http://hdl.handle.net/11089/46465 Sun, 05 Apr 2026 16:19:56 GMT 2026-04-05T16:19:56Z https://dspace.uni.lodz.pl:443/bitstream/id/bf44c02f-d81d-4f98-b646-f747ad0a8da3/ http://hdl.handle.net/11089/46465 http://hdl.handle.net/11089/46475 Between Normativism and Phenomenology: on the Influence of Adolf Reinach’s Concept of Social Acts on Szymon Rundstein’s Theory of Law Tkacz, Sławomir; Wentkowska, Aleksandra This text is devoted to commemorating Professor Tomasz Bekrycht, who was an eminent expert in the phenomenology of law. His interests focused particularly on the analysis of the philosophical and legal views of Adolf Reinach. The undoubted achievement of Professor Tomasz Bekrycht is that he restored the works of Adolf Reinach to Polish theory and philosophy of law. This study focuses on the references to A. Reinach’s concept of social acts in the indicated work by Szymon Rundstein, who does not ignore the concept of social acts in his considerations, but treats it as an interesting theoretical and legal suggestion. While analysing the influence of phenomenological concepts on Rundstein’s theory, an important conclusion was made: as a normativist, Rundstein accepts the concept of the “basic norm” (Grundnorm), suggested by Hans Kelsen, which legitimises law (the validity of other legal norms within the system).; Szymon Runstein był czołowym polskim przedstawicielem normatywizmu okresu międzywojennego. Pozostawał on także pod wpływem koncepcji fenomenologicznej Adolfa Reinacha. Opracowanie zostało poświęcone problematyce wpływu koncepcji aktów społecznych Adolfa Reinacha na teorię prawa Szymona Rundsteina. W szczególności autorzy zadają pytanie, czy poglądy Adolfa Reinacha wpłynęły na pojmowanie przez Szymona Rundsteina kelsenowskiej „normy podstawowej” (Grundnorm). W toku badań okazało się również, że autorzy wywodzący się z różnej tradycji filozoficznoprawnej, poddając analizie właściwości prawa, wskazują na konieczny element komunikacji społecznej. Każe to zadać pytanie o możliwość uzasadnienia prawa, czy charakterystyki pewnych jego właściwości, bez odwołania się do praktyki aktów społecznych. Artykuł ma na celu przypomnienie często pomijanych we współczesnych pracach poglądów Szymona Rundsteina oraz Adolfa Reinacha. Tekst został przygotowany, dla upamiętnienia zmarłego Profesora Tomasza Bekrychta, który koncepcjom fenomenologicznym Adolfa Reinacha poświęcił swoje najważniejsze prace. Wed, 29 Mar 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/46475 2023-03-29T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/46474 Normativity and Ontology of Law in Early Greek Philosophy Goździalski, Krzysztof The paper is devoted to the issues of the emergence of European science and philosophy, founded by the ancient Greeks. In the period known as the First Enlightenment, there was, on the one hand, a gradual departure from the mythological explanations of the reality, and, on the other, the construction of a new way of looking at the world, known as the study of nature. The inquiries of the ancient Greeks had an ontological dimension; they consisted in searching for the arche of the world and they were looking for the ultimate structure of reality, and, what is important, the human being was situated in these studies as an integral, but not the most important part of the Cosmos, subject to its laws. Presocratics did not put the human being above nature, because they did not strictly distinguish between the laws of nature and the laws of community. This was one of the reasons why the science of law did not arise at that time. Besides, the Greeks never reduced their right to the system, because too often gods or demos ‘interfered’ with the laws of the polis. It was a typical example of “law without jurisprudence”, because it was flexible and had vaguely formulated rules and institutions. Another significant factor here was the lack of the trained group of professional lawyers.This period ended with the advent of Socrates’ philosophy. Up to his time, philosophy had studied numbers and movements, and had dealt with the question of where all things have their origin and where they disappear; it also had observed the stars, the distances between them, their circuits, as well as had studied phenomena which appear in the sky. The early sages believed that they could gain knowledge by conducting research into natural phenomena themselves. Socrates rejected the ontology and study of nature initiated by the Milesians and other early Greek thinkers in favour of searching for the meaning of words and concepts found in the Athenian polis language. He believed that finding the meaning of words translated into revealing the reality which could not be reached otherwise.; Artykuł poświęcony jest przybliżeniu problematyki powstania europejskiej nauki i filozofii, które zostały ufundowane przez antycznych Greków. W okresie nazywanym Pierwszym Oświeceniem doszło, z jednej strony do stopniowego odejścia od mitologicznych wyjaśnień rzeczywistości, z drugiej – do zbudowania nowego sposobu patrzenia na świat, zwanego badaniem przyrody. Dociekania antycznych Greków miały wymiar ontologiczny – polegały na poszukiwaniu arche świata – poszukiwali oni bowiem ostatecznej struktury rzeczywistości, a co ważne, człowiek usytuowany był w tych badaniach jako integralna ale nie najważniejsza część kosmosu, poddana jego prawom. Presokratycy nie stawiali człowieka ponad naturą, nie odróżniali bowiem ściśle praw przyrody od praw wspólnoty. Był to jeden z powodów, dla których nie powstała wówczas nauka prawa. Poza tym, Grecy nigdy nie redukowali swojego prawa do systemu, ponieważ zbyt często bogowie lub demos „wtrącali się” do praw polis. Było ono typowym przykładem „prawa bez prawoznawstwa”, ponieważ było elastyczne a także posiadało niejasno sformułowane reguły i instytucje. Istotny był tutaj również brak wyszkolonej grupy zawodowych prawników.Okres ten zakończył się wraz z pojawieniem się filozofii Sokratesa. Do jego czasów filozofia badała liczby i ruchy, a także zajmowała się zagadnieniem, skąd wszystkie rzeczy biorą swój początek i dokąd znikają; obserwowała też gwiazdy, odległości między nimi, ich obiegi oraz badała zjawiska pojawiające się na niebie. Pierwsi mędrcy uważali, że zdobywają wiedzę przez prowadzenie badań dotyczących samych zjawisk naturalnych. Sokrates odrzucił ontologię i badanie natury zapoczątkowane przez Milezyjczyków i myślicieli z obszaru Wielkiej Grecji, na rzecz poszukiwania znaczenia słów i pojęć występujących w języku ateńskiego polis. Sądził bowiem, że znalezienie znaczenia słów oznacza odsłonięcie rzeczywistości, do której inaczej dotrzeć nie można. Wed, 29 Mar 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/46474 2023-03-29T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/46473 Out of the Contemplation on the Law: An Attempt at Outlining Some Problems. Kaźmierczyk, Stanisław The author addresses the problem of the cognitive role of intellectual processes in the sphere of intellectual objects, which also include the established law. Only by virtue of intellectual processes focused on the law can it be cognitively made available to others. Contrary to conceptualists, and above all Kelsen, it is then necessary to move away from determining the doctrine of law with a conceptual grid, as the basic undertaken means of controlling the legal issues. It cannot be accepted that what is not verifiable in such a grid cannot be treated as a heuristic attitude towards the law. The author distinguishes the so-called high interpretation, which has the characteristic that it consists in the course of the entire law, including the development of legal thought on the law and the consequences of the law. There is no such thing as the development of law in its empirical sense. On the other hand, thinking about it through interpretation, properly combined with interpretation at a high level, contemplating it by combining legal considerations with interpretation at a high level should, in the Author’s opinion, be considered the deepest manifestation of the reflexivity of legal culture.; Autor podejmuje problem roli poznawczej procesów intelektualnych sferze obiektów intelektualnych, do których należy również prawo stanowione. Tylko na mocy procesów intelektualnych skupionych na prawie można poznawczo udostępnić je innym. Wbrew konceptualistom, a przede wszystkim Kelsenowi, trzeba wówczas odejść od determinowania doktryny prawa siatką pojęciową, jako podstawowym środkiem kontroli podejmowanych zagadnień prawnych. Nie można przyjąć tezy, że to co nie jest weryfikowalne w takiej siatce nie może być traktowane jako heureza prawa. Autor wyodrębnia tzw. wysoką wykładnię, która ma to do siebie, że polega na przebiegu przez całe prawo, a w tym rozwój myśli prawniczej nad prawem i konsekwencji prawa. Nie ma czegoś takiego jak rozwój prawa w empirycznym jego sensie. Natomiast myśl nad nim za pośrednictwem wykładni, odpowiednio połączonej z interpretacją na wysokim poziomie, kontemplowanie go poprzez połączenie rozważań prawnych z interpretacją na wysokim poziomie powinno być, zdaniem Autora, uznane za najgłębszy przejaw refleksyjności kultury prawnej. Wed, 29 Mar 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/46473 2023-03-29T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/46472 Legal Heuristics and the Positivisation of Law in Dogmatic Discourse Leszczyński, Jerzy The general opinion that the text of the law does not imply its use leads to an understanding of the role that legal dogmatics and legal practice can play in solving this problem. Common thematic field of both those lawyers’ activities allows us to distinguish a dogmatic discourse, by which and in which the law is positivised by consolidating applicable (operative) patterns of solving legal problems. These patterns are created by referring to the aspects of text, language, and system of law, but also to the history of the discourse. The positivisation of law is the result of specific legal heuristics, consisting in combining meanings, expectations, values, and existing practices in solving legal problems. Legal heuristics does not boil down to a method, but, rather, is a framework, a context, and a set of conditions for cognition aimed at solving practical problems.; Powszechna opinia, że tekst prawa nie wyznacza jego zastosowania prowadzi do zrozumienia roli dogmatyki prawniczej i praktyki orzeczniczej w rozwiązaniu tego problemu. Wspólne pole tematyczne obu obszarów działalności prawników pozwala wyodrębnić dyskurs dogmatyczny, w którym prawo jest pozytywizowane poprzez utrwalanie stosowalnych (operatywnych) wzorów rozwiązywania problemów prawnych. Wzory te powstają przez odwołania do tekstowości, językowości prawa i systemowości prawa, ale również do historii samego dyskursu. Pozytywizacja prawa jest wynikiem określonych heurystyk prawnych, polegających na łączeniu znaczeń, oczekiwań, wartości i istniejących praktyk w rozwiązywaniu problemów prawnych. Heurystyka prawnicza nie sprowadza się do metody, jest raczej ramą, kontekstem i zespołem warunków poznania nakierowanego na rozwiązywanie praktycznych problemów. Wed, 29 Mar 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/46472 2023-03-29T00:00:00Z