Russland- i Polendeutsche. Zaprogramowanie kulturowe niemieckich „późnych przesiedleńców” z Rosji i z Polski

Abstract

Przedmiotem badań autorki są etniczni Niemcy przybywający do RFN od lat 80. XX wieku z Polski oraz krajów (byłego) ZSRR, głównie Kazachstanu. Celem rozprawy jest ukazanie podobieństw i różnic w zaprogramowaniu kulturowym „Niemców polskich” i „rosyjskich”, a także sposobu, w jaki wpływają one na przebieg integracji obu grup w społeczeństwie niemieckim. Autorka odpowiada w rozprawie na następujące pytania badawcze: W jaki sposób osoby, ukształtowane tradycją i pochodzeniem w jednej kulturze, a następnie poddane przez kilkadziesiąt lat, a nawet pokoleń obcemu jej zaprogramowaniu kulturowemu innego kraju i narodu, postrzegają siebie, swą tożsamość etniczną i kulturową po „powrocie” do kraju i kultury przodków? Które z wymienionych zaprogramowań kulturowych (polskich czy rosyjskich Niemców) „pomaga”, a które niemieckim przesiedleńcom „przeszkadza” w procesie integracji i akulturacji w RFN? Jak zaprogramowanie kulturowe przekłada się na poszczególne aspekty życia społecznego wymienionych grup przesiedleńców? Jak obie społeczności rozumieją pojęcie dystansu władzy; stosunków ja-my-oni; która z nich jest bardziej „męska”, a która „kobieca”; która lepiej znosi sytuacje związane z innością i poczuciem niepewności. Która kombinacja cech zaprogramowania kulturowego daje danej społeczności największe szanse na rozwój i pomyślne przetrwanie, przystosowanie się do zmian i wyzwań nowej rzeczywistości? Wykaz najistotniejszych materiałów źródłowych oraz monografii znajduje się w bibliografii.