http://hdl.handle.net/11089/17377 2026-04-08T08:43:13Z http://hdl.handle.net/11089/17449 Problemy metodyczne w procesie opracowania „Atlasu przemian politycznych na świecie w XX i XXI wieku” Sobczyński, Marek Od początku istnienia Katedry Geografii Politycznej i Studiów Regionalnych prowadzone są w niej studia nad stworzeniem „Atlasu przemian politycznych na świecie w XX wieku”, rozszerzone w ostatnich latach również na pierwsze dekady wieku XXI. Zgromadzone doświadczenie pozwala dokonać przeglądu przyjętej metodyki oraz omówić trudności i bariery z nią związane, występujące w toku zarówno gromadzenia materiału faktograficznego, jak i jego przetworzenia i prezentacji, tak w postaci tekstowej, jak i kartograficznej. W artykule, na podstawie własnych doświadczeń empirycznych, omówiono niektóre aspekty procesu przeprowadzania kwerend faktograficznych, krytycznej oceny wartości pozyskanych informacji, wiarygodności źródeł, trudności związanych z obowiązującymi w różnych częściach świata systemami pomiaru powierzchni oraz odmiennymi sposobami rachuby czasu (kalendarzami). Podjęto analizę rangi dokumentów uchwalanych w tej samej sprawie przez różne instytucje sprawcze, przy uwzględnieniu odmienności ustrojowych w poszczególnych państwach i okresach historycznych. Dokonano krytycznej analizy dostępnych źródeł, ukazując zarazem zmienność dostępności do nich wynikającą z postępu cywilizacyjnego, który nastąpił od czasu podjęcia badań nad „Atlasem” w końcu lat 70. XX wieku. Odniesiono się także do kwestii związanych z procesem prezentacji kartograficznej zmian politycznych w całej ich złożoności, podejmując krytykę niektórych już wydanych atlasów historycznych i wskazując na dobre i złe metody przedstawiania zjawisk na mapie, które mogą być zastosowane w przyszłej publikacji opracowywanego „Atlasu”. Czas, który upłynął od podjęcia studiów nad Atlasem, przyniósł w tej dziedzinie wiele nowoczesnych rozwiązań, które można dziś z powodzeniem zastosować, łącznie z rezygnacją z tradycyjnej drukowanej formy edycji i zastosowaniem formy elektronicznej, w której możliwa jest do uzyskania ruchomość obrazu. Rozważania zilustrowano konkretnymi przykładami opartymi na uzyskanych już wynikach badań i ich dotychczasowej (jakkolwiek w ograniczonej formie) prezentacji.; Since the very beginning of the Department of Political Geography and Regional Studies the study of the creation of the “Atlas of political changes in the World in the 20th century” are conducted, expanded in recent years, also for the first decade of the 21st c. Accumulated experience allows us to revise the used methodology and the difficulties and barriers related thereto occurring during both the accumulation of factual material and its processing and forms of presentation both in text form and cartographic. The article based on own empirical experience discusses some aspects of the process of performing factual queries, critical appraisal of the value of the obtained information, the reliability of sources, difficulties associated with surface measurement systems existing in different parts of the world and different calendars. Author analyzed the rank of documents enacted in the same case by different institutions taking into account the political differences in individual countries and historical periods. There have been critical analysis of available resources and their variable availability resulting from the progress of civilization, which occurred since starting research on “Atlas” in the late 70s. Issues related to the process of cartographic presentation of political change in all their complexity were discussed, taking criticism already issued some historical atlases and pointing out the good and bad methods of presenting phenomena on the map that can be used in future publications of the “Atlas”. 2015-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/17448 Srebrenica: where the war never ended Violante, Antonio In Bosnia and Herzegovina changed both by the 1992–1995 war and the Dayton peace which was imposed from outside and which officialised the nationality-based division of the country, the contrasts that exploded during the conflict are still unsolved. The political forces still base their electoral consent upon nationalistic themes, while the population has lost faith when it comes to a prospective of an economically better future. A good example of this situation is the town of Srebrenica and its surroundings, where Europe’s biggest genocide since WW2 took place. There rest thousands of Muslims killed in July 1995 under the eyes of the UN military forces. The cemetery, a tangible symbol of the horrors which happened at the end of the XX century – not so different from the Nazi concentration camps that were left standing for the whole world to see and for the generations to come to keep as a warning – should inspire absolute respect in anyone. But it does not. This area is inhabited mainly by a Serbian population, and is exposed to insults and abuse from people driving by. Twenty years from the genocide – which is considered as such by Muslims only and not by Serbs – true peace is still far away, and the nationalities – ex enemies but still rivals – think that only their own dead are to be remembered, while those others are only result of media publicity. Yet if all that can happen in the Third millennia Europe, it means that there is still something wrong in the continent.; W Bośni i Hercegowinie, zmienionych zarówno przez wojnę 1992–1995, jak i narzucony z zewnątrz układ z Dayton, który sformalizował podział kraju oparty o przynależność narodowościową, kontrasty i problemy, które wybuchły podczas konfliktu są w dalszym ciągu nierozwiązane. Siły polityczne nadal opierają swoją władzę na kwestiach nacjonalistycznych, podczas gdy ludność straciła już wiarę w możliwość poprawy sytuacji gospodarczej. Dobrym przykładem omówionej sytuacji jest miasto Srebrenica i jego otoczenie, gdzie miało miejsce największe po II wojnie światowej ludobójstwo w Europie. Spoczywają tam tysiące muzułmanów zabitych w lipcu 1995 roku pod okiem sił zbrojnych ONZ. Cmentarz, namacalny symbol tragicznych wydarzeń, jakie miały tu miejsce pod koniec XX wieku – nie tak różny od nazistowskich obozów koncentracyjnych, zachowanych jako miejsca pamięci oraz przestroga dla przyszłych pokoleń – winien wyzwalać w ludziach szacunek. Niestety tak się nie dzieje. Obszar ten zamieszkały jest w większości przez Serbów i stale narażony na obelgi i nadużycia ze strony przechodniów. Dwadzieścia lat po ludobójstwie – które jest uznawane jedynie przez muzułmanów, nie zaś przez Serbów – prawdziwy pokój wydaje się nadal sprawą odległą, zaś grupy narodowościowe – byli wrogowie, ale ciągle rywale – uważają, że tylko ich zmarłym należy się pamięć i szacunek, uznając pozostałe ofiary za efekt rozgłosu medialnego. Jeśli trzecie tysiąclecie Europy naznaczają tak trudne do rozwiązania konflikty, warto podjąć dyskusję nad sytuacją i przyszłością tego kontynentu. 2015-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/17447 Idea podmiotowego sprawstwa w morfologii miast Deptuła, Magdalena Dynamiczny rozwój literatury światowej z zakresu morfologii miast skłania do refleksji nad stanem i kondycją rodzimych badań morfologicznych oraz motywuje do poszerzania spektrum problemów badawczych podejmowanych przez badaczy w Polsce. W związku z powyższym, celem artykułu jest zaprezentowanie nowej na gruncie polskim idei w morfologii miast, jaką jest podmiotowe sprawstwo (agency) oraz zwrócenie uwagi na rolę podmiotów sprawczych (agents of change) jako animatorów/ inicjatorów zmian morfologicznych w przestrzeni miejskiej.; The dynamic development of the urban morphology in the world encourages reflection on the state and condition of the indigenous morphological studies and provokes to broadening the spectrum of research problems undertaken by Polish morphologists. Therefore, the aim of the article is to present new idea in urban morphology, namely the idea of agency and to draw attention to the role of agents of change, as animators/initiators of morphological changes in urban space. The concept of agency, borrowed from sociology to the studies on the structure of cities and its transformations, presents the city as a stage on which subsequent actors/decision makers (owners, architects, developers, planners and others), by playing their roles, transform the urban fabric. Analysis of their activities enables comprehensive understanding of the processes of transformation of urban structures, both in contemporary and historical context. It goes beyond simple descriptive analysis of their evolution and the growth that often suggest the specific self-regulation of urban structures. It also goes well beyond a simple architectural description, which indicates agency only indirectly, through the presentation of the complex nature of urban structures, but often without a clear analysis of personalized information about agents of change. The researches on agency in the urban morphology, successfully undertaken since the 80s of last century, mainly on the grounds of the British school of morphology, currently experience a strong interest in the global studies on cities. They allow the gradation of agents of change in terms of their impact on the structural transformations of cities (and their fragments), both in relation to the present and past; they indicate changes of agents of change in different historical periods, both in terms of their number and provenance; they present the results of their activities in urban space. 2015-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/17446 Modelowanie obiektów topograficznych w bazach danych historycznych Panecki, Tomasz Celem artykułu jest zaproponowanie koncepcji modelowania obiektów topograficznych w bazach danych historycznych w celu integracji geometrycznej i topologicznej. Głównym źródłem danych są mapy archiwalne w różnych skalach opracowane na przestrzeni 150 lat (od przełomu XVIII/XIX do połowy XX wieku). Ze względu na różnorodność materiałów źródłowych w celu integracji geometrii danych topograficznych zaproponowano podejście oparte na metodzie retrogresywnej.; Large informative potential of archive maps makes them a valuable source of spatial and attribute data for historians, geographers, archaeologists and planners. Since their proper application in GIS (Geographic Information System) often requires a proper database elaboration, there have been proposed several concepts of historical spatial databases. However, they do not include the full range of topographic maps’ content, and they were primarily based on secondary data sources (e.g. atlases, dictionaries). The aim of the paper is to propose the concept of topographic objects’ modelling in historical databases which will be based on archived maps in various scales developed over 150 years (eighteenth/nineteenth century – half of the twentieth century). Relating the data with current maps will be available through the connection between planned repository and contemporary spatial databases, e.g. Polish national Database of Topographic Objects (BDOT). In the project materials including Poland in modern borders will be analysed. Due to the variety of source materials, the main objective of text is to present the initial concept of historical topographic objects’ database structure on the example of the integration of topographic data geometry. The problem of how geometry should be stored for each features acquired from the map should be solved. Firstly, each of them can have a separate entry position (Time-slice snapshots) in the database. Secondly, socalled “metaobject” grid with fixed geometry, but variable attributes can be used (Space-time composite). Since archive maps are characterized by a largely low mathematical precision, therefore its content vectorization without considering the topological relationships between features seems to be incorrect. Maps’ elements belonging to the cultural landscape (e.g. settlements, communication network) should rather be stored with fixed geometry and variable attributes. In the contrast, the natural landscape (e.g. hydrography, afforestation), due to the different and difficult to capture changes especially on inaccurate maps (e.g. course of the river) should be stored with individual geometry for each feature depicted on each map. 2015-01-01T00:00:00Z