http://hdl.handle.net/11089/10 2026-09-22T13:30:46Z 2026-09-22T13:30:46Z Banach, Tomasz http://hdl.handle.net/11089/59347 2026-09-16T04:55:01Z 2023-12-12T00:00:00Z

Res publica est res populi: Myśl polityczno-prawna Marka Tulliusza Cycerona Banach, Tomasz Celem pracy jest analiza myśli polityczno-prawnej Cycerona w ujęciu holistycznym, a więc ujęciu uwzględniającym współzależność kluczowych kategorii Cycerońskiej refleksji konstytucyjnej oraz wykazanie, że zależności te mają fundamentalne znaczenia dla zrozumienia refleksji ustrojowej Cycerona. Autor dokonał analizy tych zależności w twórczości Cycerona ze szczególnym uwzględnieniem dialogów polityczno-filozoficznych – De re publica i De legibus. W Cycerońskiej refleksji trudno mówić o podziale na sferę instytucjonalną i moralną, ponieważ polityka i prawo publiczne rzeczypospolitej są sprzężone z moralnością. W konstytucyjnej refleksji Cycerona tylko w warunkach ścisłego związku (jedności) prawa i moralności realizowane może być dobro wspólne. Virtus, dobro wspólne, sprawiedliwość, ustrój, prawo to kategorie, które w refleksji Cycerona są głęboko współzależne. Tylko oparta na tej współzależności organizacja-konstytucja wspólnoty może uczynić tę wspólnotę wolną – wolną od tyrana.; The aim of the work is to analyze Cicero's political and legal thought from a holistic perspective, i.e. an approach that takes into account the interdependence of the key categories of Cicero's constitutional reflection, and to demonstrate that these dependencies are of fundamental importance for understanding Cicero's political reflection. The author analyzed these relationships in Cicero's works, with particular emphasis on the political-philosophical dialogues – De re publica and De legibus. In Cicero's reflection, it is difficult to speak of a division into the institutional and moral spheres, because the politics and public law of the republic are linked to morality. In Cicero's constitutional reflection, only in conditions of close connection (unity) of law and morality can the common good be realized. Virtus, common good, justice, form of government, law are categories that are deeply interdependent in Cicero's reflection. Only the organization-constitution of the community based on this interdependence can make this community free – free from the tyrant.

2023-12-12T00:00:00Z Głogowska-Balcerzak, Anna http://hdl.handle.net/11089/59345 2026-09-16T04:54:23Z 2026-01-01T00:00:00Z

Analiza jakościowa wywiadów przeprowadzonych w ramach projektu NCN Miniatura pt. “Prawnicze herstorie - Sylwetki kobiet w nauczaniu doktryn politycznych i prawnych na wybranych uczelniach wyższych w Polsce” (dataset) Głogowska-Balcerzak, Anna This pilot qualitative study examines how women’s contributions are represented in the teaching of Political and Legal Doctrines at Polish universities. It draws on interviews with 15 academics from eight universities. The material was analysed using thematic coding that combined deductive categories with themes emerging from the interviews. The findings indicate that women are not entirely absent from teaching, but their presence is usually limited: they appear as brief references, exceptions, figures discussed through their relationship with canonical male thinkers, or within a separate unit on feminism. They are less often presented as independent contributors to the main traditions of political and legal thought. The canon is shaped not only by assessments of intellectual significance, but also by inherited materials, textbooks, examinations, chronological course structures, limited teaching time and lecturers’ specialisations. The findings are exploratory and concern declared practices. They suggest that greater inclusion requires not merely adding names, but reconsidering how women’s ideas are positioned within the broader narrative of intellectual history. Analiza obejmuje materiał z wywiadów z 15 pracownikami naukowo-dydaktycznymi z Uniwersytetu Łódzkiego, Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Uniwersytetu w Białymstoku oraz Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Rozmowy odbyły się w okresie od października 2025 do czerwca 2026 roku.

2026-01-01T00:00:00Z Nowakowski, Tobiasz http://hdl.handle.net/11089/59272 2026-09-08T03:51:21Z 2025-01-01T00:00:00Z

Modele odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy wobec pracownika – uwagi de lege lata i de lege ferenda Nowakowski, Tobiasz Fragmentation of employer liability for damages to employees is the creation of a sui generis dualism of legal sources establishing this liability in specific areas. Some claims will be based on the provisions of the Labor Code, while others will be based on the provisions of the Civil Code, although the labor court retains jurisdiction to adjudicate the amount of compensation benefits. The indicated dispersion of the bases and sources of employer liability for damages to employees may raise doubts as to the rationale of the legislature's intentions. The dualistic regime of liability for damages is based on the assumption that claims formulated under the regime of tortious or contractual liability are different. Both regimes frame separate compesation rules for damages, especially in termination. However, under the labor law system, regardless of the injured party's choice, these claims would be subject to identical principles of enforcement and a uniform limitation period. It is impossible to create a comprehensive and holistic model of an employer’s liability for damages to employees, e.g. based on the employee’s liability for damages caused to the employer. Unlike under article 415 and article 471 of the Civil Code, in labor law it is impossible to draw a rigid distinction between universally statutory duties and obligations created by the parties. This stems from the specific nature of the sources of labor law listed in article 9 of the Labor Code, which are not limited to statutory norms but also include autonomous sources.

2025-01-01T00:00:00Z Chmieliński, Maciej http://hdl.handle.net/11089/58874 2026-07-17T04:55:38Z 2024-11-14T00:00:00Z

Kreacja prawa. Prawodawstwo między społeczną użytecznością a rozumną zgodą: Nr 22/2024 Chmieliński, Maciej Autor wychodzi od stosunkowo dobrze rozpoznanego w literaturze zjawiska (m.in. F.A. von Hayek, H. Berman, J. Wróblewski, B. Tamanaha, J. Habermas, L. Wintgens) stopniowego utożsamiania prawodawstwa z legislacyjną kreacją. Ten dominujący sposób myślenia, określany przez Autora mianem „prawnego kreacjonizmu” powoduje zwiększanie się zakresu i ilości prawnej regulacji. Regulacja zaczyna w coraz większym stopniu dotykać różne sfery życia społecznego. Konsekwencją jest inflacja przepisów oraz fragmentaryzacja i niepewność prawa. Autor stawia tezę, że zjawisko to wiąże się z historyczną dominacją konstruktywizmu i utylitaryzmu, dwóch sposobów myślenia o stanowieniu prawa operujących na silnie antydogmatycznym fundamencie modernizacji. Tezy tej dowodzi odwołując się do koncepcji odzwierciedlających jego zdaniem historyczną ewolucję myślenia o prawodawstwie. Ewolucja ta zainicjowana została przez późnośredniowieczny nominalistyczny zwrot w epistemologii. Jej kolejne etapy obejmowały: wczesno-nowożytne oddzielenie polityki od moralności, etatyzację prawa, oświeceniowe i pozytywistyczne oddzielenie prawa od moralności, indywidualistyczną koncepcję naturalnych uprawnień, wyodrębnienie się władzy prawodawczej (podziały władzy), demokrację, zjawisko państwa narodowego i związanego z nim narodowego prawa oraz subiektywistyczny indywidualizm i nihilizm końca XIX wieku. Autor postuluje, by kreacjonizm współczesnego ustawodawcy – pokłosie głównie oświeceniowego projektu i jego romantycznej korekty – był limitowany. Źródłem tego ograniczenia powinno być jego zdaniem wzmocnienie w myśleniu o stanowieniu prawa, obecnych w nim już dyrektyw zachowawczej i tożsamościowej, opartych odpowiednio na założeniach epistemicznej niedoskonałości oraz kontynuacji i wspólnotowego zakorzenienia prawa.

2024-11-14T00:00:00Z