http://hdl.handle.net/11089/55336 2026-04-03T19:01:23Z 2026-04-03T19:01:23Z Zalinian, Margarita http://hdl.handle.net/11089/55360 2025-04-17T01:00:53Z 2024-12-31T00:00:00Z

Extreme events in pollen concentration in Poznań, Poland: seasonality, trends and health impact Zalinian, Margarita Aerobiology studies the biological particles in the air that affect human health, especially plant pollen that causes allergies. The purpose of this study is to describe and examine the pollen seasons of the following plants: plantain (Plantago sp.), mugwort (Artemisia sp.), alder (Alnus sp.), birch (Betula sp.), grasses (Poaceae sp.), and hazel (Corylus sp.) during the period 1996‒2021. The results show that each species experiences unique pollen seasons that are influenced by weather patterns. By comprehending these patterns, pollen thresholds essential for controlling pollen allergies and reducing negative health effects can be established.; Aerobiologia bada cząstki biologiczne w powietrzu, które wpływają na zdrowie człowieka, w szczególności pyłki roślin wywołujące alergie. Celem tego badania jest opisanie i zbadanie sezonów pyłkowych następujących roślin: babka lancetowata (Plantago sp.), bylica pospolita (Artemisia sp.), olcha (Alnus sp.), brzoza (Betula sp.), trawy (Poaceae sp.) oraz leszczyna (Corylus sp.) w okresie 1996‒2021. Wyniki pokazują, że każda z tych roślin ma unikalne sezony pyłkowe, które są zależne od warunków pogodowych. Zrozumienie tych wzorców umożliwia ustalenie progów pyłkowych niezbędnych do kontrolowania alergii pyłkowych i ograniczenia negatywnych skutków zdrowotnych.

2024-12-31T00:00:00Z Nadziałek, Wojciech http://hdl.handle.net/11089/55359 2025-04-17T01:00:52Z 2024-12-31T00:00:00Z

Burza superkomórkowa z 13/14 lipca 2024 r. jako przykład ekstremalnych zjawisk pogodowych w województwie świętokrzyskim Nadziałek, Wojciech Progressive climate change is causing more and more frequent occurrence of extreme weather events. The aim of this study was to identify the causes and consequences of a thunderstorm that passed through the area of the Świętokrzyskie Voivodeship on the night of 13 to 14 July 2024, as an example of an extreme weather event. This storm developed on a cool atmospheric front that displaced tropical masses. Most damage occurred in the western and central parts of the Świętokrzyskie Voivodeship, with a total damage path of approximately 110 km.; Postępujące zmiany klimatyczne są przyczyną coraz częstszego występowania ekstremalnych zjawisk pogodowych. Celem pracy było rozpoznanie przyczyn powstania i skutków burzy, która przeszła nocą z 13 na 14 lipca 2024 r. przez obszar województwa świętokrzyskiego, jako przykładu ekstremalnego zdarzenia pogodowego. Burza ta rozwinęła się na chłodnym froncie atmosferycznym, który wypierał masy zwrotnikowe. Najwięcej szkód powstało w zachodniej oraz centralnej części województwa świętokrzyskiego, a łączna długość szlaku zniszczeń wyniosła około 110 km.

2024-12-31T00:00:00Z Skowron, Rajmund Zieliński, Artur Jaszczyk, Tomasz http://hdl.handle.net/11089/55358 2025-04-17T01:00:56Z 2024-12-30T00:00:00Z

Zarastanie i zanikanie najmniejszych jezior na Niżu Polskim Skowron, Rajmund; Zieliński, Artur; Jaszczyk, Tomasz The study continues the authors’ research on the processes of surface reduction and overgrowth in lakes located in the Polish Lowlands. The analysis encompassed 590 lakes with a surface area of up to 100 hectares. Data on the disappearance and overgrowth of these lakes were derived from materials provided by the Inland Fisheries Institute in Olsztyn for the years 1958–1968, as well as orthophotomaps from 2010–2012 obtained from the Central Center for Geodetic and Cartographic Documentation. The objective of this study was to compare the data from these two sources to assess changes in lake surface area and the degree of overgrowth by emergent vegetation among Poland’s smallest lakes over the past 50 years. The results revealed that the total surface area of the 590 lakes decreased by 634.8 hectares, equivalent to 11.62%. Additionally, the overgrowth coefficient increased by 0.6%.; Praca jest kontynuacją badań autorów nad procesami zarastania oraz zmian powierzchni jezior położonych na obszarze Niżu Polskiego. Analizą objęto 590 jezior o powierzchni do 100 ha, dla których sporządzono dane dotyczące zarastania i zanikania, oparte o materiały przedstawione przez Instytut Rybactwa Śródlądowego (IRŚ) w Olsztynie za lata 1958–1968 oraz dane zawarte w Katalogu jezior Polski (Choiński 2006) i zbiorach Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej Kartograficznej (CODGiK), w postaci ortofotomap pochodzących z lat 2010–2012. Porównanie danych zawartych w wyżej wymienionych źródłach wskazują na zmiany powierzchni oraz stopnia zarastania roślinnością wynurzoną w grupie badanych jezior. Celem pracy było określenie stopnia przeobrażeń akwenów, jakie zaszły w okresie ostatniego półwiecza. Rezultaty obliczeń wykazują, że powierzchnia 590 jezior zmniejszyła się aż o 6,3 km2, czyli aż o 11,6%, natomiast współczynnik zarastania podwyższył się o 0,6%.

2024-12-30T00:00:00Z Degirmendžić, Jan http://hdl.handle.net/11089/55357 2025-04-17T01:00:54Z 2024-12-30T00:00:00Z

Changes in the frequency and persistence of the Vangengeim-Girs macro-circulation forms in the period 1979–2023 Degirmendžić, Jan The significantly faster increase in Arctic temperature compared to the global average is causing changes in wind patterns in the mid-latitudes of the upper troposphere. Studies suggest possible changes in the geometry of wind fields, evident in the waviness of geopotential lines or in a series of discrete circulation patterns. This study aligns with the latter research focus. The objective of the analysis is to estimate long-term trends in the Vangengeim-Girs (V-G) macroforms from 1979 to 2023, and since 1999, which is considered a breaking point in the course of Arctic warming.Trend coefficients were estimated for the 45-year period and in moving 21-year window for characteristics describing V-G forms variability. The results indicate a nonlinear trend in the annual frequency of W and E forms, the number of E episodes, and the duration of C and W episodes. Other parameters maintained a consistent direction of change (+/−) throughout the study period: frequency of C(+), number of W(+), C(+), WEC(+) episodes, duration of WEC(−) and E(−).Processes indicating an increase in meridionality include the decline in W frequency after 2005, the rise in E frequency after 2003, the increase in C frequency and the number of C episodes from 1979 to 2023, and the rise in the number of E episodes along with a significant decline in W episode duration after 1999.Additionally, significant trends in the increase (decrease) in the number (duration) of all episodes suggest an increase in day-to-day circulation variability.; Wyraźnie szybszy, w porównaniu ze średnią globalną temperaturą, wzrost temperatury Arktyki, powoduje zmiany pola wiatru w szerokościach umiarkowanych w wyższej troposferze. Opracowania wskazują na możliwe zmiany geometrii pola wiatru, widoczne w zafalowaniu pola geopotencjału lub w serii dyskretnych wystąpień układów cyrkulacji. Niniejsze opracowanie wpisuje się w drugi wątek badań. Celem analizy jest oszacowanie wieloletnich trendów makroform Vangengeima-Girsa (V-G) w latach 1979–2023 oraz w okresie od roku 1999, który uznaje się jako rok przełomowy w przebiegu ocieplenia Arktyki.Oszacowano współczynniki trendów w 45-leciu oraz w ruchomych 21-letnich okresach charakterystyk opisujących zmienność form V-G. Rezultaty wskazują na nieliniowy przebieg częstości rocznych W, E, liczby epizodów E oraz czasu trwania epizodów C i W. Pozostałe parametry utrzymują jednolity kierunek zmian (+/−) przez cały badany okres: częstość C(+), liczba epizodów W(+), C(+), WEC(+), czas trwania WEC(−) i E(−).Wyróżniono procesy, które wskazują na wzrost przepływu południkowego: spadek częstości formy W po roku 2005, wzrost częstości formy E po roku 2003, wzrost częstości formy C oraz liczby epizodów C w okresie 1979–2023, wzrost liczby epizodów E oraz znaczny spadek czasu trwania epizodów W po roku 1999. Ponadto istotne trendy: dodatni (ujemny) liczby (czasu trwania) wszystkich epizodów wskazują na wzrost zmienności z dnia na dzień cyrkulacji.

2024-12-30T00:00:00Z