Show simple item record

dc.contributor.authorDynkowska, Julia
dc.contributor.editorPłuciennik, Jarosław
dc.contributor.editorSzul, Szymon
dc.contributor.editorZatora, Anna
dc.date.accessioned2026-02-05T07:16:18Z
dc.date.available2026-02-05T07:16:18Z
dc.date.issued2025
dc.identifier.citationDynkowska, J. (2025). „Taka jak na obrazie”. O Sydonii von Borck w powieściach Elżbiety Cherezińskiej i Teresy Bojarskiej. Zagadnienia Rodzajów Literackich, 68(2), 161–180. https://doi.org/10.26485/ZRL/2025/68.2/8pl_PL
dc.identifier.issn0084-4446
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11089/57422
dc.description.abstractThis paper focuses on Sidonia von Borck, a Pomeranian noblewoman accused of witchcraft and executed in 1620. Sidonia’s literary history has been inextricably intertwined with (primarily) visual arts from its very beginnings. This is evident not only in the Pre-Raphaelite fascination with her character (stemming from their admiration for Wilhelm Meinhold’s Sidonia the Sor­ceress) but also in the novels of contemporary authors. The following novels serve as research material: Sydonia. Słowo się rzekło by Elżbieta Cherezińska (2023), Na jednym płótnie by Teresa Bojarska (1974), I also refer briefly to Wieloryb. Wypisy źródłowe by Jerzy Limon (1998). The inspiration for the apocryphal additions in the mentioned novels are, among others, paint­ings such as: Double portrait of Sidonia von Borck as a young and old woman, attributed to the Cranachs’ workshop, The Croy Tapestry by Peter Heymans, The Family tree of the Griffin family painted by Cornelius Krommeny, or The Portrait of the Duke of Pomerania Philip I painted by Lucas Cranach the Younger. The first part of the article is also devoted to explaining the aforementioned fascination of the Pre-Raphaelites with Sidonia von Borcke, which resulted in the creation of the painting considered to be her most famous portrait, i.e. Sidonia von Borck, 1560 by Sir Edward Burne-Jones.pl_PL
dc.language.isoplpl_PL
dc.publisherŁódzkie Towarzystwo Naukowe; Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiegopl_PL
dc.relation.ispartofseriesZagadnienia Rodzajów Literackich;2
dc.rightsUznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe*
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by/4.0/*
dc.subjectSidonia von Borckpl_PL
dc.subjectwitchespl_PL
dc.subjectapocryphapl_PL
dc.subjectPomeraniapl_PL
dc.subjectpaintingpl_PL
dc.title„Taka jak na obrazie”. O Sydonii von Borck w powieściach Elżbiety Cherezińskiej i Teresy Bojarskiejpl_PL
dc.title.alternative“As in the Picture.” Sidonia von Borck in the Elżbieta Cherezińska’s and Teresa Bojarska’s Novelspl_PL
dc.typeArticlepl_PL
dc.page.number161-180pl_PL
dc.contributor.authorAffiliationUniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Instytut Kultury Współczesnej, Katedra Teorii Literaturypl_PL
dc.identifier.eissn2451-0335
dc.referencesAusstellung zur vermeintlichen Hexe Sidonia von Borcke (2021), www.kirche-mv.de/nachrichten/ 2021/juni/ausstellung-zur-vermeintlichen-hexe-sidonia-von-borcke [dostęp: 1.06.2025].pl_PL
dc.referencesBachmann-Medick Doris (2012), Cultural turns. Nowe kierunki w naukach o kulturze, przeł. K. Krzemieniowa, Oficyna Naukowa, Warszawa.pl_PL
dc.referencesBaranowski Bohdan (1981), W kręgu upiorów i wilkołaków, Wydawnictwo Łódzkie, Łódź.pl_PL
dc.referencesBarthes Roland (2000), Mitologie, przeł. A. Dziadek, Wydawnictwo KR, Warszawa.pl_PL
dc.referencesBądkowska Justyna (2013), Tzw. podwójny portret Sydonii von Bork jako młodej i starej kobiety [w:] Złoty wiek Pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII wieku, red. R. Makała, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin.pl_PL
dc.referencesBądkowska Justyna (b.r.), Podwójny portret Sydonii von Borck, https://pomeranica.pl/wiki/ Podw%C3%B3jny_portret_Sydonii_von_Borck [dostęp: 1.06.2025].pl_PL
dc.referencesBednarek Magdalena (2017), Feministyczny czar wiedźmy? Wokół mitu czarownicy [w:] Czarownice. Studia z kulturowej historii fenomenu, red. A. Anczyk, J. Doroszewska, K.M. Hess, Sacrum, Katowice.pl_PL
dc.referencesBednarek-Bohdziewicz Agnieszka (2023a), Niewdzięczność. Niepamięć. Nieczułość. Przypadek kaszubskich herstorii, „Konteksty” nr 77, DOI: 10.36744/k.1620.pl_PL
dc.referencesBednarek-Bohdziewicz Agnieszka (2023b), Pomorskie/kaszubskie „czarownice”. Od ludowych wierzeń do herstorycznych rehabilitacji, „Acta Cassubiana” nr 25.pl_PL
dc.referencesBojarska Teresa (1974), Na jednym płótnie, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa.pl_PL
dc.referencesBridgewater Patrick (2000), Who’s Afraid of Sidonia von Borck? [w:] The Novel in Anglo-German context: Cultural Cross-currents and Afiinities; Papers from the Conference el dat the University of Leeds from 15 to 17 September 1997, red. S. Stark, Rodopi, Amsterdam–Atlanta.pl_PL
dc.referencesChatfield Stephanie (2016), Sidonia: From Burne-Jones to Tim Burton, https://preraphaelitesisterhood. com/sidonia-from-burne-jones-to-tim-burton [dostęp: 1.06.2025].pl_PL
dc.referencesCherezińska Elżbieta (2023), Sydonia. Słowo się rzekło, Zysk i s-ka, Poznań.pl_PL
dc.referencesCherezińska Elżbieta, Nogaś Michał (2023), Chciałam, żeby Sydonia wróciła, by mówiła w imieniu tysięcy ofiar polowań na czarownice, „Wysokie Obcasy”, 31 marca, www.wysokieobcasy. pl/wysokie-obcasy/7,157211,29528476,elzbieta-cherezinska-chcialam-zeby-sydonia- -wrocila-by.html [dostęp: 1.06.2025].pl_PL
dc.referencesChmielecki Konrad (2022), Zwrot piktorialny, ikoniczny i wizualny we współczesnej humanistyce oraz nauce o kulturze [w:] Studia kulturowe, red. L. Korporowicz, A. Knap-Stefaniak, Ł. Burkiewicz, Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie, Kraków.pl_PL
dc.referencesChollet Mona (2019), Czarownice. Niezwyciężona siła kobiet, przeł. S. Królak, Karakter, Kraków [ebook].pl_PL
dc.referencesCrepaldo Gabriele (2006), Klasycy sztuki. Rosetti i prerafaelici, przeł. A. Majewska, HPS, Warszawa.pl_PL
dc.referencesDahlenburg Birgit (2013), Kopia Gobelinu Croya [w:] Złoty wiek Pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII wieku, red. R. Makała, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin.pl_PL
dc.referencesDomańska Ewa (1994), Historia feminizmu i feministyczna historia, „Odra” nr 7/8.pl_PL
dc.referencesDomańska Ewa (2005), Mikrohistorie. Spotkania w międzyświatach, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań.pl_PL
dc.referencesDynkowska Julia (2016), Ekfraza jako apokryf. O powieści „Saturn. Czarne obrazy z życia mężczyzn z rodziny Goya” Jacka Dehnela [w:] Literatura prze-pisana II. Od zapomnianych teorii do kryminału, red. A. Izdebska, A. Przybyszewska, D. Szajnert, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, DOI: 10.18778/8088-214-0.08.pl_PL
dc.referencesDynkowska Julia (2020), Od narcystycznej identyfikacji do zdystansowanej uważności: refokalizacja w apokryficznych ekfrazach i ekfrastycznych apokryfach Rembrandtowskiej „Lekcji anatomii doktora Tulpa”, „Białostockie Studia Literaturoznawcze” nr 16, DOI: 10.15290/ bsl.2020.16.07.pl_PL
dc.referencesDynkowska Julia (2021), Apokryficzność i ekfrastyczność jako komplementarne poetyki intertekstualne, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, HDL: 11089/32270.pl_PL
dc.referencesFederici Silvia (2025), Kaliban i czarownica. Kobiety, ciało i akumulacja pierwotna, przeł. K. Król, Karakter, Kraków.pl_PL
dc.referencesFiedorczuk Julia (2014), Ekofeminizm [w:] Encyklopedia gender. Płeć w kulturze, red. M. Rudaś-Grodzka i in., Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa.pl_PL
dc.referencesFrankiewicz Bogdan (1986), Sydonia, Glob, Szczecin.pl_PL
dc.referencesGrunwald-Hajdasz Barbara (2024), Bursztynowa czarownica. Krótka historia powstania i recepcji książki [w:] W. Meinhold, Bursztynowa czarownica, przeł. B. Grunwald-Hajdasz, Zysk i s-ka, Poznań.pl_PL
dc.referencesGut Paweł (2019), Wykład Pawła Guta o Sydonii von Borck, YouTube, www.youtube.com/ watch?v=BFnnOdmzk-8 [dostęp: 1.06.2025].pl_PL
dc.referencesIwasiów Inga (2015), W granicach herstorii. Korekta kanonu jako teoria i jako praktyka czytelnicza [w:] Kulturowa historia literatury, red. A. Łebkowska, W. Bolecki, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa.pl_PL
dc.referencesJankowska Małgorzata (2023), Wieloryb Jerzego Limona jako postmodernistyczny apokryf [w:] Czas Jerzego Limona. Księga pamiątkowa ku czci twórcy Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego, red. A. Żukowska, J. Kopciński, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.pl_PL
dc.referencesJarzewicz Jarosław (2021), W jaki sposób dzieła sztuki są źródłami historycznymi? [w:] Źródło w humanistyce historycznej, FNCE, Poznań.pl_PL
dc.referencesKopciński Jacek (2023), Zabawa na krze. Münchhauseniada i inne „brzmienia czasu” Jerzego Limona [w:] Czas Jerzego Limona. Księga pamiątkowa ku czci twórcy Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego, red. A. Żukowska, J. Kopciński, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.pl_PL
dc.referencesKoprowska-Głowacka Anna (2021), Czarownice z Pomorza i Prus, Region, Gdynia.pl_PL
dc.referencesKościelna Joanna (2018), Catharina Friedrich, nieślubna córka księcia Jana Fryderyka (1542– 1600) i jej losy. Przyczynek do genealogii Gryfitów, „Stargardia” nr 13.pl_PL
dc.referencesKybalová Ludmila, Herbenová Olga (1989), Encyclopedie ilustrée du costume et de la mode, przeł. G. Rodrigue, Gründ, Paryż.pl_PL
dc.referencesLimon Jerzy (1998), Wieloryb. Wypisy źródłowe, Tower Press, Gdańsk.pl_PL
dc.referencesMeinhold Wilhelm (1893), Sidonia the Sorceress, przeł. F. Speranza, Kelmscott Press, Londyn.pl_PL
dc.referencesMeinhold Wilhelm (2004), Bursztynowa wiedźma, przeł. Małgorzata Półrola, Verlag J.H. Röll, Dettelbach.pl_PL
dc.referencesMichelet Jules (1993), Czarownica, przeł. M. Kaliska, Puls, Londyn.pl_PL
dc.referencesNoniewicz Janusz (2020), Historia mody w obrazach: Edward Coley Burne-Jones „Sydonia von Borck”, „Vogue”, 4 stycznia, www.vogue.pl/a/historia-mody-w-obrazach-edward-coleyburne- jones-sydonia-von-borck [dostęp: 1.06.2025].pl_PL
dc.referencesRoss Robert (2010), Aubrey Beardsley, www.gutenberg.org/files/33347/33347-h/33347-h.htm [dostęp: 1.06.2025].pl_PL
dc.referencesSempruch Justyna (2007), Fantasies of Gender and the Witch in Feminist Theory and Literature, Purdue University Press, West Lafayette, Indiana.pl_PL
dc.referencesSchulze Maria (2016), Lutheraltarbilder. Kunsthistorische, kirchenhistorische und theologische Betrachtungen zu evangelischen Altären mit Darstellungen Martin Luthers im 16. Jahrhundert, Universität Halle-Wittenberg, Halle, Wittenberga [rozprawa doktorska].pl_PL
dc.referencesSisterhood is Powerful. An Anthology of Writings from the Women’s Liberation Movement (1970), red. R. Morgan, Random House, Nowy Jork.pl_PL
dc.referencesSłodczyk Rozalia (2020), Ekfraza, hypotypoza, przekład. Interferencje literatury i malarstwa w prozie włoskiej i eseistyce polskiej XX wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.pl_PL
dc.referencesStuby Anna Maria (2004), Sidonia von Borcke und die Präraffaeliten [w:] Klosterfrauen, Klosterhexen. Theodor Fontanes „Sidonie von Borcke” im Kulturellen Kontext, Weiss, Neustadt am Rübenberge.pl_PL
dc.referencesSuriano Gregory R. (2005), The British Pre-Raphaelite Illustrators. A History of Their Published Prints, Oak Knoll Press, The British Library, New Castle–Londyn.pl_PL
dc.referencesSzajnert Danuta (2021), Mutacje apokryfu, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.pl_PL
dc.referencesWijaczka Jacek (2023), Sydonia von Borcke. Najbardziej znana pomorska „czarownica”, Replika, Poznań.pl_PL
dc.referencesWilczyński Marek (2023), Dwa wieloryby. Glosa na marginesach [w:] Czas Jerzego Limona. Księga pamiątkowa ku czci twórcy Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego, red. A. Żukowska, J. Kopciński, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.pl_PL
dc.referencesWohlfeil Rainer (2020), Refleksje metodyczne o obrazoznawstwie historycznym [w:] Historia wizualna. Obrazy w dyskusjach niemieckich historyków, red. M. Saryusz-Wolska, Scholar, Warszawa.pl_PL
dc.referencesZatora Anna (2022), Saga rodzinna w literaturze polskiej XXI wieku. Konwencja czy kontestacja?, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, DOI: 10.18778/8220-815-3.pl_PL
dc.identifier.doi10.26485/ZRL/2025/68.2/8
dc.relation.volume68pl_PL
dc.disciplineliteraturoznawstwopl_PL


Files in this item

Thumbnail
Thumbnail

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record

Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe
Except where otherwise noted, this item's license is described as Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe