http://hdl.handle.net/11089/196 2026-06-19T21:11:40Z 2026-06-19T21:11:40Z Cieślak, Tomasz http://hdl.handle.net/11089/58521 2026-06-14T02:58:19Z 2023-10-16T00:00:00Z

Łódź: Szkice o literaturze, przestrzeni i historii Cieślak, Tomasz Książka to zbiór studiów prezentujących specyfikę łódzkiego doświadczenia nowoczesności na tle innych miast – centrów wytwórczych doby drugiej rewolucji przemysłowej w Europie. Publikacja analizuje reprezentację przestrzeni Łodzi w literaturze, począwszy od lat 80. XIX wieku po rok 1939, w utworach napisanych po polsku, w jidysz, po niemiecku i rosyjsku, co wynika z wielokulturowości miasta. Autor uwzględnia, w mniejszym stopniu, wybraną twórczość najnowszą. Korzysta zarówno z tekstów najwybitniejszych, jak i zapomnianych, sięga także po teksty publicystyczne i literaturę popularną. Głównym celem publikacji jest rekonstrukcja składowych „tekstu łódzkiego” (na wzór „tekstu petersburskiego” Władimira Toporowa). Rozwój „tekstu łódzkiego” wiąże się z przedstawionymi chronologicznie najistotniejszymi wydarzeniami z historii miasta: rewolucji 1905–1907, I wojny światowej, Wielkiego Kryzysu, ponieważ miały one decydujący wpływ na budowanie tożsamości lokalnej. Ukształtowany na przełomie XIX i XX wieku „tekst łódzki” okazuje się być, w świetle analiz, nadal obecny i produktywny dla kolejnych generacji twórców.; The book is a collection of studies presenting the specificity of the experience of modernity in Łódź against the background of other cities – manufacturing centers of the second industrial revolution in Europe. The publication analyzes the representation of Łódź’s space in literature, from the 1880s to 1939, in literary works written in Polish, Yiddish, German and Russian, which results from the multicultural character of the city. The author takes into account, to a lesser extent, selected recent works. He uses both the most outstanding and forgotten texts, he also reaches for journalistic texts and popular literature. The main idea and compositional axis of the book is the reconstruction of the components of the “Łódź text” (following Vladimir Toporov’s “Petersburg text”). The development of the “Łódź text” is related to the most important events in the history of the city presented chronologically: the revolution of 1905–1907, World War I, and the Great Depression, because they had a decisive impact on building local identity. The “Łódź text”, shaped at the turn of the 19th and 20th centuries, turns out to be, in the light of analyses, still present and productive for subsequent generations of authors.

2023-10-16T00:00:00Z Grubiński, Wacław Raźny, Joanna http://hdl.handle.net/11089/58460 2026-06-11T02:40:44Z 2023-12-12T00:00:00Z

Dziennik 1943: Wieki XX i XXI Grubiński, Wacław; Raźny, Joanna Prezentowana praca jest edycją krytyczną Dziennika Wacława Grubińskiego za rok 1943. W zapisie diarystycznym autor utrwala koleje swego losu po zwolnieniu z łagrów północnego Uralu i opuszczeniu razem z armią Andersa ZSRS; stamtąd przez Persję (Iran), Indie, afrykański Durban i Cape Town (Kapsztad) przedostał się do Szkocji i Anglii, a w maju 1943 r. zamieszkał na stałe w Londynie. Lektura dziennika dostarcza nowej wiedzy na temat wojennej biografii jego autora, oświetlając w subiektywnej perspektywie wydarzenia, przedsięwzięcia twórcze, kręgi środowiskowe, relacje osobowe, jakie nawiązał w pierwszych miesiącach po przybyciu do Wielkiej Brytanii, reprezentatywne dla czasu historycznego postawy i opinie. Tekst dziennika, obudowany komentarzem tekstologicznym oraz aparatem przypisów, poprzedza przedmowa, będąca syntetyczną prezentacją całokształtu biografii i dzieła Grubińskiego (1883–1973) — dramaturga, prozaika i publicysty — którego postać, znana dobrze w kręgach artystycznych młodopolskiej, a później także międzywojennej Warszawy, uległa po drugiej wojnie światowej powolnemu zapomnieniu. W oparciu o teksty wspomnieniowe, recenzje, wypowiedzi samego Grubińskiego przedstawiono podstawowe fakty z jego biografii i dorobku pisarskiego, jak również dzieje recepcji jego utworów w kraju i za granicą. Relacjonowanie dialogu Grubińskiego z literacką publicznością poprowadzono aż po ostatnie dni życia pisarza, który doczekał sędziwych lat i zmarł na emigracji w Londynie, a także zasygnalizowano pojawienie się zainteresowania jego twórczością w ostatnich dziesięcioleciach.

2023-12-12T00:00:00Z Piechucka, Alicja http://hdl.handle.net/11089/58457 2026-06-10T02:53:57Z 2016-12-30T00:00:00Z

Teksty transatlantyckie: Eseje o literaturze amerykańskiej i francuskiej Piechucka, Alicja Prezentowana publikacja to zbiór szkiców krytycznoliterackich, esejów poświęconych współczesnej literaturze amerykańskiej i francuskiej. Autorka omawia tłumaczone na język polski książki, koncentrując się na kilku wątkach, takich jak formowanie się artystycznej wrażliwości, autobiografizm i autofikcja, powieść akademicka, różne wymiary doświadczenia lektury, problematyka rodzinna, relacje społeczne i przeżycia egzystencjalne. Eseje te mogą z pewnością posłużyć Czytelnikowi jako przewodnik, pomóc mu zdobyć orientację w określonym temacie, zachęcić do lektury i dalszych poszukiwań.

2016-12-30T00:00:00Z Brzozowska, Zofia A. http://hdl.handle.net/11089/58456 2026-06-10T02:48:12Z 2021-07-26T00:00:00Z

Chadidża i jej czarnookie siostry. Obraz kobiet bliskowschodnich z epoki narodzin islamu w średniowiecznej literaturze kręgu bizantyńsko-słowiańskiego Brzozowska, Zofia A. The monograph aims to show literary images of Arab and Persian women from the 4th–8th centuries in the Old Rus’ writings from the 11th–16th century. In the first three chapters, the reader will find a discussion of the image of women living in the Middle East in the pre-Muslim era: women who were part of the Sassanid Persian Empire, but, above all, members of various Arab tribes, which in the discussed period were at different stages of social and civilizational development. The fourth chapter is devoted to the first Muslim women, that is, the wives and daughters of the Prophet Muhammad, and the fifth, to Arab women from the era of the military expansion of the followers of Islam in the Mediterranean, where they came under the rule of the Umayyad dynasty (661–750). The research material consists of texts written several centuries after the events described in them and in a culturally different area, that is, in the environment of the Slavs who, having adopted Christianity in the Eastern rite, came under the direct influence of the Byzantine civilization (Bulgarians, Serbs, and the Rus’). In the 9th century, they started translating into Old Church Slavic language works that had been written in Greek on the territory of the Eastern Roman Empire. This gave them the opportunity to get acquainted with various sources containing information about the peoples inhabiting the territory of the Middle East in the 4th–8th centuries, some of which were even translations or paraphrases of earlier Syrian, Arabic, Persian, or Coptic sources.; Monografia stawia sobie za cel ukazanie literackich wizerunków Arabek i Persjanek z IV–VIII w., pojawiających się w tekstach staroruskich z XI–XVI w. W trzech pierwszych rozdziałach znajdzie Czytelnik omówienie obrazu kobiet, żyjących na Bliskim Wschodzie w erze przedmuzułmańskiej: mieszkanek perskiego imperium Sasanidów, ale nade wszystko – członkiń wielu plemion arabskich, znajdujących się w interesującym nas tu okresie na różnym stopniu rozwoju społecznego i cywilizacyjnego. Rozdział czwarty poświęcony został pierwszym muzułmankom, tj. żonom i córkom proroka Mahometa, a piąty – Arabkom z epoki ekspansji militarnej wyznawców islamu w basenie Morza Śródziemnego, w której pozostawali oni pod panowaniem przedstawicieli dynastii Umajjadów (661–750). Materiał badawczy stanowią natomiast teksty, powstałe kilka stuleci po opisywanych w nich wydarzeniach i na odmiennym kulturowo obszarze, tj. w środowisku Słowian, którzy przyjąwszy chrześcijaństwo w obrządku wschodnim, weszli w sferę bezpośredniego oddziaływania cywilizacji bizantyńskiej (Bułgarzy, Serbowie, Rusini). Tłumacząc – od IX stulecia – na język staro-cerkiewno-słowiański utwory, spisane po grecku na terytorium cesarstwa wschodniorzymskiego, mieli oni możliwość zapoznać się z wieloma przekazami, zawierającymi informacje o ludach zamieszkujących tereny Bliskiego Wschodu w IV–VIII w., z których niektóre były nawet przekładami lub parafrazami wcześniejszych źródeł syryjskich, arabskich, perskich czy koptyjskich.

2021-07-26T00:00:00Z