„Po staremu z życzeniami, których ani czas, ani siwizna moja nie ostudziły – Twój zawsze Cię miłujący Jan”

Abstract

Wybitny artysta Jan Matejko (1838–1893) przyszedł na świat w Krakowie w ekumenicznej rodzinie. Był synem osiadłego w Galicji Czecha, katolika, nauczyciela muzyki Franciszka Matejki oraz córki krakowskiego siodlarza Joanny Rossberg, wyznania ewangelickiego. Atmosfera panująca w domu rodzinnym, a również krakowskie środowisko naukowe i uniwersyteckie wpłynęły na zainteresowania Jana. Stał się on najwybitniejszym polskim malarzem historycznym a przy tym poważnie wpływał na kształtowanie wyobraźni historycznej Polaków. W oparciu o zachowane źródła archiwalne, w tekście zostały przybliżone tradycje domowych spotkań i rodzinnego muzykowania, towarzystwo artystyczne, koleżeństwo i przyjaźnie, braterstwo, różne typy relacji związanych z zaangażowaniem Jana Matejki w sprawy społeczne.

The outstanding artist Jan Matejko (1838–1893) was born in Kraków into an ecumenical family. He was the son of Franciszek Matejko, a Czech Catholic who had settled in Galicia and worked as a music teacher, and Joanna Rossberg, the Protestant daughter of a Kraków saddler. The atmosphere of his family home, together with the intellectual and academic milieu of Kraków, profoundly shaped his interests. Matejko became the foremost Polish history painter and played a pivotal role in shaping the historical imagination of the Polish nation. Drawing on preserved archival sources, this article reconstructs the traditions of family gatherings and domestic music-making, his artistic and social circles, friendships and collegial relationships, bonds of brotherhood, and the various forms of interpersonal relations that emerged from his engagement in social and public affairs.