Rolnictwo marokańskie i rozwój obszarów wiejskich na przykładzie Al-Kary

Abstract

Celem artykułu jest ukazanie roli rolnictwa w rozwoju obszarów wiejskich Maroka na przykładzie gminy Al-Kara w regionie Casablanca-Settat. W badaniu zastosowano analizę literatury przedmiotu, wykorzystanie danych statystycznych oraz badania terenowe prowadzone w latach 2021–2024 (obserwacje, wywiady z rolnikami, dokumentacja fotograficzna). Przeprowadzona analiza pokazuje, że w Al-Karze dominują małe gospodarstwa rodzinne, łączące zboża z ogrodnictwem i hodowlą kóz oraz owiec; rozwój napędzają spółdzielczość, modernizacja nawadniania i integracja z łańcuchami wartości (oliwa, warzywa). Kluczowe bariery w rolnictwie to susze, degradacja gleb, niedobory wód gruntowych, rozdrobnienie gruntów i ograniczony dostęp do finansowania. Rekomenduje się podejście place-based oparte o mikronawadnianie i praktyki agroekologiczne, ubezpieczenia indeksowe, wsparcie spółdzielni oraz rozwój nisz (agroturystyka, produkty ekologiczne, certyfikacja jakości, logistyka chłodnicza). Studium przypadku świadczy o lokalnej implementacji programów rolniczych i oferuje wskazania dla decydentów politycznych oraz inicjatyw społecznych zwiększających odporność i dochody gospodarstw.

The aim of this paper is to show the role of agriculture in the development of rural areas in Morocco, using the example of the municipality of Al-Kara in the Casablanca- Settat region. The study uses literature analysis, statistical data, and field research conducted between 2021 and 2024 (observations, interviews with farmers, and photographic documentation). The analysis shows that Al-Kara is dominated by small family farms combining cereals with horticulture and goat and sheep breeding; development is driven by cooperatives, irrigation modernisation, and integration into value chains (olive oil, vegetables). Key barriers to agriculture include droughts, soil degradation, groundwater shortages, land fragmentation, and limited access to finance. A place-based approach, incorporating micro-irrigation and agroecological practices, index insurance, cooperative support, and niche development (such as agritourism, organic products, quality certification, and cold chain logistics), is recommended. The case study provides empirical evidence on the local implementation of agricultural programsand offers guidance for policies and community initiatives that increase farm resilience and income.