Racjonalny i irracjonalny nurt tradycyjnego rolnictwa ludowego na terenie zachodniej Małopolski (w XVIII i XIX w.)

Abstract

Celem rozprawy jest przedstawienie racjonalnego i irracjonalnego nurtu tradycyjnego rolnictwa ludowego w XVIII i XIX wieku — techniki te miały znaczący wpływ na stosunki gospodarcze, społeczne i kulturalne badanego okresu. Rozprawa prezentuje w ogólnym zarysie stan rolnictwa wsi pańszczyźnianej na tle dwu nurtów: racjonalnego, będącego wyrazem mozolnej, tradycyjnej pracy rolnika tego okresu, oraz drugiego nurtu — opartego na irracjonalnym myśleniu i czynieniu, wierzeniach, zabobonach, gusłach i praktykach magicznych, która jako technika iluzoryczna, zastępowała brak techniki właściwej. Pod względem chronologicznym rozprawa obejmuje wiek XVIII i XIX, niemniej sięgano również do źródeł schyłku XVII wieku i początków XX, a szczególnie jeśli chodzi o rolnictwo tradycyjne ludowe z jego narzędziami produkcji chłopskiej, na tle stosunków gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej. Badania oparto na materiale źródłowym. Autor wymienia źródła drukowane — supliki chłopskie z XVIII wieku, kalendarze, pamiętniki, wydawnictwa towarzystw rolniczych, encyklopedie rolnicze, inwentarze dóbr ziemskich, polskie instruktarze ekonomiczne, pamiętnikarstwo z końca XVIII wieku — oraz rękopiśmienne.