http://hdl.handle.net/11089/57851 2026-04-03T22:01:07Z 2026-04-03T22:01:07Z Bator, Monika http://hdl.handle.net/11089/57884 2026-03-28T02:05:52Z 2025-12-31T00:00:00Z

Wiejska femme fatale czy ofiara patriarchatu? Filmowe portrety Jagny Paczesiówny Bator, Monika The latest film adaptation of Reymont’s novel The Peasants, which places at the center of its narrative Jagna – a woman who embraces her femininity and otherness, yet is suppressed by the community in the name of the common good – encourages a comparison with the cinematic portrayals in two earlier films based on the Nobel Prize-winning rural epic (bearing in mind that no copy of the first silent film has survived to this day, and we can rely only on sparse press reports).This comparison is particularly compelling given that each subsequent screen version of Reymont’s Nobel-winning novel was released almost exactly 50 years apart (1922, 1973, 2023), offering a unique perspective for reception and interpretation across time.Without focusing strictly on the issue of adaptation itself, the article undertakes an analytical reflection on three acting portrayals of the character Jagna, as performed by Maria Merita, Emilia Krakowska, and Kamila Urzędowska, drawing on voices from film criticism and, by way of contextual reference, evoking other female film portrayals from the respective periods in which the films based on Reymont’s tetralogy were produced.; Najnowsza adaptacja filmowa powieści Reymonta Chłopi, która w centrum fabuły stawia celebrującą swoją kobiecość i odmienność, tłamszoną przez zbiorowość w imię dobra wspólnoty, Jagnę, zachęca do skonfrontowania tego portretu z filmowymi kreacjami z dwóch wcześniejszych produkcji, które powstały na podstawie nagrodzonej Noblem chłopskiej epopei (ze świadomością, że do czasów obecnych nie zachowała się żadna kopia pierwszego, niemego, obrazu i możemy bazować jedynie na dość skąpych przekazach prasowych). Jest to tym bardziej interesujące, że kolejne ekranowe wersje noblowskiej powieści Reymonta powstawały prawie równo co 50 lat (1922, 1973, 2023), co stwarza pewną recepcyjną perspektywę porównawczą.Nie skupiając się stricte na kwestii samej adaptacji, podjęto w artykule próbę badawczego namysłu nad trzema realizacjami aktorskimi postaci Jagny w wykonaniu Marii Merity, Emilii Krakowskiej i Kamili Urzędowskiej, bazując na głosach krytyki filmowej oraz przywołując na zasadzie kontekstu inne kobiece portrety filmowe z poszczególnych epok, w których powstawały filmy oparte na tetralogii Reymonta.

2025-12-31T00:00:00Z Szoska, Maria http://hdl.handle.net/11089/57885 2026-03-28T02:05:54Z 2025-12-31T00:00:00Z

Jagna jako postać potencjalna. O Chłopach Doroty Kobieli Welchman i Hugh Welchmana Szoska, Maria The article concerns the 2023 adaptation of Władysław Reymont’s Chłopi. The text presents the consequences of the truncation of the problematic character of Jagna, a peasant heroine whose legal and human status in the rural hierarchy was completely defined by the patriarchal system. Analysing the plot and form of the film, the author points to the simplification of the realities of rural community at the time, which squandered the opportunity to trigger a social amnesia of folk origins in the audience. The story contained in Reymont’s work has performative potential; it can be a kind of contemporary intervention. However, Jagna, as a film character, does not create a potential history (in the sense that Ariella Azolay assigned to the notion), but becomes a Polish icon of popfeminism, used as a deliberate marketing trick to influence the attractiveness of the film image and its sales. An appeal further reinforced by references to the paintings of Józef Chełmoński, which were paradoxically deprived of their emancipatory dimension.; Artykuł dotyczy adaptacji Chłopów Władysława Reymonta DK i Hugh Welchmanów. W tekście przedstawiono konsekwencje okrojenia problematyki postaci Jagny, chłopskiej bohaterki, której status prawny i ludzki w wiejskiej hierarchii był całkowicie zdefiniowany przez system patriarchalny. Analizując fabułę i formę filmu, autorka wskazuje na uproszczenie realiów ówczesnego życia wiejskiej gromady, co utrwaliło społeczną nie-pamięć dotyczącą ludowego pochodzenia. Historia zawarta w dziele Reymonta ma potencjał performatywny, może stanowić również rodzaj współczesnej interwencji. Jednak Jagna jako postać filmowa nie buduje historii potencjalnej w jej wydaniu ludowym (w znaczeniu, jakie pojęciu nadała Ariella Azolay), ale staje się polską ikoną popfeminizmu, wykorzystanego jako umyślny zabieg marketingowy, mający wpływać na atrakcyjność obrazu filmowego i jego sprzedaż. Atrakcyjność wzmacnianą również poprzez odwołania do malarstwa Józefa Chełmońskiego, któremu zdaniem autorki paradoksalnie odebrano emancypacyjny charakter.

2025-12-31T00:00:00Z Wróblewska, Jolanta http://hdl.handle.net/11089/57883 2026-03-28T02:05:56Z 2025-12-31T00:00:00Z

Filmowa chłopomania – o malowanej adaptacji Chłopów Wróblewska, Jolanta The article is an attempt to examine the latest adaptation of Reymont's novel The Peasants, directed by DK Welchman and Hugh Welchman, in the context of the Young Poland movement's fascination with peasantry, known as "chłopomania." It refers to previous film adaptations and compares the key elements of their reviews. The article also discusses significant differences between the cinematic portrayal of Jagna and her literary original. This analysis reveals that the character in question has not, in fact, been modernized in the latest animation. Furthermore, the film is not an example of a creative betrayal of the adapted work, but rather a case of folklorized rural imagery.; Artykuł  jest  próbą  spojrzenia na najnowszą adaptację powieści Reymonta pt. Chłopi w reżyserii DK Welchman i Hugh Welchmana w kontekście młodopolskiej chłopomanii. Odwołano się do poprzednich adaptacji filmowych i porównano najważniejsze elementy ich recenzji. Omówiono również znaczące różnice w filmowym obrazie Jagny i jej literackim pierwowzorze. To pozwoliło ustalić, że ta postać wcale nie została uwspółcześniona w najnowszej animacji. Film nie jest również przykładem twórczej zdrady adaptowanego dzieła, a jedynie przykładem sfolkloryzowanej ludowości.

2025-12-31T00:00:00Z Drajewski, Stefan http://hdl.handle.net/11089/57882 2026-03-28T02:05:39Z 2025-12-31T00:00:00Z

Chłopi. Jedna powieść – dwie opery. Studium porównawcze librett Drajewski, Stefan After Władysław Reymont was awarded the Nobel Prize for his novel Chłopi [The Peasants], the idea of staging it in America in the form of an opera was conceived. The libretto was written by Jan Sroka, while the music was composed by Eugeniusz Walkiewicz. The premiere failed to happen, though. In 1972, Witold Rudziński composed the opera Chłopi based on a libretto by Krystyna Berwińska and Wanda Wróblewska. The scores cannot be compared as the first one has been lost, but my intention is to compare the libretti. Sroka’s libretto is in verse form, while Berwińska’s and Wróblewska’s work is basically a text crafted from intricately cut fragments of Reymont’s novel. Although both stem from the same source, they differ not only in form, but also in their fidelity and dedication to the nature of the original, both ideologically and linguistically. Sroka’s libretto is a kind of stylization, while Berwinska’s and Wróblewska’s is a multi-layered interpretation of the Nobel Prize winner’s work.; Po przyznaniu Nagrody Nobla Reymontowi w Ameryce powstała idea wystawienia Chłopów w postaci opery. Libretto jest dziełem Jana Sroki, zaś muzykę skomponował Eugeniusz Walkiewicz. Do premiery nie doszło. W 1972 roku Witold Rudziński skomponował operę Chłopi na podstawie libretta Krystyny Berwińskiej i Wandy Wróblewskiej. Nie można porównać partytur, ponieważ pierwsza zaginęła, można natomiast porównać libretta, co jest moim zamiarem. Libretto Sroki ma postać wierszowaną, Berwińskiej i Wróblewskiej to w gruncie rzeczy tekst spreparowany z misternie powycinanych fragmentów powieści Reymonta. Chociaż oba wyrastają z tego samego źródła, różnią się nie tylko formą, ale także wiernością i oddaniem charakteru pierwowzoru zarówno pod względem ideowym, jak i językowym. Libretto Sroki jest rodzajem stylizacji, Berwińskiej i Wróblewskiej – wielowarstwową interpretacją dzieła noblisty.

2025-12-31T00:00:00Z