http://hdl.handle.net/11089/10145 Tue, 07 Apr 2026 22:19:09 GMT 2026-04-07T22:19:09Z http://hdl.handle.net/11089/17090 Miasta-ogrody, utopia a rzeczywistość Baranowska, Magdalena The garden-city idea was created in Great Britain in the end of the 19lh century, when in London and in other industrial cities, problems related with housing and employment have distinctly intensified. They were mainly resulting from the lack of balance between population growth and urban and institutional development of the cities areas. On the one hand progressing industrialization was drawing people in masses into the cities, causing its overcrowding, lack of houses, water, epidemics and increasing expenses of living. On the other hand, migration from peripheries and rural areas was depriving it of man-power, capital and sources that could contribute to the local economic growth. As a consequence of that standard of life of the local communities suffered substantial degradation. The recipe on this situation was suppose to be an Ebenezer Howard s idea of the city and garden connection — the area of intensive development with the green area that distinctly stands out from the surrounding space. The idea was creating a new model of the city and was aiming to increase the quality of urban life and also counteract risk factors and problems of the industrial cities. First garden-eities (Welwyn and Letchworth Garden City) were founded in the beginning of the 20'11 century, and in the short time the idea itself achieved significant popularity all over the World, including Poland. Here garden-cities were created in the surrounding of the large urban centres, amongst others: around Warsaw (e.g. Podkowa Leśna), Katowice (e.g. Giszowiec), Częstochowa (e.g. Żarki) and Łódź (Kolumna-Las, Tuszyn-Las, Grotniki, Sokolniki). However, there were many differences between English and Polish interpretation of the Howard’s idea. Mostly they were resulting from different political and social situations in these two countries but also from a different purpose of its erection. The aim of the article is to elucidate the origins of the garden-city idea and to present and compare the development of an idea on the British and Polish ground, based on the examples of the pioneer Welwyn and Letchworth City Garden and those founded in the surrounding of the city of Łódź. In the paper the attempt was made to investigate and define on what scale the idea of garden-cities was accomplished on the research area, what evolution it went through, and in which degree its effects are distinguished in the contemporary cultural landscape of analysed estates.; Celem artykułu jest wyjaśnienie genezy koncepcji miast-ogrodów oraz przedstawienie i porównanie jej rozwoju w Wielkiej Brytanii i w Polsce na przykładzie pionierskich osiedli Letchworth i Welwyn Garden City oraz podłódzkich jednostek powstałych zgodnie z założeniami analizowanej idei. W artykule dokonano próby zbadania i określenia, na ile idea miast-ogrodów została zrealizowana na badanym obszarze, jaką przeszła ewolucję i w jakim stopniu jej efekty odznaczają się w obecnym krajobrazie kulturowym analizowanych osiedli. Mon, 01 Jan 2007 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/17090 2007-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/17089 Globalizacja, multikulturalizm i przemiany tożsamości Rembowska, Krystyna In the past the perception of cultural reality was influenced by the tendency to construct the world image in terms of the dichotomy: centre-peripheries. Owing to technological, scientific and military superiority and mobility of western culture, a great part of the world came under influence of European culture, which has been a driving force behind economic, social and political development of the world. The well-known phrase “the West and the rest” expressed adequately the situation. In the aftermath of the Second World War the old imperial order has changed radically. The years 1960s saw an independence boom in Africa and other parts of the world. Post-colonial processes that followed resulted in a new, totally different ethnic order. At the same time, representatives of “peripheral” cultures came to Europe and North America, forming ethnic minorities that gradually became permanent elements of ethnic landscapes. The centre-periphery concept became antiquated. The world became a global ecumene, although ethnic and national considerations did not lose their importance. Turn to ethnic roots and tribal groupings is a phenomenon evident in the modern world dominated by international corporations and information networks (Burszta 1998). Multiculturalism of the world becomes increasingly apparent, although in a different way than it was described by traditional geography or cultural anthropology. Today multiculturalism manifests itself, first of all, as a problem of cultural differences within individual states where ethnic, religious, sexual minorities struggle for their place in the national culture.; Świat staje się dziś coraz bardziej wielokulturowy. Procesy społeczne, ekonomiczne, kulturowe i demograficzne w coraz większym stopniu przekraczają tradycyjnie rozumiane granice narodowe, państwowe i kulturowe. W efekcie migracji i działalności mediów pojawia się zjawisko nazywane globalną implozją albo peryferyzacją centrum. Dochodzi do procesu deterytorialności kultur. Mon, 01 Jan 2007 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/17089 2007-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/17088 Muzułmanie w polskich dziejach i przestrzeni Rykała, Andrzej Today’s Poland is home to some 20-30 thousand Muslims, up from 5,000 in the early 1990s. This 15-years period saw 4-5-fold increase in the number of Muslims accompanied by changes in their socio-ethnic structure. Tatars ceased to represent the majority of Muslims in Poland. As a result of an influx of Muslims from the Near East and Arabic countries (some 20,000 from the 1960s to the late 1980s), mainly for studies, this group gradually gained numeric superiority within the Muslim circles. Some of them took up permanent residence in Poland and set up families thus enlarging the Muslim community. Polish converts should be also taken into account, although often their contacts with Islam are short-lived.; W ciągu stuleci Tatarzy byli właściwie jedynymi wyznawcami islamu w Polsce. Współcześnie społeczność tatarska utraciła „monopol” na reprezentowanie tego środowiska religijnego. W wyniku imigracji do Polski, szczególnie w ostatnich kilkudziesięciu lalach, wzrosła liczba muzułmanów innego pochodzenia etnicznego. W artykule podjęta została problematyka dotycząca genezy mniejszości muzułmańskiej, jej liczebności, a także opcji tożsamościowo-pokoleniowych i działalności organizacyjnej muzułmanów w Polsce. Zmiana ukształtowanej przez lata proporcji wewnątrz tutejszej mniejszości muzułmańskiej nakazuje także zastanowić się nad przyszłością islamu w Polsce - czy będzie on bliższy modelowi „tatarsko-europejskiemu” czy też jego „arabsko-bliskowschodniej” wersji. Artykuł jest poszerzoną wersją referatu opublikowanego w materiałach pokonferencyjnych: M. Koter, K. Heffner (red.), The role o f borderlands in United Europe, „Region and Regionalizm”, No. 7, vol. 2, University o f Lodz, Silesian Institute in Opole, Silesian Institute, Łódź-Opole 2005, s. 131-147. Mon, 01 Jan 2007 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/17088 2007-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/17052 Społeczno-ekonomiczne zróżnicowanie gmin wiejskich w województwie łódzkim Jażdżewska, Iwona The paper is focused on the socio-economical diversity of the rural communes of Lodz Province. It presents relationships between 28 selected diagnostic features. It asks whether geographical position has influence on the socio-economical situation. The paper show that the neighbourhood of the city has good impact both social and economical features of the rural communes. The main road has moderate influence on the economical development rural communes. On the other hand the railway is of no importance on the rural community. The study of socio-economical differences among the rural communes based on method ¿-means. It makes six difference clusters.; W artykule przedstawiono zróżnicowanie społeczno-ekonomiczne w 135 gminach wiejskich województwa łódzkiego w 2002 r. Przedstawiono zależności między wybranymi cechami diagnostycznymi oraz przeprowadzono klasyfikacje i regionalizację gmin wiejskich na podstawie różnych kryteriów (ekonomicznych, społecznych, rolniczych). Zbadano również współzmienność miedzy cechami środowiskowymi (poziom ekonomiczny, rolniczy, społeczny) a zmiennymi geograficznymi, takimi jak położenie gminy w sąsiedztwie miast, oraz ich dostępnością komunikacyjną (drogową i kolejową). Sąsiedztwo miast (szczególnie Łodzi) wpływało pozytywnie zarówno na cechy społeczne, jak i ekonomiczne w gminach wiejskich. Zanotowano brak wpływu linii kolejowej na badane wskaźniki, co sugeruje wniosek o coraz mniejszej roli tego środka komunikacji w rozwoju ekonomicznym gmin wiejskich. Występuję za to umiarkowany dodatni wpływ dróg krajowych na poziom ich rozwoju ekonomicznego. Wybrane zmienne geograficzne są silnymi determinantami zróżnicowania społeczno-ekonomicznego gmin wiejskich. Mon, 01 Jan 2007 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/17052 2007-01-01T00:00:00Z