http://hdl.handle.net/11089/34499 2026-04-04T00:24:15Z http://hdl.handle.net/11089/34513 Accentuating the role of the upbringing society in Korczak’s pedagogy Choczyński, Marcin The aim of the article is to show the sociological elements in the education process that are present in Korczak’s pedagogy, both in its scientific form as well as in his fiction aimed directly at children. Therefore, society with its educational institutions (family, school, boarding school) is recognized in this pedagogy as an important sphere of symbolic references and educational influences. The key role of society (as the most important educational institution) in shaping pupils is present in commonly known works on the sociology of upbringing (including Florian Znaniecki or Józef Chałasiński), while sociological threads in Korczak’s pedagogy have not been a popular topic of separate analysis so far, apart from one monograph devoted to the subject. Therefore, this topic requires in-depth analyses and afterthought. Janusz Korczak emphasizes the role of society in a child’s life, preparing them primarily for participation in social relations, through diverse forms of group life at school, whose most important achievement is the institution of student self-government. It is thus a bridge between student-oriented education and the traditional pedagogical message, involving the transmission of the requirements of specific social roles.; Celem artykułu jest ukazanie socjologicznych elementów w procesie wychowania, które obecne są w pedagogice Korczakowskiej, zarówno w jej naukowej postaci, jak również w twórczości beletrystycznej skierowanej bezpośrednio do dzieci. Zarówno społeczeństwo, jak i jego instytucje wychowawcze (rodzina, szkoła, internat) będą więc odnotowane w tej pedagogice jako ważna płaszczyzna odniesień symbolicznych, wpływów wychowawczych. Kluczowa rola społeczeństwa (jako najważniejszej instytucji wychowawczej) w kształtowaniu wychowanków obecna jest w powszechnie znanych pracach dotyczących socjologii wychowania (m.in. u Floriana Znanieckiego czy też Józefa Chałasińskiego), natomiast wątki socjologiczne w pedagogice Korczakowskiej nie były dotychczas popularnym tematem oddzielnych analiz, oprócz jednej przedmiotowej monografii. Dlatego też temat ten domaga się pogłębionych analiz i uzupełnień. Janusz Korczak uwypukla rolę społeczeństwa w życiu dziecka, przygotowując je przede wszystkim do uczestnictwa w relacjach społecznych poprzez zróżnicowane formy życia grupowego w szkole, której najbardziej doniosłym osiągnięciem jest instytucja samorządu uczniowskiego. Stanowi tym samym pomost pomiędzy wychowaniem zorientowanym na ucznia a tradycyjnym przekazem pedagogicznym, zakładającym przekaz wymagań określonych ról społecznych. 2020-06-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/34512 Actors in the social world of public drama theatre in Poland during the communist period and in the 21st century. A comparative analysis Zimnica-Kuzioła, Emilia This article aims to provide a comparative analysis of the social condition of actors during the communist era in Poland and after the political transformation of 1989. The empirical material used by the author includes popular science publications devoted to actors of Polish public drama theatres as well as free-flowing interviews conducted by the author in 2015–2017 with theatre artists representing six Polish theatrical centres. Actors who remember the period of the People’s Republic of Poland well are nostalgic about the past theatrical life, they remember being on familiar terms within theatre teams, anti-rankism, and the inclusion of technical and administrative staff in the community of artists without emphasising hierarchies. Today, the social, ideological and political divides in theatre teams are more noticeable. Distinguished actors are being challenged by young colleagues, while they were held in high regard in the past. Nowadays, multi-active actors demythologise the profession of an actor and point to the decline of the professional ethos.; Celem artykułu jest analiza porównawcza kondycji społecznej aktorów w okresie PRL-u i po transformacji ustrojowej 1989 roku. Materiałem empirycznym, jaki wykorzystuje Autorka, są publikacje popularnonaukowe poświęcone aktorom polskich publicznych teatrów dramatycznych i przeprowadzone przez nią – w latach 2015–2017 – wywiady swobodne z twórcami teatralnymi, reprezentującymi sześć polskich ośrodków teatralnych. Aktorzy, którzy dobrze pamiętają okres PRL-u, z nostalgią wspominają miniony czas w życiu teatralnym, pamiętają familiarne stosunki w zespołach, antyrankizm, włączanie pracowników technicznych i administracyjnych do wspólnoty twórców, bez podkreślania jakiejkolwiek hierarchii. Współcześnie podziały społeczne, ideologiczne i polityczne w zespołach są bardziej widoczne. Młodzi aktorzy częściej kwestionują autorytety, w minionej epoce zasłużeni aktorzy darzeni byli wielkim szacunkiem. Współcześnie multiaktywni aktorzy demitologizują profesję aktorską, zwracają uwagę na upadek zawodowego etosu. 2020-06-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/34511 Film and cinema as a subject of sociological study. Between tradition and the present Wejbert-Wąsiewicz, Ewelina Relations between sociology and cinema span over a hundred years. The author’s task is to reflect on this fact and, as a result, to present her own theoretical and methodological concept. Constructive framing is done in a historical perspective supplemented with methodological reflections using a variety of existing materials, scientific publications (library query) and the author’s own analyses. The basic research question concerns the state of the subdiscipline: what methodological, empirical and theoretical proposals have been developed; to what extent are they currently up to date or cultivated by scholars? A look at the broad heritage of the sociology of film and cinema allows us to see the gaps to be filled in in the area of empiricism and theory. This article does not address the reasons for this state of affairs in great detail, but merely indicates that an in-depth study of relationships and embedding data in the light of Bruno Latour’s actor-network theory or Pierre Bourdieu’s field concept could shed light on the issue from a different angle, in this case – the scope of the sociology of knowledge. One of the conclusions is that the sociology of film has a faint presence in the field of the sociology of art. The author tries to revive the old postulates of the Polish sociologists of culture and film (including A. Kłoskowska, C. Prasek, K. Żygulski), drawing theoretical inspiration from the philosophy of Ernst Cassirer and also using experience from her own research. What emerges as a result is a research model proposal (along with a research tool) in the field of the sociology of film/cinema, aimed at the cognition and comparison of images of reality.; Związki socjologii i kina trwają ponad sto lat. Zadaniem autorki tekstu jest refleksja nad tym faktem, a w efekcie prezentacja własnej koncepcji teoretyczno-metodologicznej. Konstruktywne ramowanie dokonuje się w perspektywie historycznej uzupełnianej o refleksje metodologiczne z wykorzystaniem różnorodnych materiałów zastanych, publikacji naukowych (kwerenda biblioteczna) oraz własnych analiz. Podstawowe pytanie badawcze dotyczy stanu subdyscypliny: jakie propozycje metodologiczne, empiryczne i teoretyczne zostały wypracowane; na ile są one współcześnie aktualne, czyli uprawiane przez uczonych? Spojrzenie na szerokie dziedzictwo socjologii filmu i kina pozwala dostrzec „białe plamy” w obszarze empirii i teorii. W niniejszym artykule nie podejmowano szerzej powodów tego stanu rzeczy, jedynie zasygnalizowano, iż dogłębne zbadanie relacji i osadzenie danych w świetle teorii aktora-sieci Bruna Latoura czy koncepcji pola Pierre’a Bourdieu mogłoby rzucić światło na zagadnienie z innej strony, w tym przypadku – z zakresu socjologii wiedzy. Jednym z wniosków jest nikła obecność socjologii filmu w polu socjologii sztuki. Autorka próbuje ożywić stare postulaty rodzimych socjologów kultury i filmu (m.in. A. Kłoskowskiej, C. Praska, K. Żygulskiego), czerpiąc inspirację teoretyczną z filozofii Ernsta Cassirera, a także wykorzystując doświadczenia z własnych badań. W efekcie wyłania się propozycja modelu badań (wraz z narzędziem badawczym) z zakresu socjologii filmu/kina zorientowanych na poznanie i porównanie obrazów rzeczywistości. 2020-06-30T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/34510 Cinema for children in Poland – a bastard child of popular culture, an element of cultural education Franckiewicz-Olczak, Izabela In the mid-1950s, film sealed its place in the world of art with the voice of essentialist theories. At the same time, it did not give up its status as mass entertainment, which it had acquired at the beginning of cinematography’s development. Over the years, it has also developed its position as an educational medium, and its importance and impact on culture created the need for film studies. And although knowledge of film and cinematography is being introduced to school curricula, not only in Poland, the negative view that film is purely for entertainment purposes still prevails. Focusing on the subject outlined, the article refers to the results of research on film knowledge among children and young people, and on the cultural choices (using data on film choices) of parents and caregivers, to analyze the place and role of film in children’s and young people’s development.; Film w połowie lat pięćdziesiątych XX wieku głosem esencjalistycznych teorii filmowych przypieczętował swą przynależność do świata sztuki. Jednocześnie nie zrezygnował z, istniejącej od początku swego rozwoju, etykiety rozrywki dla mas. Na przestrzeni lat wypracował sobie również statut medium edukacyjnego, a jego znaczenie i wpływ na kulturę stworzyły potrzebę edukacji filmowej. I choć wiedza o filmie i kinematografii wprowadzana jest do programów nauczania w szkołach nie tylko w Polsce, nadal pokutuje nacechowane pejoratywnie przekonanie o wyłącznie rozrywkowym charakterze sztuki filmowej. Artykuł koncentrując się na nakreślonej tematyce, odwołuje się do wyników badań dotyczących wiedzy o filmie wśród dzieci i młodzieży oraz wyborów kulturalnych (wykorzystując dane dotyczące wyborów filmowych) opiekunów dzieci w celu analizy miejsca i roli filmu w rozwoju dzieci i młodzieży. 2020-06-30T00:00:00Z