Mulieres viris suis subditae sint

Abstract

W XIX w. małżeństwo na ziemiach polskich było instytucją opartą na normach religijnych i społecznych, które wyznaczały ściśle określone role płciowe. Mężczyzna pełnił w nim rolę dominującą, podczas gdy kobieta miała podporządkować się mężowi, co wynikało z obowiązujących norm prawnych. W prawie cywilnym i kanonicznym małżeństwo traktowano jako podstawę rodziny, a jego celem była nie tylko stabilizacja społeczna, ale także zapewnienie prawnej legitymacji dla potomstwa. Kodeks Napoleona i Kodeks Cywilny Królestwa Polskiego potwierdzały męską władzę w małżeństwie. Kobieta, mimo formalnych uprawnień, była ograniczona w swoich prawach, szczególnie w kwestiach majątkowych i decyzyjnych. Przykłady zaczerpnięte z prasy ilustrują problemy, z jakimi borykały się małżeństwa tamtego okresu, takie jak spory dotyczące zarządzania majątkiem czy trudności związane z obowiązkami małżeńskimi. Konflikty te były nie tylko problemami prywatnymi, ale także szeroko omawianymi w kontekście społecznym i prawnym.

In the 19th century, marriage in the Polish lands was an institution based on religious and social norms that strictly defined gender roles. The man held a dominant position, while the woman was expected to submit to her husband, in accordance with prevailing legal norms. In both civil and canon law, marriage was regarded as the foundation of the family, serving not only as a means of social stabilization but also as a legal framework for legitimizing offspring. The Napoleonic Code and the Civil Code of the Kingdom of Poland affirmed male authority within marriage. Despite formal legal rights, women were restricted in their autonomy, particularly regarding property and decision-making. Examples drawn from contemporary press illustrate the issues faced by marriages of the time, such as disputes over the management of property and difficulties with marital duties. These conflicts were not just private matters but were widely discussed in social and legal contexts.