Małe formy prozatorskie rosyjskiej literatury bożonarodzeniowej końca XIX – początku XX wieku

Abstract

Celem rozprawy jest prezentacja i omówienie małych form prozatorskich związanych ze świętami Bożego Narodzenia w literaturze rosyjskiej końca XIX i początku XX wieku. Ze względu na dużą ilość materiału badawczego autorka koncentruje się tylko na niektórych formach gatunkowych ówczesnej prozy, szczególną uwagę poświęcając opowiadaniom świątecznym, które w owym czasie przeżywały rozkwit. Podejmuje próbę określenia genezy tego gatunku, jak również jego formowania i funkcjonowania w życiu literackim i społecznym Rosji na przełomie wieków. Przedmiotem badań są rosyjskie utwory świąteczne, jednak autorka wskazuje też na ich powiązanie ze świąteczną literaturą europejską, a szczególnie z tradycją bożonarodzeniowych opowiadań dickensowskich. Oddzielną część rozważań autorka poświęca twórczości Mikołaja Leskowa, uznanego za mistrza i pierwszego teoretyka opowiadania świątecznego w Rosji. Szczególną uwagę poświęca także twórczości Antoniego Czechowa, autora kilkudziesięciu opowiadań, humoresek, scenek obyczajowych i parodii związanych z Bożym Narodzeniem, Nowym Rokiem i okresem świątkowym. Końcowe partie rozprawy to wnioski wypływające z analizy prawie stu utworów bożonarodzeniowych. Zaproponowano ich klasyfikację ze względu na zasięg czasowy akcji, odmiany gatunkowe tekstów bożonarodzeniowych, a także typologię wątków i typów narracji.