Działanie i język. Studium z radykalnej filozofii praktycznej

Abstract

W niniejszej rozprawie autor pojmuje praktykę jako działanie, które czyni działającego tym, czym jest. W pierwszym rozdziale, poświęconym myśli greckiej, stara się uwydatnić historycznie pierwotny sens praktyki jako ćwiczenia duchowego. Wychodzi od umiarkowanego ujęcia Arystotelesa, który podkreśla etyczny sens praxis. Następnie przechodzi do radykalnego ujęcia Platona, który patrzy na aktywność ludzką z punktu widzenia drogi duchowej (drogi kształcenia lub uczenia się). Ścisły związek praktyki i kształcenia (w skrajnym przypadku, samokształcenia) stanowi podstawowy rys greckiej kultury praktycznej. Refleks tego pierwotnego związku odnajdujemy w podanej na wstępie potocznej definicji pojęcia praktyki. Wszelako, w filozofii greckiej, zwłaszcza w platońskiej, przyjmuje on radykalny sens: praxis jest w takiej mierze uczeniem się, w jakiej jest oduczaniem się. Podstawową funkcją kształcenia jest oderwanie duszy człowieka od tego, co on posiada, z czym obcuje, do czego jest przywiązany (ta sfera, która ma być przekroczona, obejmuje nie tylko naturalne przedmioty, ale również wytwory człowieka, władzę, status społeczny, mniemania, jak również cechy osobowe, które człowiek posiada niejako „na własność”, w ostateczności nawet słowa i pojęcia jako podobizny prawdy). Praktyka filozoficzna jest szkołą negacji.