończeniu ankiety. Wyniki zostały zanonimizowane: usunięto dane, które mogłyby zidentyfikować wydawcę (nazwa wydawcy, właściciel marki/wydawnictwa, dodatkowe komentarze). (4) „ReadMe” — Plik zawierający metadane.; The data was collected as part of the project “Horror in many editions — literary horror and its genres on the contemporary Polish publishing market” (National Science Centre). It includes the form and results of an online survey completed using Microsoft Forms. Thirteen Polish publishers (or publishing imprints) that offer horror literature or literature associated with horror literature participated in the study. The study focused on the presence of horror and related genres or literary subgenres in the catalogs of Polish publishers, as well as the classification of literary works in publishing and distribution. The dataset consists of four files. (1) "Form_original_Polish" — The original survey form that respondents received (in Polish). The form was created using Microsoft Forms and saved as a PDF. (2) "Form_translate_English" — The survey form has been translated into English and saved as a PDF file. (3) "Survey_results_in_Polish_anonymized" — The survey results in Polish were downloaded directly from the Microsoft Forms after the survey was completed. The results have been anonymized: data that could identify the publisher (publisher name, brand/imprint owner, additional comments) has been removed. (4) "ReadMe" — The file with metadata. The project “Horror in many editions — literary horror and its genres on the contemporary Polish publishing market” concerns literary horror, whose existing genre definitions prove insufficient. As a category (aesthetic, narrative), horror functions in parallel in other media, mainly in film and digital games, and its representations draw on each other, creating a genre- and aesthetic-rich universe. Horror requires an interdisciplinary approach, going beyond the methodology used in traditional literary studies and combining comprehensive genre analysis with research into the publishing market and media related to reading and literature. The aim of the preliminary study is to test the proposed methodology on a small sample: Polish literary horror of the last five years. The research involves an analysis of the publishing market in Poland in 2020–2025 based on: (1) a survey addressed to selected publishers specializing in popular literature, (2) a review of the classification of Polish horror literature and related literary genres on popular social media platforms for readers, (3) a review of Polish literature classified as horror based on catalogs/websites and popular online bookstores and e-book providers, (4) a review of Polish literature classified as horror based on the catalogs of the National Library and/or NUKAT and verification of the results with marketing classifications (publishers, bookstores), (5) a preliminary review of literature by Polish authors published in the last five years and an attempt to verify the publishing classification based on literary analysis. The proposed preliminary research allows us to test how the interdisciplinary approach works in the analysis of literary horror and enables further in-depth research. Wed, 29 Apr 2026 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/58256 2026-04-29T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58213 Rytuał tabu w języku potocznym: Analiza konwersacyjno-interakcyjna Urbaniak, Ewa Przedmiotem monografii jest zjawisko rytuału tabu stosowanego przez uczestników podczas sekwencji traktujących o tematach tabu. Analiza opiera się na danych empirycznych pozyskanych z transkrypcji codziennych rozmów młodych użytkowników języka polskiego. Prezentowane rozważania mają charakter konwersacyjno-interakcyjny i opierają się na założeniu, że poruszając kwestię tabu, rozmówcy stosują rytuał, o konkretnej strukturze, organizacji i bazujący na określonych mechanizmach językowych. Rytuał tabu umożliwia zatem przeprowadzenie rozmowy zgodnie z powszechnie obowiązującymi normami społeczno-kulturowymi nie zagrażając harmonii interakcyjnej. Cel badania stanowi omówienie poszczególnych elementów na poziomie konwersacyjnym oraz interakcyjnym, takich jak typy granic rytuału, jego wewnętrzny układ czy określone mechanizmy pragmatyczne. W ten sposób rytuał tabu traktowany jest jako szczególny rodzaj sekwencji, wyróżniający się określonymi strukturami i pełniący konkretne funkcje socjopragmatyczne i interpersonalne. Publikacja finansowana w ramach funduszu rozwoju naukowego Wydziału Filologicznego UŁ; The object of the monograph is the phenomena of taboo ritual applied by participants in sequences considering a taboo subject. The analysis is based on empirical data gathered from transcriptions of everyday conversations of young speakers of Polish. It is a conversational and interactive analysis based on the assumption that while talking about taboo, the interlocutors implement a specific ritual, based on a concrete structure, organisation and linguistic mechanisms. Therefore, the taboo ritual enables the speakers to conduct the conversation due to generally accepted sociocultural rules and not threatening the interaction harmony. The aim of the investigation is to describe some elements on the conversational and interactional level, such as the types of ritual’s frontiers, its internal organisation and some specific pragmalinguistic mechanisms. The taboo ritual is treated then as a specific type of sequence that is characterized by determined structures and plays concrete sociopragamatic and interpersonal functions. Fri, 11 Aug 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/58213 2023-08-11T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58211 Modello sistemico delle traduzioni letterarie e audiovisive del dialetto romano basato sul corpus in polacco, inglese e francese Kowalski, Piotr The doctoral thesis Systemic translation model of the Romanesco dialect for literary and audiovisual translations based on Polish, English and French-language corpus addresses the problem of translating content expressed in the Roman dialect in cultural texts created mainly in Italian and intended for Italian readers and viewers. The study, which aligns with the Descriptive Translation Studies paradigm, is based on a comparison of literary and audiovisual translation in three language configurations: Italian-French, Italian-English and Italian-Polish. The dissertation answers three primary research questions: 1. What functions can be attributed to contents in the Romanesco dialect in an Italian text? 2. What translation techniques are used to translate such multilingualism to the target languages mentioned above? 3. What differences can be observed in approaches to the translation of the dialectal dynamic depending on the target culture? The model can be interpreted in two ways. On the one hand, it refers to the research method consisting of a detailed analysis of the history of the diatopic variation, of its structural characteristics and of its position in the Italian culture. Obtaining a complete picture of the Roman dialect and of the place it occupies in the contemporary Italian culture allows to recognize the functions that such linguistic dynamic performs in literature and cinematography. This, in turn, leads to an exploration of the ways in which this multilingualism is reproduced in translation. On the other hand, the model also indicates the typology of translation techniques applicable to contents in Romanesco observed in the corpus, with descriptions of each approach.; La tesi di dottorato di ricerca Modello delle traduzioni letterarie e audiovisive del dialetto romano basato su corpus in polacco, inglese e francese espone la problematica della traduzione dei contenuti espressi in dialetto romano (romanesco) in testi di cultura creati nella lingua italiana e destinati al pubblico italofono. Lo studio, che si inserisce nel paradigma degli studi descrittivi della traduzione, è basato sull’analisi comparativa delle traduzioni letterarie e audiovisive in tre configurazioni linguistiche: italiano-francese, italiano-inglese e italiano-polacco. Lo studio risponde a tre principali domande di ricerca: 1. Quali funzioni possono svolgere i contenuti nel vernacolo romano in un testo in italiano? 2. Quali tecniche traduttive vengono impiegate per tradurre questo tipo di mistilinguismo nelle soprammenzionate lingue di arrivo? 3. Quali sono le differenze nell’approccio verso la dinamica dialettale in funzione della lingua della traduzione? Il modello proposto ha un duplice carattere. Il primo aspetto ricopre l’impostazione metodologica che consiste in un’analisi approfondita della storia della varietà diatopica, delle sue caratteristiche strutturali e della posizione che occupa nella cultura italiana. La predisposizione di un’immagine completa del dialetto romano e del suo funzionamento nell’Italia contemporanea permette di individuare le funzioni svolte dalla dinamica vernacolare in letteratura e in cinematografia per poi esaminare le modalità di rendere tale mistilinguismo nella traduzione. L’altro aspetto concerne il risultato dello studio, ossia la tipologia delle tecniche di traduzione del dialetto rilevate nel corpus, con la descrizione delle specifiche funzionali di ciascun comportamento.; Rozprawa doktorska Systemowy model tłumaczenia dialektu rzymskiego w przekładach literackich i audiowizualnych oparty na korpusie polsko-, angielsko- i francuskojęzycznym dotyczy problematyki tłumaczenia treści wyrażonych w dialekcie rzymskim (romanesco) w tekstach kultury sporządzonych w większości w języku włoskim i przeznaczonych dla włoskiego odbiorcy. Studium, które wpisuje się w paradygmat przekładoznawstwa opisowego, opiera się na porównaniu tłumaczeń literackich i audiowizualnych w trzech parach językowych: włoski-francuski, włoski-angielski i włoski-polski. Badanie odpowiada na trzy podstawowe pytania: 1. Jakie funkcje mogą pełnić treści w narzeczu rzymskim w tekście przeznaczonym dla włoskiego odbiorcy? 2. Jakie techniki translatorskie są stosowane do tłumaczenia tego typu wielojęzyczności na wyżej wymienione języki docelowe? 3. Jakie są różnice w podejściu do przekładu dynamiki dialektalnej w zależności od języka tłumaczenia? Proponowany model ma podwójny charakter. Z jednej strony odnosi się do podejścia badawczego polegającego na szczegółowej analizie historii wybranej diatopicznej odmiany języka, jej struktur oraz pozycji w włoskiej kulturze. Stworzenie pełnego obrazu dialektu rzymskiego i jego funkcjonowania w realiach współczesnych Włoch umożliwia odczytanie funkcji pełnionych przez dynamikę dialektalną w literaturze i kinematografii, a następnie zbadanie sposobów odwzorowania tej wielojęzyczności w przekładzie. Z drugiej strony, modelem może być nazwana także powstała w ten sposób typologia technik tłumaczenia dialektu zaobserwowanych w korpusie wraz z opisem specyfiki każdej z nich. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/58211 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58210 Polsko-śląsko-niemieckie Szybolety w rejonie Śląska Cieszyńskiego Kowalczyk, Andrzej Starotestamentowe słowo szybolet jest określeniem dla fonetycznych znaków rozpoznawczym danych języków czy dialektów, które potrafią posłużyć do odróżnienia użytkowników tychże od osób nimi niewładających. Pewne głoski, wyrazy czy nawet całe zdania na przestrzeni wieków służyły do odróżniania „swoich” od „obcych” zarówno w sytuacjach życia codziennego, jak i kryzysowych w postaci konfliktów czy pogromów. Obszar Śląska Cieszyńskiego pod względem językowym cechuje się dużym zróżnicowaniem, gdyż w lokalnym dialekcie, który jest odmianą dialektu śląskiego widoczne są silne wpływy czeskie i niemieckie. Część zjawisk fonetycznych w nim występujących, takich jak jabłonkowanie, może być interpretowane jako szybolet i służyć odróżnieniu gwary cieszyńskiej od pozostałych gwar śląskich i języków sąsiednich.; Originating in the Old Testament, the word shibboleth is a term used for phonetic identification marks of a certain language or Dialect, which can be used for distinguishing between their native users and people without the ability to use them fluently. Some sounds, words or even whole phrases were used in History to distinguish locals from outlanders in domestic situation as well as crisis times in form of conflicts or pogroms. Shibboleths are a natural Phenomenon existing due to the local evolution of languages, however they may be used for discrimination. The region of Cieszyn Silesia is characterised by a huge diversity in the area of language, because in the local dialect, which is one of the polish dialects, there is a strong Czech and German influence. Some of its phenomena, like the jabłonkowanie, may be seen as schibboleth and used for distinguishing the Cieszyn Silesian dialect users from the users of other Silesian dialects and natives in the neighbour languages. Fri, 25 Aug 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/58210 2023-08-25T00:00:00Z