Syntaktyczne sposoby wyrażania czasu w historii polszczyzny

Abstract

Celem rozprawy jest zbadanie użycia i rozwoju okolicznika czasu w historii języka polskiego wyrażonego formami przypadkowymi i przyimkowymi. Autora interesują konstrukcje przekazujące informację temporalną, które w różnym czasie pojawiały się i wychodziły z użycia, oraz te, które są nadal obecne w języku polskim, a więc konstrukcje kazualne, konstrukcje analityczne z przyimkami pierwotnymi, konstrukcje z przyimkami wtórnymi, wyrażenia nie zleksykalizowane jako przyimki, ale pełniące funkcję przyimków wtórnych, wyrażenia dwuprzyimkowe. Dysertacja ma charakter historyczny i zawiera analizę materiału od czasów najdawniejszych po współczesność. Podstawę analizy stanowią teksty piśmiennictwa polskiego: utwory literatury pięknej, księgi sądowe, konstytucje sejmowe, utwory epistolograficzne, pisma polityczno-społeczne, pamiętniki, współczesne czasopisma w postaci prasy codziennej i tygodników, a także słowniki języka polskiego i języka pisarzy i poetów. Najpierw rozpatrywane są konstrukcje kazualne czasu, a następnie konstrukcje analityczne. Najbardziej rozbudowana jest część druga pracy, w której wyróżniono konstrukcje z przyimkami pierwotnymi, konstrukcje z przyimkami wtórnymi, wyrażenia nie zleksykalizowane jako przyimki i wyrażenia szeregowe, dwuprzyimkowe.