Udział czynnika społecznego w orzekaniu w polskim procesie karnym

Abstract

Tematem rozprawy doktorskiej jest zagadnienie udziału czynnika społecznego w orzekaniu w polskim procesie karnym, co oznacza partycypację obywateli – sędziów niezawodowych w rozpoznawaniu spraw karnych. Ich obecność i rola w procesie różni się od innych przejawów realizacji zasady udziału czynnika społecznego w rozprawie głównej. W fazie orzekania (podczas rozprawy oraz narady i głosowania) uczestniczą jedynie ławnicy. Struktura pracy skupia się głownie na dwóch metodach badawczych – prawnoporównawczej i formalno-dogmatycznej. Pierwszy rozdział pracy to rozdział historycznoprawny. W drugim rozdziale rozprawy doktorskiej zastosowano metodę komparatystyczną. Celem wskazanego rozdziału było poszukiwanie konstrukcji z prawa obcego, w zakresie udziału czynnika społecznego w orzekaniu w procesie karnym, które mogłyby zostać inkorporowane do polskiego porządku prawnego. Trzeci rozdział stanową badania formalno-dogmatyczne. Udział czynnika społecznego w prawie polskim (w zakresie procedur) ma swoją podstawę w przepisach kodeksu postępowania karnego i postępowania cywilnego sensu largo (prawo rodzinne i prawo pracy). Podstawę prawną konstrukcji stanowią również przepisy Konstytucji RP oraz uregulowania ustrojowe. W rozdziale tym dokonano analizy przedmiotowych regulacji. W czwartym rozdziale rozprawy doktorskiej poczyniono badania formalno-dogmatyczne w zakresie projektów ustawodawczych w odniesieniu do instytucji sędziego pokoju. W piątym rozdziale zastosowano metodę empiryczną. Przedstawiono w nim wyniki badań, obejmujących wywiady z przedstawicielami wymiaru sprawiedliwości (sędziami i ławnikami) w zakresie świadomości prawnej obywateli sprawujących wymiar sprawiedliwości i podejście prawników praktyków do społeczeństwa. W szóstym rozdziale rozprawy doktorskiej podjęto próbę stworzenia modelu udziału czynnika społecznego w orzekaniu w polskim procesie karnym.

Topic of this doctoral dissertation is the issue of participation of the social factor in adjudicating in Polish criminal process, which implies the participation of citizens – lay judges – in criminal trial. Their presence and the role in the process differs from other examples of the principle of the social factor in the trial. During the adjudicating phase (the trial, deliberations, and voting), only lay judges can participate. The first chapter is based on the historical method. The second chapter presents a comparative method. The purpose of this chapter was to explore constructs from foreign law regarding the participation of the social factor in criminal proceedings that could be incorporated into the Polish law. The third chapter presents formal-dogmatic research. The participation of the social factor in Polish law (in terms of procedures) is based on the provisions of the Code of Criminal Procedure and the broader sense of civil procedure (family law and labor law) and includes provisions of the Constitution of the Republic of Poland and systemic regulations. The fourth chapter conducts formal-dogmatic research on legislative proposals regarding the institution of justice of the peace. The fifth chapter presents an empirical method - the results of research, including interviews with representatives of the justice system (judges and lay judges) regarding the legal awareness of citizens administering justice and the lawyers’ perspective of the society. The sixth chapter of the doctoral dissertation attempts to introduce a model of the participation of the social factor in adjudicating in Polish criminal proceedings.