Materiały Studenckiego Koła Naukowego Historyków Uniwersytetu Łódzkiego http://hdl.handle.net/11089/36195 2026-04-09T22:08:07Z 2026-04-09T22:08:07Z Wolak, Jadwiga http://hdl.handle.net/11089/56888 2025-12-10T03:03:02Z 2025-12-08T00:00:00Z

Przeklęci przez los synowie Atrydy – porównanie Agamennone i Oreste Vittoria Alfieriego oraz pierwszych tomów cyklu Diuna Franka Herberta jako dzieł inspirowanych mitem orestejskim Wolak, Jadwiga Artykuł przedstawia analizę porównawczą dwóch odległych od siebie w czasie i formie dzieł literackich – tragedii Agamennone i Oreste autorstwa włoskiego dramatopisarza Vittoria Alfieriego oraz pierwszych tomów cyklu science fiction Diuna Franka Herberta – wskazując na ich wspólne zakorzenienie w micie orestejskim. Praca ukazuje, w jaki sposób opowieść o Orestesie i przeklętym rodzie Atrydów, znana przede wszystkim z Orestei Ajschylosa, została przekształcona i zaadaptowana do odmiennych kontekstów kulturowych, ideologicznych i literackich. Analizie poddano takie elementy, jak motyw zemsty rodowej, konflikt tragiczny, wędrówka i ukrywanie się wśród obcego ludu, anagnorisis, a także postaci ojca, matki i rodzeństwa. Zwrócono uwagę na funkcję wychowawczą mitu – etyczną w wersji greckiej, polityczną u Alfieriego oraz społeczną i ekologiczną u Herberta. Szczególne miejsce zajmuje refleksja nad postacią Orestesa jako symboliczną figurą mężczyzny uwikłanego w dziedziczone konflikty, którego losy oddają lęki i napięcia epok tuż przed wielką zmianą. Artykuł podejmuje również kwestię przynależności gatunkowej tragedii klasycystycznej i powieści fantastycznej, pytając, czy obie formy mogą być rozumiane jako współczesne realizacje funkcji mitu i tragedii. Wskazuje także na głęboki potencjał mitologii jako narzędzia krytycznej refleksji nad kondycją jednostki i społeczeństwa.; This article presents a comparative analysis of two literary works that are distant in time and form – the tragedies Agamemnon and Oreste by Italian playwright Vittorio Alfieri and the first volumes of Frank Herbertʼs science fiction cycle Dune – pointing to their common roots in the Orestean myth. The work demonstrates how the story of Orestes and the cursed Atreides, known primarily from Aeschylusʼ Oresteia, has been transformed and adapted to different cultural, ideological, and literary contexts. Elements such as the motif of ancestral revenge, tragic conflict, wandering and hiding among foreign people, anagnorisis, as well as the figures of the father, mother, and siblings are analysed. Attention is paid to the educational function of the myth – ethical in the Greek version, political in Alfieri, and social and ecological in Herbert. A special place is given to the reflection on the figure of Orestes as a symbolic figure of a man entangled in inherited conflicts, whose fate reflects the anxieties and tensions of the eras just before the great change. The article also addresses the question of the genres of classical tragedy and the fantasy novel, asking whether both forms can be understood as contemporary realizations of the functions of myth and tragedy. It also points to the profound potential of mythology as a tool for critical reflection on the condition of individuals and society.

2025-12-08T00:00:00Z Jamrozowicz, Marta http://hdl.handle.net/11089/56887 2025-12-10T03:03:06Z 2025-12-08T00:00:00Z

Rewolucyjne idee Cesarego Beccarii – jak traktat O przestępstwach i karach wpłynął na debatę o karze śmierci i torturach Jamrozowicz, Marta Artykuł analizuje wpływ dzieła Cesarego Beccarii O przestępstwach i karach na rozpoczęcie debaty nad zasadnością stosowania kary śmierci i tortur. We wstępie przedstawiono główne cechy epoki oświecenia, w której Beccaria rozpoczyna swoją działalność. Następnie omówiono sposób postrzegania kary śmierci przed publikacją traktatu, odwołując się do poglądów m.in. Platona i św. Tomasza z Akwinu. Autorka artykułu wskazuje, że to właśnie w dobie oświecenia rozpoczęto krytyczną refleksję nad tą formą kary, a dzieło Beccarii stanowiło jeden z kluczowych impulsów do tej dyskusji. W części analitycznej przedstawiono okoliczności powstania traktatu oraz argumentację Beccarii, która ma charakter utylitarny: kara śmierci i tortury nie przynoszą pożytku społeczeństwu, a więc powinny zostać zniesione. Beccaria uznaje karę śmierci za nieracjonalną i moralnie nieuzasadnioną. W zakończeniu ukazano wpływ tekstu O przestępstwach i karach na ówczesnych intelektualistów i władców, m.in. na decyzję Leopolda II o zniesieniu kary śmierci w Księstwie Toskanii.; The article analyzes the impact of Cesare Beccaria’s On Crimes and Punishments on the emergence of the debate concerning the legitimacy of capital punishment and torture. The introduction outlines the main features of the Enlightenment, the period during which Beccaria began his work. The article then discusses how the death penalty was perceived prior to the publication of the treatise, referring to the views of thinkers such as Plato and Saint Thomas Aquinas. The author of the article points out that it was precisely during the Enlightenment that a critical reflection on this form of punishment began, and that Beccaria’s work served as one of the key catalysts for this discussion. The analytical section presents the context in which the treatise was written, along with Beccaria’s utilitarian arguments: capital punishment and torture do not benefit society and therefore should be abolished. Beccaria considers the death penalty irrational and morally unjustifiable. The conclusion discusses the influence of On Crimes and Punishments on contemporary intellectuals and rulers, including Leopold II’s decision to abolish the death penalty in the Grand Duchy of Tuscany.

2025-12-08T00:00:00Z Urban, Marianna http://hdl.handle.net/11089/56886 2025-12-10T03:03:05Z 2025-12-08T00:00:00Z

Miasto do pokazania, miasto do obrony – Michele Sanmicheli i architektura pałacowa w XVI-wiecznej Weronie Urban, Marianna Artykuł poświęcony jest analizie architektury cywilnej Michele Sanmicheliego (1484–1559) w Weronie – mieście, z którym artysta był szczególnie związany i które stało się głównym polem jego działalności projektowej w późniejszych dekadach życia. Przedmiotem rozważań są cztery kluczowe realizacje pałacowe: Palazzo Canossa, Palazzo Pompei, Palazzo Bevilacqua oraz Palazzo Onori. Na ich przykładzie ukazano ewolucję języka formalnego Sanmicheliego – od klasycznego umiaru ku manierystycznej złożoności – oraz sposób, w jaki architekt adaptował formy antyczne do wymogów lokalnego mecenatu i urbanistycznych uwarunkowań Werony. Artykuł bada również relację między funkcją reprezentacyjną i symboliką dekoracyjną pałacowych fasad, a także rolę Sanmicheliego jako ogniwa łączącego renesansową tradycję z nowoczesnym myśleniem o mieście i architekturze. Praca uwzględnia także recepcję jego twórczości w kontekście lokalnym i ponadregionalnym.; This article explores the civic architecture of Michele Sanmicheli (1484–1559) in Verona, a city that became the central stage of his mature career. Focusing on four major palace projects – Palazzo Canossa, Palazzo Pompei, Palazzo Bevilacqua, and Palazzo Onori – the study traces the evolution of Sanmicheli’s architectural language from classical discipline to mannerist complexity. It highlights his ability to reinterpret antique forms within the local traditions of patronage and the spatial dynamics of Renaissance Verona. Special attention is given to the symbolic program of the façades and their representational function within the urban fabric. Sanmicheli emerges as a pivotal figure linking classical legacy with early modern approaches to architecture and city-making. The paper also reflects on his reception in both regional and transregional contexts.

2025-12-08T00:00:00Z Lewandowska, Lena http://hdl.handle.net/11089/56885 2025-12-10T03:03:00Z 2025-12-08T00:00:00Z

Wybrane aspekty myśli geograficznej w Wiekach Średnich Lewandowska, Lena Celem niniejszego artykułu jest skrótowe omówienie zagadnienia postrzegania przestrzeni w średniowieczu. Pierwszą część stanowi przegląd najważniejszych twierdzeń z zakresu kosmografii – średniowiecznej nauki, stanowiącej chrześcijańską odpowiedź na pogańską geografię – oraz przedstawienie ogólnego modelu Ziemi i Wszechświata, ustalonego w Wiekach Średnich, a także wizji alternatywnych. W drugiej części zarysowano fenomen mappaemundi oraz wskazano, w jaki sposób średniowieczne wizje przestrzeni realizowały się w mapach świata z epoki.; The aim of this article is to briefly discuss the perception of space in the Middle Ages. In its first part I will review the most important claims in the field of cosmography – the medieval response to pagan geography – and present the general model of the Earth and the Universe established in the Middle Ages, as well as its alternative visions. In the second part I’ll introduce the phenomenon of mappaemundi and indicate how the medieval visions of space would be realised in the form of the world maps form the epoque.

2025-12-08T00:00:00Z