Ewolucja powieści środowiskowej w najnowszej literaturze polskiej

Abstract

Tematem rozprawy jest współczesna polska powieść, której autorzy urodzili się w późnych latach 70. i wczesnych 80. ubiegłego wieku. To pierwsze pokolenie pisarzy, które dorastało w postkomunistycznej Polsce, a dorosłe doświadczenia zbierało w kapitalizmie. W nurcie tej twórczości autorka dostrzegła nową realizację powieści środowiskowej, co zadecydowało o poszerzeniu pracy o zagadnienie ewolucji tej odmiany gatunkowej. Powieść środowiskowa wykształciła się w epoce przemysłowej, u progu nowoczesności, jej najnowsza realizacja zanurzona jest natomiast w świecie postindustrialnym, a zatem - ponowoczesnym. Przedmiotem badań najmłodszej powieści środowiskowej autorka uczyniła przede wszystkim tekst, nie zaś dzieło literackie. Analizie poddała najistotniejsze komponenty odmiany gatunkowej. Skoncentrowała się na: zagadnieniu autentyzmu w opozycji do programowości, szeroko pojętej kwestii podmiotowości tekstu, kreacjach bohaterów literackich i konceptualizacjach przestrzeni. Te elementy pracy sytuowały się na pograniczu zagadnień formalnych (omawianie ról narracyjnych, kategoria punktu widzenia w tekście i dyskursie) i kulturowych (przemiany przestrzeni, ideologizacja dyskursu, zagadnienia tożsamościowe). W horyzoncie zainteresowań genologicznych znalazły się pogranicza gatunkowe: z powieścią o pracy, powieścią wychowawczą, a także intermedialne - z gatunkami popularnymi (komiks, hip-hop, gra komputerowa) i supramedialne (środowiskowa powieść hipertekstowa).