Ciało i media

Abstract

Socjologia interesuje się medialnymi przekazami na temat ciała, wychodząc z założenia, że media stanowią jedną z podstawowych instytucji socjalizujących – to za ich pośrednictwem uczymy się norm społecznych dotyczących ciała. Media umożliwiają nam wyjście poza ścisły krąg rodziny i wspólnoty lokalnej, zderzając nas z kulturą globalną i oczekiwaniami społecznymi, bardzo często uwarunkowanymi również płciowo. Ideały społeczne dotyczące pożądanej sylwetki mają niebagatelny wpływ zwłaszcza na młode pokolenie kobiet. W rozdziale przedstawiono kluczowe koncepcje socjologiczne, za pomocą których analizować można wpływ mediów na doświadczanie cielesności. Wprowadzono pojęcia indywidualizacji ciała, kultury konsumpcyjnej, przemocy symbolicznej i kapitału cielesnego oraz zaprezentowano koncepcje m.in. Jeana Baudrillarda, Anthony’ego Giddensa, Pierre’a Bourdieu i Ervinga Goffmana. W części poświęconej najważniejszym badaniom skupiono się na tematach reprezentatywności wizerunków medialnych oraz (samo)nadzoru ciała w mediach społecznościowych. Przeanalizowano symboliczne unicestwienie dokonujące się w mediach i przedstawiono badania na temat, jak niedoreprezentowanie medialne pewnych grup społecznych (np. osób niepełnosprawnych, nienormatywnych seksualnie) może prowadzić do zafałszowanego obrazu świata. Zwrócono także uwagę na wszechobecną fatfobię i fat shaming, które wpływają na obraz ciała i samoocenę grup najbardziej podatnych na medialny przekaz, czyli dzieci i nastolatków. Rozdział zamyka rekonstrukcja budowania samowiedzy cielesnej na przykładzie polskich mediów okresu transformacji.

Sociology is interested in the media messages concerning the body, assuming that media are one of the basic institutions of socialization through which we learn social norms about the body. The media allows us to go beyond the narrow family circle and local community, confronting us with the global culture and social expectations, which are also very often conditioned by gender. Social ideals about the desired shape have a profound impact, in particular on the generation of young women. This chapter presents key sociological notions, which may be employed to analyse the influence of media on the experience of embodiment. Concepts such as the individualisation of body, consumer culture, symbolic violence and body capital are introduced and the theories of, i.a., Jean Baudrillard, Anthony Giddens, Pierre Bourdieu, and Erving Goffman are discussed. In the research section, the focus is placed on the issues of representativeness of media images and body (self-)surveillance in social media. We analyse the symbolic annihilation occurring in the media and present research concerning how the media under-representation of certain social groups (e.g. the disabled, the sexually non-normative) may result in a falsified worldview. Attention is also paid to the prevalent fat phobia and fat shaming, which influence the body image and the self-esteem of the group that is the most susceptible to media messages, i.e. children and teenagers. The chapter ends with the reconstruction of building bodily self-knowledge on the example of the Polish media during the transformation period.