„Tak mało jest tu pro a tak wiele contra”, czyli o relacjach lekarzy i felczerów w guberni płockiej w latach 1864–1914

Abstract

W drugiej połowie XIX w. w skład personelu medycznego wchodzili lekarze, felczerzy i akuszerki. Liczba lekarzy była jednak nieproporcjonalna do liczby mieszkańców, dlatego znaczna część ludności Królestwa Polskiego, w tym guberni płockiej, nie miała możliwości korzystania z porad lekarskich. W sytuacji zagrożenia życia wiele osób korzystało z pomocy felczerów i znachorów. Z upływem czasu felczer, który miał być pomocnikiem lekarza, zaczął stanowić dla niego konkurencję. W artykule zostały przedstawione relacje, jakie panowały między lekarzami i felczerami w guberni płockiej w okresie popowstaniowym, ponadto realia pracy lekarza prowincjonalnego i przyczyny ich deficytu na obszarach wiejskich. W tekście została scharakteryzowana działalność felczerów oraz podane przykłady wskazujące na istniejący konflikt między lekarzami i felczerami.

In the second half of the 19th century, the medical staff consisted of doctors, paramedics and midwives. However, the number of doctors was disproportionate to the number of doctors, which is why a significant part of the population of the Kingdom of Poland, including the Płock Governorate, did not have access to medical advice. In life-threatening situations, many people used the help of paramedics and healers. Over time, the paramedic, who was supposed to be a doctor’s assistant, began to compete with him. The article presents the relations that prevailed between doctors and paramedics in the Płock Governorate in the post-uprising period, the realities of provincial doctor’s work and the reasons for the shortage of doctors in rural areas. The text of the article characterizes the activities of paramedics and provides examples indicating the existing conflict between doctors and paramedics.