John Rawls — w poszukiwaniu normatywnych podstaw demokracji

Abstract

Autor rozprawy przedstawia dorobek Johna Rawlsa (1921–2002), koncentrując się na filozofii politycznej w kontekście demokracji. Rozprawa odznacza się strukturą, która polega na przejściu od kwestii bardziej abstrakcyjnych i ogólnych, takich jak natura filozofii politycznej czy charakter uzasadnienia, do kwestii bardziej konkretnych, takich jak określone zasady sprawiedliwości czy ich aplikacja w ramach rozumu publicznego. W rozdziale pierwszym autor omawia naturę podjętego przez Rawlsa filozoficznego przedsięwzięcia (realizowanego przez teorię sprawiedliwości, a następnie przez filozofię polityczną), a także jego praktyczny charakter. Przedstawione w rozdziale pierwszym rozumienie praktycznego zdania filozofii zostaje pogłębione w rozdziale następnym, gdzie podjęty zostaje również centralny dla Rawlsa problem stabilności koncepcji sprawiedliwości. Autor wyjaśnia, w jaki sposób polityczna koncepcja sprawiedliwości może stać się przedmiotem tzw. częściowego konsensu, tj. w jaki sposób może ona zostać zaakceptowana przez obywateli wyznających różne poglądy religijne, moralne czy filozoficzne. Rozdział trzeci kontynuuje rozważania z rozdziału poprzedniego. Przedstawione w nim zostają kontraktualistyczna i konstruktywistyczna procedura uzasadnienia. W rozdziale czwartym omówione zostają dwie zasady sprawiedliwości, składające się na koncepcję justice as fairness. W rozdziale piątym i ostatnim przedstawiono zagadnienia związane ze sposobem aplikacji zasad sprawiedliwości, w tym tak zwaną sekwencję czterech faz, która ma pokazać, jak obywatele w społeczeństwie demokratycznym winni myśleć o problemach sprawiedliwości.