Stosowanie nietypowych form zatrudnienia z naruszeniem prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych – diagnoza oraz perspektywy na przyszłość

Abstract

Monografia stanowi podsumowanie jubileuszowej V Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej z cyklu „Nietypowe stosunki zatrudnienia” zorganizowanej na Wydziale Prawa UŁ z inicjatywy prof. UŁ dra hab. Tomasza Duraja w dniach 1–2 grudnia 2022 r. przez Centrum Naukowe Nietypowych Stosunków Zatrudnienia oraz Studenckie Forum Naukowe Nietypowych Stosunków Zatrudnienia WPiA UŁ, a także Okręgowy Inspektorat Pracy w Łodzi. Dynamiczny rozwój nietypowych form zatrudnienia prowadzi do prekaryzacji rynku pracy, generując niepewność i brak stabilności zatrudnienia wykonawców pracy zarobkowej. Skutkuje to znacznym obniżeniem standardów w zakresie: ochrony życia i zdrowia, ochrony wynagrodzenia za pracę, ochrony godności i dóbr osobistych czy ochrony przed dyskryminacją i nierównym traktowaniem. Mając na uwadze tę sytuację, a także uwzględniając fakt, że bardzo często nietypowe formy zatrudnienia wykorzystywane są z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych, autorzy publikacji zastanawiają się nad przyczynami tego stanu rzeczy. Celem monografii jest próba sformułowania konstruktywnych wniosków de lege ferenda, które pozwolą na skuteczną egzekucję przepisów prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych. Istnieje bowiem pilna potrzeba podjęcia przez polskiego ustawodawcę konkretnych działań służących wzmocnieniu mechanizmów prawnych w zakresie przeciwdziałania naruszeniom prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych w związku ze stosowaniem nietypowych form zatrudnienia. Zdaniem prof. WSAiB dr hab. Joanny Unterschütz „niezaprzeczalny walor proponowanej publikacji stanowi próba wychwycenia nieprawidłowości, czy wręcz naruszeń prawa związanych ze stosowaniem szeroko rozumianych nietypowych form zatrudnienia (…). Dobrą decyzją Redaktora jest uzupełnienie tekstów dotyczących prawa pracy i ubezpieczeń społecznych o te, związane z karnym prawem zatrudnienia, w ramach którego ustawodawca ingeruje w stosunki zatrudnienia w celu ochrony praw osób pracujących”. Z kolei prof. UR dr hab. Aneta Kowalczyk wskazuje, że o wyjątkowości monografii „przesądza wieloaspektowość prezentowanych rozważań. Dzięki temu porządkuje ona ugruntowaną już wiedzę oraz ukazuje innowacyjne podejście do omawianej problematyki, dając jednocześnie przyczynek do dalszych rozważań i otwartej dyskusji”.

The monograph is a summary of the special 5th National Scientific Conference in the series "Atypical Employment Relations" organized at the Faculty of Law of the University of Lodz under the initiative of Prof. Tomasz Duraj, Ph.D., on 1-2 December 2022 by the Scientific Centre for Atypical Employment Relations and the Student Scientific Forum of Atypical Employment Relations of the Faculty of Law and Administration of the University of Lodz, as well as the District Labour Inspectorate in Łódź. The dynamic development of atypical forms of employment leads to the precarisation of the labour market, generating uncertainty and instability of employment for contractors. This results in a significant reduction in standards in the following areas: protection of life and health, protection of remuneration for work, protection of dignity and personal rights, and protection against discrimination and unequal treatment. Bearing in mind this situation, as well as taking into account the fact that very often atypical forms of employment are used in violation of the applicable provisions of the labour law and social security law, the authors of the publication reflect on the reasons for this state of affairs. The aim of the monograph is to attempt to formulate constructive de lege ferenda conclusions that will allow for effective enforcement of labour law and social security law. There is an urgent need for the Polish legislator to take specific actions to strengthen legal mechanisms for counteracting violations of labour law and social security law in connection with the use of atypical forms of employment.