Franciszek Próchnicki dydaktyk i teoretyk literatury

Abstract

Rozprawa ukazuje wielokierunkową aktywność Franciszka Próchnickiego – zwłaszcza dydaktyczną, jako że praca nauczycielska była dominującym nurtem życia i w ostatecznym rozrachunku cały dorobek naukowy i edytorski stał się podstawą intelektualnego, pedagogicznego trudu polonisty i dyrektora. Autorka podejmuje próbę oceny jego osiągnięć i znalezienia uniwersalnych wartości myśli pedagoga, które współcześnie są twórczo lub bezwiednie kontynuowane. Szczególnie uwypukla starania Próchnickiego o zreformowanie ówczesnego szkolnictwa w ramach Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych, skupiającego najbardziej światłe umysły drugiej połowy XIX wieku w Galicji. Przedmiotem badań stały się dokumenty będące wytworem działań w zakresie przede wszystkim polonistycznej dydaktyki, poświadczające poglądy na nauczanie literatury, prace nad edycjami podręczników i lektur szkolnych, ich recepcję oraz wpływ zainteresowań badawczych i rozstrzygnięć metodycznych na charakter kształcenia. W sposób bardziej syntetyczny odniesiono się do ćwiczeń z języka łacińskiego, bowiem nauka języków klasycznych pochłaniała znacznie mniej uwagi dziewiętnastowiecznego nauczyciela, który energię swoją ukierunkowywał przede wszystkim na sprawy związane z poprawą sytuacji polszczyzny.