Koncepcja indywiduum w metafizyce procesu Whiteheada

Abstract

Celem rozprawy jest analiza procesualno-ewentystycznej koncepcji indywiduum, którą w swej metafizyce procesu zaproponował Alfred North Whitehead (1861–1947). Autora zajmuje głównie koncepcja stworzona przez Whiteheada w dojrzałym okresie twórczości, czyli po 1925 roku. Przedmiotem analizy są przede wszystkim tezy zawarte w opus magnum metafizyki procesu, czyli „Process and Reality” (1929), choć nie brakuje odwołań do innych traktatów, począwszy od „Science and the modern world” (1925), aż po „Science and Philosophy” (1947). Układ pracy oparty jest w głównej mierze na podziale na tzw. elementy formatywne [formative elements]. W kolejnych rozdziałach autor wykazuje, że indywidualny byt aktualny to taki, który spełnia trzy kryteria, w związku z czym przechodzi też przez trzy podstawowe etapy swojego istnienia. Po pierwsze, jest decyzyjny, czyli uczestniczy w procesie własnej konstytucji (jako podmiot). Po drugie, w wyniku tej decyzyjności osiąga pełnię określoności w tzw. spełnieniu [satisfaction] (jako tzw. nadmiot [superject]). Po trzecie zaś, jako spełniony uczestniczy w procesie konstytucji innych bytów (jako przedmiot). Autor dodaje jeszcze czwarty element formatywny — tzw. realną potencjalność. W podsumowaniu przedstawione zostają najważniejsze problemy Whiteheadowskiej koncepcji indywiduum.