Abstract
Przedmiot badań zaprezentowanych w niniejszej rozprawie stanowi pozaawangardowe środowisko plastyków łódzkich. Choć awangarda nie jest terminem jednoznacznym, jej swoistą cechą jest przekonanie o odrębności wobec tradycji (przy zachowaniu pełnej świadomości dokonań epok minionych) i świadome dążenie do zbliżenia z przyszłością.
Dokonując pewnego uproszczenia można zatem powiedzieć, że poza awangardą sytuuje się środowiska tradycjonalistyczne skupione na kultywowaniu, a nawet pewnego rodzaju doskonaleniu wcześniejszych koncepcji i zdobyczy artystycznych. Przyjętą w pracy cezurę czasową wyznaczają lata 1890-1939. Daty graniczne mają charakter umowny, bowiem od lat 90. XIX wieku zaczyna się kształtować struktura środowiska plastycznego, zaś kres jego ożywionej działalności przynosi wybuch drugiej wojny światowej.