Komitet Rewitalizacji jako obligatoryjne narzędzie partycypacji społecznej w polskich gminach – perspektywa interesariuszy

Abstract

Monografia poświęcona jest partycypacji społecznej w rewitalizacji, analizowanej zarówno w wymiarze teoretycznym, jak i w praktyce zarządzania gminą. Odnosi się do działań rewitalizacyjnych prowadzonych w gminach miejskich, miejsko-wiejskich i wiejskich po przyjęciu Ustawy o rewitalizacji (2015). Realizuje dwa cele: poznawczy i aplikacyjny. Pierwszym jest ocena funkcjonowania Komitetu Rewitalizacji jako obligatoryjnego narzędzia partycypacji społecznej w praktyce rewitalizacyjnej z perspektywy interesariusza. Natomiast cel praktyczny pracy to sformułowanie rekomendacji wspierających rozwój tego instrumentu w Polsce. W monografii wskazano m.in. warunki konieczne rewitalizacji, jako szczególnej interwencji w przestrzeń, przedstawiono zakres i cele partycypacji społecznej w rewitalizacji oraz typologię ról interesariuszy. Do pozyskania opinii członków Komitetów Rewitalizacji wykorzystano badania kwestionariuszowe, wywiady pogłębione oraz warsztaty w formule World Café. Ich wyniki pozwoliły na zaprezentowanie sposobów funkcjonowania tego narzędzia w praktyce oraz zidentyfikowanie jego mocnych i słabych stron, a także czynników wspomagających i ograniczających jego rozwój oraz skuteczność działania. Przeprowadzone analizy wskazały, iż przepisy prawne dotyczące tego narzędzia w Ustawie o rewitalizacji (2015) dają możliwość jego elastycznego kształtowania z uwzględnieniem endogenicznych cech jednostki, dla której są powoływane. Komitet Rewitalizacji zasadniczo może stanowić skuteczne narzędzie partycypacji społecznej, lecz w praktyce jego potencjał nie jest w pełni wykorzystany. Wyraźnie brakuje mu sprawczości, czyli faktycznego, zauważalnego przez interesariuszy ich wpływu na każdy etap prowadzonej w gminie rewitalizacji. Monografia powstała w ramach projektu „Interdyscyplinarne granty badawcze” – edycja 2023, realizowanego w związku z konkursem Inicjatywa Doskonałości – Uczelnia Badawcza (IDUB).

This monograph focuses on public participation in revitalisation, analysed both from a theoretical perspective and in the context of municipal management. It relates to revitalisation initiatives carried out in urban, urban-rural and rural municipalities following the adoption of the Revitalisation Act (2015). It pursues two objectives: cognitive and applied. The first is to assess the functioning of the Revitalisation Committee as a mandatory tool for social participation in revitalisation practice from a stakeholder perspective. The practical objective of the study, however, is to formulate recommendations supporting the development of this instrument in Poland. The monograph identifies, among other things, the necessary conditions for revitalisation as a specific spatial intervention, outlines the scope and objectives of public participation in revitalisation, and presents a typology of stakeholder roles. To gather the opinions of members of the Revitalisation Committees, questionnaire surveys, in-depth interviews and World Café-style workshops were used. Their results made it possible to demonstrate how this tool operates in practice and to identify its strengths and weaknesses, as well as the factors that support or limit its development and effectiveness. The analyses carried out indicated that the legal provisions concerning this tool in the Revitalisation Act (2015) allow for its flexible adaptation, taking into account the endogenous characteristics of the local authority for which it is established. In principle, the Revitalisation Committee can be an effective tool for public participation, but in practice its potential is not fully utilised. It clearly lacks agency, that is, the actual, tangible influence of stakeholders on every stage of the revitalisation process carried out in the municipality.