Ciało i sport

Abstract

Rozdział przedstawia różne perspektywy patrzenia na ciało i cielesność, które obecne są w socjologicznych analizach sportu. W pierwszej części rozdziału zaprezentowane zostały dokonania klasyków socjologii, których koncepcje wykorzystywane są w ramach socjologii sportu. Uwaga została skupiona na trzech autorach: Michelu Foucault, Pierre Bourdieu oraz Norbercie Eliasie. W przypadku M. Foucault, omówione zostały pojęcia dyscyplinowania, kontrolowania i ujarzmiania ciała, ciało posłuszne oraz dyskurs. W odniesieniu do P. Bourdieu, uwaga została skupiona na pojęciu habitusu i, w mniejszym stopniu, gustu, natomiast w odniesieniu do N. Eliasa, na emocjach i kontrolowaniu ciała. W części tej pojawia się również perspektywa fenomenologiczna autorstwa Maurice Merleau-Ponty’ego i pojęcie technik ciała, którego autorem jest Marcel Mauss. W dalszej części rozdziału zaprezentowane zostały ważne pojęcia dotyczące ciała/cielesności obecne w socjologii sportu, takie jak cyborgizacja, (body) empowerment, hiperandrogenizm, naturalność, superkaleka , ucieleśnienie i wiedza ucieleśniona . Następnie artykuł przedstawia cztery obszary badań sportowego (upłciowionego) ciała: (1) badania dotyczące płciowych różnic w wykonywaniu ruchów przez dziewczynki i chłopców, (2) badania o nabywaniu bokserskiego habitusu, (3) badania skupiające się na doświadczaniu ciała w sporcie przyjmujące perspektywę fenomenologiczną oraz (4) badania wizerunków sportowego ciała w mediach. Rozdział kończy się podsumowaniem przedstawiającym znaczenie sportu jako obszaru badań dla rozwoju socjologii ciała oraz pytaniami sprawdzającymi.

This chapter introduces various points of view on the body and embodiment, which are present in the sociological analyses of sport. In the first part of the chapter, the accomplishments of classical sociologists whose ideas are applied within the sociology of sport are discussed. The focus is placed on three authors: Michel Foucault, Pierre Bourdieu, and Norbert Elias. In the case of M. Foucault, the notions of discipline, control and subjection (assujetissement) of the body, the docile body and discourse are examined. In the case of P. Bourdieu, the focus is placed on the notion of habitus and, to a lesser degree, on taste, whereas in the case of N. Elias, on emotions and controlling the body. The phenomenological approach of Maurice Merleau-Ponty and the notion of body techniques coined by Marcel Mauss are also mentioned in this part. In the next part of the chapter, key notions concerning the body in the sociology of sport are introduced, such as cyborgisation, (body) empowerment, hyperandrogenism, naturalness, supercrip, embodiment and embodied knowledge. Then, four areas of research concerning the sporting (gendered) body are presented: (1) research concerning gender differences in the movements of girls and boys; (2) research on acquiring the boxing habitus; (3) research focused on experiencing the body in sport from the phenomenological perspective; and (4) research on the images of a sporting body in the media. The chapter ends with a conclusion arguing the significance of sport as a research area to the development of the sociology of the body and with verifying questions.