http://hdl.handle.net/11089/57394 Fri, 03 Apr 2026 19:13:44 GMT 2026-04-03T19:13:44Z http://hdl.handle.net/11089/57400 Zasada zdolności do świadczenia podatkowego w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 21/14 Prejs, Ewa In this article, the author examines the constitutional limits of taxing power in light of the ability-to-pay principle and the protection of human dignity, with particular reference to the Constitutional Tribunal’s judgment of 28 October 2015, case K 21/14 which articulated the duty to ensure non-taxation of the subsistence minimum and to provide mechanisms for making that guarantee effective in practice (including indexation). The author presents the structural elements of personal income tax (the rate schedule, tax-reduction amount/tax-free allowance, tax-deductible costs, aggregation or separation of income sources, and loss-offset rules) and argues that the effective protection of the subsistence minimum requires an assessment of the total tax burden rather than of the parameters of the rate-schedule “segment” alone. The coexistence of distinct regimes (general progressive taxation under the scale, the flatrate regime, and the lump-sum regime) produces inconsistencies in the reach of protective instruments and may undermine the guarantee function of the subsistence minimum. On this basis, the author formulates de lege ferenda proposals concerning the following: the introduction of a universal tax credit that would perform the function of a “tax-free allowance” across all income sources; the adoption of limited cross-basket aggregation or, alternatively, a uniform, source-neutral income threshold protected from taxation; allowance for partial cross-basket loss offset at least up to the level of the subsistence minimum; and the implementation of automatic indexation of relevant parameters. The proposed directions are intended to restore systemic coherence and conformity with the axiological framework of Articles 2, 30 and 84 of the Polish Constitution, as invoked by the Constitutional Tribunal in case K 21/14.; Autorka poddaje w artykule analizie konstytucyjne granice władztwa daninowego w świetle zasad zdolności płatniczej oraz ochrony godności człowieka, ze szczególnym uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 r., sygn. K 21/14, który nakreślił obowiązek zapewnienia nieopodatkowania minimum egzystencji oraz mechanizmów jego urealniania. Autorka prezentuje konstrukcyjne elementy podatku dochodowego od osób fizycznych (skala, kwota zmniejszająca podatek/kwota wolna od opodatkowania, koszty uzyskania przychodów, łączenie bądź separacja źródeł, kompensata strat) i wskazuje, że realna ochrona minimum egzystencji wymaga oceny całkowitego obciążenia, a nie tylko parametrów „segmentu” skali podatkowej. Zróżnicowanie reżimów (opodatkowanie na zasadach ogólnych według skali, podatek liniowy, ryczałt) prowadzi do niespójności w zakresie zastosowania instrumentów ochronnych i może niweczyć funkcję gwarancyjną minimum egzystencji. Na tej podstawie formułuje wnioski de lege ferenda dotyczące wprowadzenia uniwersalnego kredytu podatkowego pełniącego funkcję „kwoty wolnej” we wszystkich źródłach dochodów, ograniczonej agregacji lub jednolitego, niezależnego od źródła przychodów progu dochodu objętego ochroną, częściowej kompensaty strat między segmentami co najmniej do wysokości minimum egzystencji oraz automatycznej waloryzacji parametrów. Proponowane kierunki mają przywrócić spójność systemową i zgodność z aksjologią art. 2, 30 i 84 Konstytucji, do której nawiązuje TK w wyroku K 21/14. Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/57400 2025-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/57398 Dysponowanie placówką jako przesłanka powstania zakładu podatkowego w dobie upowszechnienia się pracy zdalnej Buława, Piotr The growing popularity of remote work, particularly in the form of the home office, has led to the questioning of the long-held assumption that the establishment of a permanent establishment in the country of employment requires the physical possession of premises (e.g. the employee’s house) by the employer. This has resulted in different interpretation of the need to have premises at one’s disposal by the Polish National Tax Information Office in its tax rulings and by the administrative courts in their case law. This divergence has been evident since 2015. However, analysing these rulings and case law leads to the conclusion that the necessity to have premises at one’s disposal as a prerequisite for the establishment of a PE is currently supported exclusively by the text of the Commentary on the OECD Model Convention. Conversely, a linguistic, systematic and functional interpretation of the very definition of a permanent establishment contained in Article 5(1) of the OECD Model Convention, disregarding the content of the Commentary, suggests that having premises at one’s disposal is no longer a premise limiting the establishment of a PE.; Wzrost popularności pracy zdalnej, zwłaszcza w formie home office, prowadzi do podważenia dotychczasowego założenia, zgodnie z którym powstanie zakładu podatkowego w państwie zatrudnienia wymaga fizycznego dysponowania placówką (np. mieszkaniem pracownika) przez pracodawcę. Konsekwencją tego jest odmienne rozumienie potrzeby dysponowania placówką przez Krajową Informację Skarbową w jej interpretacjach podatkowych oraz przez sądy administracyjne w ich orzecznictwie. Rozbieżność taka jest widoczna od 2015 r. Analiza tych interpretacji oraz orzecznictwa prowadzi jednak do wniosku, że obecnie wyłącznie treść Komentarza do Konwencji Modelowej OECD przemawia za koniecznością dysponowania placówką jako przesłanką powstania zakładu podatkowego. Tymczasem wykładnie literalna, systemowa i funkcjonalna samej definicji zakładu podatkowego, zawartej w art. 5 ust. 1 Modelowej Konwencji OECD z pominięciem treści tego Komentarza, prowadzą do wniosku, że dysponowanie placówką nie jest już przesłanką warunkującą powstanie zakładu podatkowego. Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/57398 2025-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/57399 Glosa krytyczna do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2024 r., sygn. I SA/Wr 104/24 Gajdzińska, Kamila This critical commentary concerns the judgment of the Voivodeship Administrative Court in Wrocław of 25 June 2024 (case no. I SA/Wr 104/24), in which the court dismissed the complaint of M LLC against an individual tax ruling issued by the Director of National Tax Information regarding the recognition of taxable income arising from the merger of sister companies with the same sole shareholder. The commented judgment is of precedential importance for corporate restructuring practices in Poland as it endorses a strict literal interpretation of the tax provisions, leading to economically unjustified taxation of reorganization operations. The court’s erroneous position creates a significant tax barrier to company consolidation within corporate groups, thereby hindering economic efficiency and the competitiveness of Polish enterprises in the European market. The author provides a critical analysis of the interpretation adopted by the court with respect to Article 12(1)(8d) of the Corporate Income Tax Act, demonstrating its inconsistency with the economic substance of the transaction, the principle of tax neutrality in business reorganizations, and the constitutional principle of equality in taxation. Particular attention is given to the court’s failure to recognize the absence of any actual economic gain in mergers between companies belonging to the same corporate group, which contradicts the fundamental principles of fair taxation – especially the principle that only real increases in wealth should be subject to taxation. The commentary presents arguments in favor of a systematic and teleological interpretation that would uphold the economic neutrality of such transactions, and includes de lege ferenda proposals aimed at explicitly ensuring the tax neutrality of these operations, in accordance with the axiological framework of EU law expressed in Council Directive 2009/133/EC.; Niniejsza glosa krytyczna dotyczy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2024 r. (sygn. I SA/Wr 104/24), w którym sąd oddalił skargę spółki M Sp. z o.o. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie powstania przychodu podatkowego w wyniku połączenia spółek siostrzanych mających tego samego jedynego udziałowca. Komentowane orzeczenie ma precedensowy charakter dla praktyki restrukturyzacji przedsiębiorstw w Polsce, gdyż sankcjonuje rygorystyczną wykładnię literalną przepisów, która prowadzi do ekonomicznie nieuzasadnionego opodatkowania operacji reorganizacyjnych. Nieprawidłowe stanowisko sądu kreuje istotną barierę podatkową dla konsolidacji spółek w ramach grup kapitałowych, hamując efektywność gospodarczą i konkurencyjność polskich przedsiębiorstw na rynku europejskim. Autorka prezentuje krytyczną analizę przyjętej wykładni art. 12 ust. 1 pkt 8d ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wskazując na jej sprzeczność z ekonomiczną istotą transakcji, zasadą neutralności podatkowej reorganizacji przedsiębiorstw oraz konstytucyjną zasadą równości opodatkowania. Szczególne znaczenie ma nieuwzględnienie przez sąd braku rzeczywistego przysporzenia majątkowego w przypadku połączenia spółek należących do tej samej grupy kapitałowej, co pozostaje w opozycji do fundamentalnych zasad sprawiedliwego opodatkowania, w tym zasady opodatkowania wyłącznie realnych przyrostów majątkowych. W glosie przedstawiono argumentację za stosowaniem wykładni systemowej i teleologicznej, która respektowałaby ekonomiczną neutralność transakcji, a także postulaty de lege ferenda zmierzające do jednoznacznego uregulowania neutralności podatkowej takich operacji, zgodnie z aksjologią prawa unijnego wyrażoną w dyrektywie Rady 2009/133/WE. Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/57399 2025-12-31T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11089/57396 Test substancji ekonomicznej w przypadku spółek pośredniczących – klauzula rzeczywistego właściciela a recharakteryzacja transakcji Jankowski, Jakub; Smoleń, Katarzyna The article examines the economic substance test as applied to conduit companies, analysing the interaction between the beneficial ownership clause (beneficial owner) and transaction recharacterisation (non-recognition) in tax law. The authors review the evolution of the beneficial ownership concept in the context of the OECD Model Tax Convention Commentary, comparing it with the methodology used to assess economic substance under transfer pricing rules. Drawing on case law of the Court of Justice of the European Union (CJEU) as well as domestic and foreign courts, the article argues that the modern approach to assessing economic substance extends beyond formal legal ownership criteria and involves a more comprehensive evaluation of actual business activity. The paper also highlights the growing overlap between mechanisms typical of the WHT and TP regimes, which necessitates balancing the effectiveness of anti-avoidance measures with the protection of taxpayers’ rights. The central thesis is that while the economic substance test serves an anti-abuse function in both regimes, it differs in scope, purpose, and intensity of assessment: under the BO clause it has a binary (qualifying) character, whereas in transfer pricing it operates as a tool for calibrating the allocation of functions and income within multinational groups.; Artykuł podejmuje problematykę testu substancji ekonomicznej w odniesieniu do spółek pośredniczących, analizując wzajemne relacje pomiędzy klauzulą rzeczywistego właściciela (beneficial owner) a recharakteryzacją transakcji (non-recognition) w prawie podatkowym. Autorzy dokonują przeglądu ewolucji koncepcji rzeczywistego właściciela w świetle Komentarza do Modelowej Konwencji OECD, zestawiając ją z metodyką badania substancji ekonomicznej stosowaną na gruncie przepisów o cenach transferowych. Na podstawie analizy orzecznictwa TSUE oraz sądów krajowych i zagranicznych autorzy stwierdzają, że współczesne podejście do oceny substancji ekonomicznej wykracza poza formalnoprawne kryteria własności i obejmuje bardziej złożoną ocenę prowadzonej działalności. Wskazują także na przenikanie się mechanizmów charakterystycznych dla reżimów WHT oraz TP, co prowadzi do konieczności zrównoważenia skuteczności przeciwdziałania nadużyciom z ochroną praw podatników. Zasadniczą tezą artykułu jest stwierdzenie, że test substancji ekonomicznej – choć w obu reżimach pełni w istocie funkcję antyabuzywną – różni się co do zakresu, celu i intensywności oceny: w klauzuli BO ma charakter binarny (kwalifikacyjny), a w ramach TP stanowi narzędzie kalibracji rozkładu funkcji i dochodów w grupach powiązanych. Wed, 31 Dec 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11089/57396 2025-12-31T00:00:00Z