http://hdl.handle.net/11089/4 2026-04-27T23:07:30Z 2026-04-27T23:07:30Z Kowalczyk, Andrzej http://hdl.handle.net/11089/58210 2026-04-27T05:39:11Z 2023-08-25T00:00:00Z

Polsko-śląsko-niemieckie Szybolety w rejonie Śląska Cieszyńskiego Kowalczyk, Andrzej Starotestamentowe słowo szybolet jest określeniem dla fonetycznych znaków rozpoznawczym danych języków czy dialektów, które potrafią posłużyć do odróżnienia użytkowników tychże od osób nimi niewładających. Pewne głoski, wyrazy czy nawet całe zdania na przestrzeni wieków służyły do odróżniania „swoich” od „obcych” zarówno w sytuacjach życia codziennego, jak i kryzysowych w postaci konfliktów czy pogromów. Obszar Śląska Cieszyńskiego pod względem językowym cechuje się dużym zróżnicowaniem, gdyż w lokalnym dialekcie, który jest odmianą dialektu śląskiego widoczne są silne wpływy czeskie i niemieckie. Część zjawisk fonetycznych w nim występujących, takich jak jabłonkowanie, może być interpretowane jako szybolet i służyć odróżnieniu gwary cieszyńskiej od pozostałych gwar śląskich i języków sąsiednich.; Originating in the Old Testament, the word shibboleth is a term used for phonetic identification marks of a certain language or Dialect, which can be used for distinguishing between their native users and people without the ability to use them fluently. Some sounds, words or even whole phrases were used in History to distinguish locals from outlanders in domestic situation as well as crisis times in form of conflicts or pogroms. Shibboleths are a natural Phenomenon existing due to the local evolution of languages, however they may be used for discrimination. The region of Cieszyn Silesia is characterised by a huge diversity in the area of language, because in the local dialect, which is one of the polish dialects, there is a strong Czech and German influence. Some of its phenomena, like the jabłonkowanie, may be seen as schibboleth and used for distinguishing the Cieszyn Silesian dialect users from the users of other Silesian dialects and natives in the neighbour languages.

2023-08-25T00:00:00Z Hołodewicz, Olga http://hdl.handle.net/11089/58209 2026-04-27T05:38:43Z 2023-08-25T00:00:00Z

Nośniki tożsamości wilamowskiej oraz ich rewitalizacja Hołodewicz, Olga W artykule wymieniono oraz zwięźle scharakteryzowano elementy kultury i tradycji Wilamowian, które są najistotniejsze dla ich tożsamości etnicznej oraz poczucia kulturowej odmienności. Są to przede wszystkim zagrożony współcześnie wymarciem język wilamowski i tradycyjny strój kobiecy. Wspominano również o literaturze pięknej napisanej po wilamowsku, zaznaczając przy tym, że nie jest ona czymś szeroko znanym wśród mieszkańców miasteczka i nie stanowi istotnego nośnika tożsamości lokalnej w porównaniu z językiem i strojem. W tekście został opisany również problem prześladowania kultury wilamowskiej w okresie rządów komunistycznych w Polsce oraz dynamika procesów rewitalizacyjnych po upadku komunizmu w 1989 roku.; The article lists and briefly characterizes the elements of Vilamovian culture and tradition that are most essential to their ethnic identity and sense of cultural difference. These are, first and foremost, the Wymysorys (Vilamovian) language, which is currently in danger of extinction, and the traditional women’s attire. The article also references belles-lettres, or fine literature, written in the Vilamovian language, emphasizing that it is not widely known among the town’s residents, and is not an important carrier of local identity in comparison to language and attire. The text further details the issue of the persecution of the Vilamovian culture under the communist rule in Poland, and the dynamics of the language revitalization processes after the fall of communism in 1989.

2023-08-25T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/58208 2026-04-27T05:38:13Z 2023-08-25T00:00:00Z

Symboliczny wymiar rodziny na tle przemian politycznych w wybranych filmach Zhanga Yimou i Chena Kaige Braszka, Justyna W artykule przeanalizowane zostały wątki filmów: Żyć! (1994) w reżyserii Zhanga Yimau oraz Żegnaj, moja konkubino (1993) Chena Kaige. Głównym motywem artykułu jest obraz rodziny na tle politycznych przemian, zwłaszcza na tle Wielkiej Rewolucji Kulturalnej i wyniszczającej polityki Mao Zedonga. Analizę obu filmów poprzedza wstęp, który przedstawia zarys filmowych motywów tzw. Piątej Generacji.; The article analyzes the themes of the films: To Live! (1994) directed by Zhang Yimou and Farewell My Concubine (1993) by Chen Kaige. The main theme of the article is the image of the family against the background of political changes, especially against the backdrop of the Great Cultural Revolution and Mao Zedong's destructive policy. The analysis of both films is preceded by an introduction, which outlines the film motifs of the so-called Fifth Generation.

2023-08-25T00:00:00Z Nachyła, Piotr http://hdl.handle.net/11089/58207 2026-04-27T05:37:49Z 2023-08-25T00:00:00Z

Kobieta i kobiecość w twórczości Brunona Schulza i Borisa Viana – analiza porównawcza Nachyła, Piotr Porównanie przedstawienia postaci kobiecych w twórczości Borisa Viana i Brunona Schulza. Poniższy artykuł stawia tezę, że postaci kobiece podlegają pewnej stereotypizacji, która charakterystyczna jest dla obydwu autorów. Powody takiego przedstawienia postaci kobiecych mogą mieć swoje korzenie w biografii twórców. Obydwaj zdają się korzystać z tych samych wzorców kulturowych. Autor artykułu stara się nakreślić obraz epoki, w której tworzyli obydwaj artyści ze szczególnych uwzględnieniem roli kobiet, co również ma zastosowanie do tekstu literackiego. Posiłkując się licznymi przykładami zarówno z twórczości Bruno Schulza jak i Borisa Viana, próbuje opisać charakterystyczne elementy estetyki wspólne dla obydwu autorów.; A comparison of the representation of female characters in the works of Boris Vian and Bruno Schulz. The following article posits that female characters are subject to a certain stereotyping that is characteristic of both authors. The reasons for this representation of female characters may have their roots in the biographies of the authors. Both seem to draw on the same cultural patterns. The author of this article tries to draw a picture of the era in which both artists worked with a particular focus on the role of women, which also applies to the literary text. Using numerous examples from the works of both Bruno Schulz and Boris Vian, he attempts to describe the characteristic elements of aesthetics common to both authors.

2023-08-25T00:00:00Z