Ciało i piękno

Abstract

Rozdział jest próbą refleksji na temat inwazyjnych upiększających praktyk cielesnych we współczesnej kulturze konsumpcyjnej. Problematyka podjęta w rozdziale odnosi się do kilku obszarów zagadnień. Pierwszy z nich dotyczy atrakcyjności fizycznej jako indywidualnego i społeczno-kulturowego projektu w przestrzeni prywatnej i publicznej. Kontrola cielesnego wizerunku jednostki łączy się z symboliczną reprezentacją jej tożsamości, która zaczyna być coraz częściej kwestią wyboru. Zarządzanie cielesnością wiąże się z tendencją do autokreacji i “stwarzania siebie”, a także z przewartościowaniem piękna jako wartości społecznej. Drugi obszar zagadnień koncentruje się na zabiegach chirurgii estetycznej, które interpretowane są w kulturze masowej jako konieczność ze względu na przymus posiadania pięknego ciała i zjawisko „hańby” starości. Kultura operacji plastycznych ("nip and tuck") jest konsekwencją konsumenckiej logiki późnego kapitalizmu i neoliberalnej koncepcji życia społecznego. Przedstawione w rozdziale koncepcje teoretyczne, jak i wyniki badań pokazują, w jakim stopniu realizacja projektu „ulepszonego”, „pięknego” człowieka o określonych parametrach fizycznych jest wyrazem kontroli, opresji, a w jakim zaś indywidualizmu i emancypacji jednostki. W tekście wyjaśnione są różnice między kosmetologią, medycyną estetyczną, chirurgią estetyczną, plastyczną i rekonstrukcyjną, opisane są kategorie dysmorfofobii, pracy estetycznej, kosmetycznego spojrzenia, a także zjawiska body shaming, body policy, body neutrality/body positivity etc.

This chapter is an attempt to reflect on the invasive beautifying body practices in contemporary consumer culture. The issues raised in this chapter relate to several problem areas. The first one concerns physical attractiveness as an individual and socio-cultural project in the private and public space. The control over one’s body image is linked to a symbolic representation of one’s identity, which is more and more often becoming a matter of choice. Body management is related to a tendency to auto-create and “„create oneself” as well as to the re-evaluation of beauty as a social value. The second problem area is focused on the procedures of aesthetic surgery, which are interpreted in the mass culture as a necessity due to the compulsion to have a beautiful body and the phenomenon of old-age “„disgrace”. The plastic surgery culture (“„nip and tuck”) is a consequence of the consumer logic of late capitalism and the neoliberal conception of social life. The theoretical approaches presented in this chapter as well as the results of studies indicate to what degree carrying out the project of an “„improved”, “„beautiful” human having specified physical parameters is an expression of control and oppression, and to what degree it is an expression of one’s individualism and emancipation. The text explains the differences between cosmetology, aesthetic medicine, aesthetic, plastic and reconstructive surgery; the descriptions of the categories of body dysmorphic disorder, aesthetic work, cosmetic gaze as well as the phenomena of body shaming, body policy, body neutrality/body positivity, etc. are also offered.